Ad Valvas 1992-1993 - pagina 343

AD VALVAS 1 8 FEBRUARI 1 9 9 3

l PAGINA 5

Meer geduld met de suiker patiënt Diabetes veroorzaakt achteruitgang geestelijke vermogens ^^%l^|^^^^^^|f3f^i5i^ggg|!g|gp 5 Controleer of de CODE op het scherm overeenkomt met die op het buisje met teststrips. s.U. r^^

ui O

Deep

1 Veir niel alle benodigdheden; a de O ne Touch ll­meter h buisje met teststrips c dePenletII­pen d een lancet

i; Regula r

3 . Draai het schijfje eraf.

Plaats het kapje terug op de pen 6. Als de getallen met overeenkomen druk dan op de CO DE­ toets (C) tot het getal op uw scherm over­ eenstemt met dat op het buisje

Zet de meter aan. Op het scherm ver­ schijnt "CO DE" met een bepaald getal erachter

^

rnTir: i n LUJJL ( u o n e TOUCH ii

2 . Neem i^t kapje '­ \v,ii Je Penlei"'' Het zelf meten van de bloedglucosespiegel blijkt voor veel diabetici behoor lijk lastig. De gebr uiksaanwijzing van het meetappar aatje One Touch telt in totaal zestien stappen Martin Enser ink Met het vergrijzen van de Nederlandse bevolking neemt ook het aantal lijders aan typische ouderenkwalen fors toe. Ouderdomsdiabetes, ook wel type­2­ diabetes genoemd, is zo'n ziekte. D e meningen over het precieze aantal pa­ tiënten verschillen, maar duidelijk is dat het om schrikbarende aantallen gaat. Uit een al jaren lopend grootschalig on­ derzoek dat de vu in Hoorn uitvoert, is onder meer gebleken dat van alle 50­ tot 75­jarigen één op de twaalf aan de ziekte lijdt. Het belangrijkste kenmerk van diabetes is een te hoog gehalte aan glucose (een suiker) in het bloed. Bij gezonde men­ sen wordt dat niveau netjes geregeld met het hormoon insuline., dat er voor zorgt dat suiker uit het bloed wordt op­ genomen door spieren en vetweefsels. Bij diabetici wordt er onvoldoende in­ suline aangemaakt. O ok komt het voor dat de insuline z'n werk niet meer goed doet, doordat de cellen die er op zou­ den moeten reageren het laten afweten. De bloedsuikerspiegel loopt daardoor op, met ernstige gevolgen, zoals schade aan ogen, nieren en ledematen. Soms is dat zo erg dat de patiënt blind wordt of een teen, voet, of zelfs een heel been moet laten amputeren.

Reactiesnelheid Gelukkig is diabetes redelijk goed te be­ handelen. Er zijn verschillende metho­ den om de bloedsuikerspiegel in toom te houden, waarvan de zwaarste ­ en meestal als laatste mogelijkheid ge­ bruikte ­ simpelweg bestaat uit het in­ spuiten van insuline. Dat kunnen pa­ tiënten zelf doen. Zo kunnen veel e m ­

Honderdduiz^nden Nederlanders lijden aan ouderdomsdiabetes. Behalve lic hamelijke problemen brengt die ziekte ook geestelijke ongemakken mee, zo blijkt uit het onderzoek waarop drs. H. de Vries deze week promoveert. Suikerpatiënten reageren trager en hun geheugen gaat ac hteruit. En daar zouden artsen en andere hulpverleners best wat meer rekening mee mogen houden.

stige complicaties worden voorkomen of uitgesteld. Is over de lichamelijke gesteldheid van diabetespatiënten wel het een en ander bekend, met de kennis over h u n geeste­ lijke vermogens was het tot nu toe min­ der goed gesteld. Juist daarmee heeft drs. Henk de Vries, werkzaam bij de vakgroep huisartsgeneekunde van de vu, zich de afgelopen zes jaar bezigge­ houden. De resultaten staan in het proefschrift waarop hij 19 februari pro­ moveert. D e Vnes heeft bij 51 diabetici uit vier

Ad Valvas is een ernstig tijdschrift en het heeft dood­emstige columnisten. Ze waarschuwen voor onrecht, ze wijzen op misstanden en geselen de middelmatigen en de muizen onder ons. En ik, ik schrijf over onbenullige onderwerpen als voedsel. Soms haat ik mijzelf omdat ik zo oppervlakkig ben. Vooral de laatste weken, nu de,columns van mijn collega­schrijvers trillen van verontwaardi­ ging. Hoofdredacteur T o m de Greef zag zijn aan­ stelling niet verlengd en de griffier van de U­Raad moest weg. Dat heeft hier en daar blijkbaar emo­ ties blootgewoeld die me aan de goede oude tijd doen denken. Er wordt in de columns weer ge­ streden tegen machthebbers, tegen grijze mannen die 'grijze lucht inademen' en toptalent wegpes­ ten, en tegen het gereformeerde vu­establishment dat op achterbakse wijze vrouwenstudies sabo­ teert. Er zijn echter belangrijke verschillen met de jaren rond 1968. De huidige columnistenstrijd tegen de Autoriteit is gebaseerd op een slordige analyse van de feiten en een slecht begrip van onze tijd. Schel­ den op autoriteiten is vandaag de dag oninteres­

huisartsenpraktijken onderzoek gedaan naar 'cognitieve functies' als aandacht, geheugen en reactiesnelheid. Zijn con­ trolegroep bestond uit mensen die ­ voor zover bekend ­ niet aan diabetes leden, maar qua geslacht, leeftijd en opleidingsniveau overeenkwamen met de patiënten. D e resultaten van het onderzoek zijn voor suikerpatiënten niet gunstig te noemen, maar ook niet echt alarme­ rend. Diabetici blijken lager te scoren op een aantal van de afgenomen tests; vooral h u n geheugen en h u n reactie­ snelheid blijven achter bij die van de controlegroep. Maar dramatisch was het verschil niet. Volgens D e Vries kan dan ook niet van een 'stoornis' gespro­ ken worden, laat staan van hersenscha­ de. "Het is vrij licht. Ik vermoed dat veel mensen zelf niet eens door hebben dat ze achteruit gegaan zijn", zegt de promovendus. "Maar je merkt het als .arts soms wel, als je probeert iets uit te leggen. Soms wil je drie, vier verschil­ lende dingen in een kwartier vertellen. Bij diabetici lukt dat niet altijd. Die houden dat niet bij." Een van de gevolgen van het minder goed functioneren is dat diabetici de drukte van een kamer vol mensen min­ der goed aankunnen. Desgevraagd ble­ ken zij vaker te klagen over 'vermoei­ baarheid in gezelschap'. Ze gaan ook minder vaak bij vrienden en kennissen op bezoek dan mensen zonder diabetes.

In de knoop Het toeval wil dat diabetes juist een ziekte is waar je je hersens bij moet houden. D e patiënt moet bij voorbeeld regelmatig zelf het suikergehalte in zijn bloed meten; als de waarde te hoog is, kan hij zich meer insuline toedienen.

Auke van der Woud

J Jonge mensen en 4 | labiele h volwassenen sant, pathetisch, iets voor jonge mensen en labiele volwassenen. Jolande Withuis begon. Er steeg alleen wel een erg zure walm uit haar kolommen op. Het leek wel alsof ze dankbaar was dat De Greef op straat werd gezet, dat was het sluitende bewijs dat haar eigen onvrijwillige vertrek tenminste niet aan haar had gelegen. Ik ken Withuis niet, ik vond het alleen

Voor het bepalen van de bloedsuiker­ spiegel zijn apparaatjes in de handel die, hoewel de gebruiksaanwijzing doodsimpel lijkt, voor veel mensen moeilijk te bedienen zijn. "Het ziet er gemakkelijk uit, maar het is toch een serie complexe handelingen", zegt De Vries. "Mensen worden nerveus, druk­ ken op de verkeerde knoppen en lezen de verkeerde waarde af. Zelfs ik raak er soms mee in de knoop." Artsen en andere hulpverleners, stelt D e Vries in zijn dissertatie, zouden er bij het geven van voorlichting meer re­ kening mee moeten houden dat diabeti­ ci het soms allemaal niet meer kunnen volgen. Als de suikerziekte pas ontdekt is, krijgt de patiënt een stortvloed van informatie over zich heen. O ver het meten van de bloedsuikerspiegel, over wat wel en niet mag als suikerpatiënt,^ over insulinespuiten, over de gevaren van een hypo (een naar beneden door­ geschoten suikerspiegel), et cetera. Volgens D e Vries zou die informatie in meerdere consulten moeten worden ge­ doseerd. O ok zouden de essentiële pim­ ten regelmatig herhaald en visueel on­ dersteimd moeten worden. Verder is het belangrijk dat mensen uit de omge­ ving van de patiënt ingeschakeld wor­ den; die kunnen niet alleen emotionele steun geven, maar ook helpen de ins en outs van de ziekte te onthouden.

de hand dat verkalking de boosdoener is. Dat diabetici veel meer last hebben van hart­ en vaatziekten dan de rest van de bevolking was al langer bekend. H u n kans om aan zulke klachten dood te gaan is ettelijke malen groter. Dat er nu voor het eerst aanwijzingen zijn dat ze er ook geestelijk door achteruit gaan, ziet D e Vries als een reden te meer om bij suikerpatiënten extra alert te zijn op problemen met hart en bloedvaten. Ook preventiemaatregelen als gezond eten, niet roken, voldoende lichaamsbe­ weging en andere aanbevelingen van Postbus 51 zijn voor hen nog belangrij­ ker dan voor de rest van de bevolking. Eventueel kan de cholesterolspiegel in hun bloed wat worden bijgestuurd met weer andere pillen. Maar ook aspirine kan heilzaam zijn voor suikerpatiënten. Uit een groot onderzoek bleek onlangs dat dagelijkse consumptie van een klei­ ne hoeveelheid aspirine (circa 40 milli­ gram; een gewoon aspirientje bevat 500 milligram) helpt om herseninfarcten te voorkomen. De Vries: "Als er ook maar één aanwijzing is dat een suikerpatiënt een kleine bloedverstopping in de her­ senen heeft gehad, als hij bij voorbeeld een halve dag moeite had met praten, dan zit ik er meteen bóvenop, en be­ handel ik met aspirine. Ik neem het ze­ kere voor het onzekere."

Aspirine Het onderzoek van De Vries heeft ook gegevens opgeleverd over de oorzaak van de verminderde hersenfuncties van suikerzieken. D e patiënten met de slechtste scores op de neuropsychologi­ sche tests bleken het meest last te heb­ ben van atherosclerose of slagaderver­ kalking. De conclusie lag dan ook voor

zo'n raar stukje, en ik ben blij dat ze niet meer als columnist wil optreden. In de week daarna was Arien Berkvens ook al zo boos, ofschoon hij niet eens ontslagen was: hij had alleen maar een saaie voorlichtingsbijeenkomst meegemaakt. Hij had het zelfs over de 'calvinisti­ sche penose' en T o m de Greef en de arme griffier als de­laatste slachtoffers daarvan, dat was wel even schrikken. Hij wil zijn carrière als columnist niet door het vertrek van D e Greef, die griffier en Withuis beëindigen, hij wil 'ze' (de bovengenoem­ de penose) dat plezier niet doen. Dat is bepaald heldhaftig, Berkvens zal niet versagen in de strijd tegen de grijze mannen die alle creativiteit onder­ drukken. Ik zou deze opmerkingen niet gemaakt hebben en liever mijn aandacht op het voedsel in supermark­ ten hebben gericht, als hier niet het interessante vraagstuk van de persvrijheid in het geding was. Het zit mij wel eens dwars dat de vrijheid van me­ ningsuiting als schild wordt gehanteerd om de verkeerde mensen te beschermen. Een tijdje gele­ den deed prof Van Deursen zijn beklag over het feit dat 'Ad Valvas blasfemische stukjes plaatste.

De Vries, H Neuropsyc hologic al func tioning of non insu­ lin­dependent diabetes mellitus patients

De Beleidsraad kwam er aan te pas en stuurde Van Deursen met een druilerige schijnredenenng het bos in. Het netto resultaat van zoiets is dat de onfatsoenlijkheid, de nodeloze kwetsing, het pu­ berale geschat warden verdedigd en de vraag naar de instandhouding van zeer simpele, begrijpelijke normen van beschaafd gedrag wordt geridiculi­ seerd. In het laatste nummer van Ad Valvas kon­ digde Selma Schepel haar column aan als een blasfemisch stukje. Het is het gedrag van 'ik ga lekker met zonder jas naar buiten'. Ik denk wel eens dat de Nederlandse culmur (in brede zin) een nogal sterke laag van infantiliteit heeft, die aan de ene kant tot uitdrukking komt in een wijd ver­ breide afkeer van pompeus gedrag en van vertoon van macht en autoriteit, maar die aan de andere kant leidt tot opzettelijke lompheid, primitieve omgangsvormen en jengelen wanneer men zijn zin niet krijgt. Hoofdredacteuren moeten niet alleen de persvrijheid bewaken, dat is trouwens in ons goede landje nauwelijks een probleem. Het is vre­ selijk veel moeilijker, zelfs met een eminente Be­ leidsraad achter de hand, om nonnen van fatsoen en beschaving te formuleren en te handhaven.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen