Ad Valvas 1991-1992 - pagina 367

AD VALVAS 20 FEBRUARI 1992

"Een uniek lab", vindt Hu­ bert Staudigel het labora­ torium voor isotopengeolo­ gie van de faculteit aard­ wetenschappen. Het was voor hem een van de rede­ nen om er hoogleraar te worden. De andere: hij was de eeuwig durende jacht op onderzoeksgeld in zijn vaderland meer dan zat. "De meeste Europeanen zouden die onzekerheid on­ draaglijk vinden."

Martin Enserink De luchtvaart heeft momenteel nog een goede klant aan prof.dr. H . Staudigel. Na een eerste kennismakingsbezoek van drie weken aan de v u vloog hij vo­ rige week weer terug naar Califomië, om zijn studenten daar de broodnodige begeleiding te geven en wat lopende zaken af te handelen. In maart hoopt hij weer in Buitenveldert te arriveren, om korte tijd later opnieuw naar de vs te vertrekken. Dat gaat zo door tot de zomer. Staudigel was tot nu toe werkzaam bij het Scnpps Institution of Oceanogr aphy in San Diego, een onderdeel van de U ni­ versity of California. Sinds 1 februari is hij werkzaam als hoogleraar isotopen­ geologie aan de vu. De benoeming van een nieuwe hoogleraar is het sluitstuk de operatie waarbij het isotopengeolo­ gisch laboratorium van eigenaar verwis­ selde: vroeger maakte het deel uit van de Nederlandse organisatie voor W e ­ tenschappelijk Onderzoek (NWO), thans van de faculteit aardwetenschappen. Het gesprek wordt een paar keer onder­ broken doordat Staudigel overleg voert met medewerkers. In conversaties van nog geen tien minuten maakt hij zijn mensen deelgenoot van zijn toekomst­ plannen en schuift hij verantwoordelijk­ heden toe. Zijn missie: in korte tijd van het lab een goed draaiende weten­ schappelijke fabriek maken. D e moge­ lijkheden zijn er, zegt hij. "Dit lab is nu al bijna uniek in de wereld, door het grote aantal analytische mogelijkheden. Als we straks ook nog een laserprobe hebben, waarmee we zeer kleine hoe­ veelheden mineralen heel nauwkeurig kunnen bepalen, zijn we beter geoutil­ leerd dan onze grootste concurrent in Parijs."

Jarenlange strijd Toch staat Staudigel voor een pittige klus. Het laboratorium heeft een belast verleden, waarin spanningen onder het personeel schering en inslag zijn. Zo was er een jarenlange strijd tussen een deel van het personeel en het voormaü­

PAGINA 13

Prof. Hubert Staudigel: 'Ik heb nog niet eerder zo'n kans gehad; I like to grow'

Foto Peter Wolters, AVC/VU

Een knusser en veiliger leven Nieuwe hoogleraar ontvlucht de Amerikaanse jacht op onderzoeksgeld ge hoofd, prof. Priem. Ook de transfer naar de vu zette kwaad bloed. D e me­ dewerkers voelden zich in de steek gela­ ten door NWO en niet voldoende wel­ kom geheten door de vu. "Ik heb er na­ tuurlijk veel over gehoord", zegt Stau­ digel. "Het IS duidelijk dat ik moet han­ delen in de context van die geschiede­ nis, hoewel ik er geen deel van uitmaak. Maar tot op zekere hoogte moet ik het verleden ook negeren. Je moet op een gegeven moment een nieuwe start maken en dynamisch zijn, vooruit kij­ ken. Je kunt niet altijd die oude bagage meeslepen." M e t een betere communicatie, zegt Staudigel, moet het mogelijk zijn de teamgeest terug te krijgen. "In het ver­ leden was de communicatie erg slecht. Er gingen tal van geruchten rond, wat erg ongezond is. Als groep werkte men niet erg goed samen. Maar mijn indruk is dat dit lab over zeer competente mensen beschikt, die allemaal dezelfde motivatie hebben: goede wetenschap bedrijven. Zolang we dat in ons hoofd houden, en daarin samenwerken, zal het a piece of cake zijn." "Het probleem van een isotopenlab is dat iedereen toch al werkt op het randje van wat mogelijk is. Elke invloed van buitenaf kan je succes bederven. Ie­ mand die langsloopt en in je monster niest kan je werk van drie weken ruïne­ ren. Dat brengt ook risico's met zich mee voor de werksfeer."

Beetje gek U bedoelt dat in uw vak de kans op ver ­ stoorde werkverhoudingen gr oter is dan bij voorbeeld in een biochemisch of far macolo­ gisch lab? "Er zjn hier heel veel dingen die mis

kunnen gaan. We zoeken bijvoorbeeld naar lood, dat in natuurlijke gesteenten in zeer kleine concentraties voorkomt, terwijl in onze omgeving alles vervuild is met lood. D u s moeten we heel schoon zijn op onze materialen. Een biochemicus kan z'n materiaal sterilise­ ren en dan met een schone culture ver­ der werken. Bij ons is het gevaar op vervuiling permanent aanwezig. Elke stap IS kritiek. "Natuurlijk zijn alle wetenschappers een beetje gek en allemaal hebben ze h u n problemen, maar isotopengeologen hebben daarnaast werk dat speciale problemen met zich meebrengt. Als er dan ook nog perikelen worden veroor­ zaakt door de buitenwereld, wordt het fragiele ecosysteem in zo'n lab ver­ stoord en loopt de wetenschappelijke output gevaar." U lijkt voor al onder de indruk van de tech­ nische mogelijkheden van dit lab, maar met van de wetenschappelijke staat van dienst. " D e wetenschappelijke produktie kan ik niet zo goed overzien, omdat de meeste publikaties niet in het terrein liggen waarin ik zelf tot nu toe vooral geïnte­ resseerd was. Bovendien: de perceptie van succes is vaak heel persoonlijk. Wat de een interessante wetenschap vindt, kan een ander wel slecht vinden. Hoe bepaal je wat goed is? Je kunt toch het aantal publikaties en cite­ ringen tellen? "Ja. E n als je die als maatstaf neemt, is dit lab inderdaad niet zo succesvol ge­ weest. Maar ik wdl nu vooral vooruitkij­ ken. D e omstandigheden zijn hier ui­ terst goed, dus er is geen reden waarom

we niet in de nabije toekomst een goed concurrerend wetenschappelijk produkt afzonden kunnen leveren." Waarom hebt u uw baan in San Diego verruild voor een plaats aan de vu? " T e n eerste vanwege de uitdaging. Ik heb nog niet eerder zo'n kans gehad, en het trekt me erg; / Itke to grow. Boven­ dien zat ik in Amerika in een positie

waarin ik al mijn onderzoeksgeld zelf binnen moest halen. D u s was ik ontzet­ tend veel tijd kwijt aan het schrijven van onderzoeksvoorstellen. Dat is een belangrijk verschil tussen de weten­ schappelijke cultuur in de vs en Euro­ pa: de onderzoeksgelden zijn daar veel 'vluchtiger'. Bij Scripps werkte vijftig procent van de mensen op soft money ­ wat hier de tweede en derde geldstroom heet. Het zijn fondsen die elk moment weer kunnen verdampen. Je verdient een maandje salaris hier en een maand­ je daar; ik had in de nabije toekomst, zeg acht tot vijftien maanden vooruit ­ altijd wel gaten in mijn financiering die ik nog moest zien te dichten. "Als je het succes van een financie­ ringssysteem meet in artikelen per be­ stede gulden, is het Amenkaanse sys­ teem veruit superieur. Maar de prijs is een sociale onzekerheid voor de indivi­ duele onderzoeker die de meeste Euro­ peanen ondraaglijk zouden vinden. Je moet altijd maar weer bewijzen dat je je geld waard bent. Als je mensen tien jaar lang zo opjut, haal je er wel heel veel uit, maar je brandt ze ook op. Het is een extreem kapitalistisch systeem. Mijn indruk is dat Nederland een goede middenweg heeft gevonden." Dus u bent eigenlijk op zoek naar r ust? Zo zou ik het niet willen zeggen. Ik ver­ heug me op een periode waarin ik wat minder tijd kwijt ben aan het produce­ ren van gedetailleerde onderzoeksvoor­ stellen, en wat meer aan het schrijven van artikelen en het begeleiden van stu­ denten. In die zin zal het inderdaad een knusser, gelukkiger en veiliger leven zijn. Het netto resultaat zal zijn dat ik wetenschappelijk meer gedaan krijg dan vroeger."

Lab dobberde stuurloos rond et d e komst van Hubert Staud igel moet d e isotopengeologie (d ie d e wordingsgeschiedenis van d e aard korst bestud eert aan d e hand van de chemische samenstelling) een flinke impuls krijgen. Jarenlang zat het laboratorium zond er hoofd en "d obberd e het maar een beetje rond ", aldus med ewerker N. Dijkstra. Volgens h e m kan Staud igel bij het personeel in ied er geval op een gunstig onthaal rekenen, "omd at het goed is d at iemand er weer een beetje structuur in brengt". Tot 1990 heette het laboratorium officieel SIGO, d e Stichting voor Isotopenge­ ologisch ond erzoek, en was ond erd eel van NWO. Het lab was in hetzelfd e ge­ bouw gehuisvest als d e vu­faculteit aard wetenschappen. Toen ^fWO haar han­ den van het laboratorium wild e aftrekken, bleek d e vu d an ook d e beste kan­ didaat voor een overname. D e toenmalige d irecteur Priem vertrok bij d ie ge­ legenheid naar d e Utrechtse universiteit. Priem stond echter al geruime tijd op non­actief, na talloze aanvaringen en vetes tussen h e m en d e rest van het personeel. D e SIGO bestaat thans niet meer. Het ond ersteunend ­ en beheerspersoneel van het oud e lab is terechtgekomen in ond ersteunend e afd elingen van d e fa­ culteit aard wetenschappen; het wetenschappelijk personeel vormt nu, samen m e t d e voormalige vakgroep Ertskund e, Petrologie en IVIineralogie d e nieuwe vakgroep Petrologie en Isotopengeologie. Volgens secretaris­beheerd er d r. W.E. Renkema word t het aantal weten­ schappelijk med ewerkers in totaal met zes k zeven plaatsen uitgebreid . Dit m a g echter niet ten koste gaan van het niet­wetenschappelijke personeel. Bij de overname heeft d e vu gegarand eerd d at er ond er het overgenomen perso­ neel d e eerste vijfjaar geen ontslagen zullen vallen.

Felix Rottenbei^: Wetenschapper moet soort detective worden "Wetenschappers zijn veel te gedwee. Het venvijt is terecht dat technocraten worden opgeleid in plaats van kritische commentatoren, die soms weg lopen uit hun vrijblijvende positie en initiatieven nemen." Aan het woord is de inmiddels waarschijnlijk meest in het nieuws zijnde man van Nederland, Felix Rottenberg, gedoodverfd aanstaand duo voorzitter van de PvdA. Hij was donderdagmiddag even op de vu om het mini symposium We­ tenschap, Politiek en Beleid toe te spre­ ken. Deze bijeenkomst was georganiseerd voor studenten bestuurskunde, om hen kennis te laten nemen van hoe in hun la­ tere beroepspraktijk wetenschap en poli­ tiek voortdurend met elkaar te maken hebben. Van Rottenberg is bekend dat hij een warm pleitbezorger is van het po­ litieke debat, iets wat hij in zijn huidige betrekking als directeur van de Balie dan ook regelmatig zelf organiseert. Volgens Rottenberg vindt wetenschap te geïsoleerd plaats van de keiharde maat­

schappelijke werkelijkheid. Wetenschap­ pelijk onderzoek met een zekere mate van engagement is de afgelopen jaren ontmoedigd. Wat kan een wetenschaper er aan doen? Rottenberg: "Ik wil u oproepen zich als wetenschapper meer te ontpoppen als een onafliankelijke wetenschappelijke de­ tective, die via verschillende wegen pro­ beert de werkelijkheid in kaart te brengen en tegen bestaande meningen in, zegt: dit is mijn indruk, dit is mijn impressie van de werkelijkheid. Het politiek debat komt niet van de grond door gebrek aan onaf­ hankelijke uitspraken dwars tegen de le­ vende opinies in. Dat heeft te maken met zelfvertrouwen." Dat laatste kan de aanstaande PvdA voorman niet ontzegd worden en ook niet dat hij het debat schuwt. Zo heeft hij beloofd op de U niversiteit van Amster­ dam op 23 maart een forum te organise­ ren met PvdA kopstukken om over het onderwijsbeleid te discusieren. (DdH)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen