Ad Valvas 1992-1993 - pagina 213

PAGINA 7

AD VALVAS 26 NOVEMBER 1992

Drs. H.G. Bodde: 'Ik ga niet als een predikant homeopathie aan de man brengen' Foto Frans Nieuwenburg, Het Parool

I

n zijn kleine, Rotterdamse praktijk­ ruimte valt het licht van een een­ voudige tl­buis op een levensgrote buste van dr. Samuel Hahnemann (1755­1843), de uitvinder van de ho­ meopathie. "Hahnemann begon als één van de eersten systematisch te experi­ menteren met geneesmiddelen", vertelt Bodde vanachter zi)n bureau. "Dat was in die tijd eigenlijk heel modern. Hij was daardoor in zijn tijd zeer omstre­ den." H a h n e m a n n ontdekte het nog al­ tijd omstreden similia­principe: midde­ len die bepaalde ziektesymptomen ver­ oorzaken, kunnen in verdunde vorm ziekten met soortgelijke symptomen ge­ nezen. "De meest markante sympto­ men van de patient moeten overeenko­ men met de meest markante sympto­ men die het middel opwekt", legt Bodde nog eens uit. "Dat is het oor­ spronkelijke uitgangspunt van de home­ opathie." Aan dit similia­principe dankt de homeopathie ook haar naam: ho­ moios IS Grieks voor 'gelijksoortig', pa­ thos betekent 'lijden'. Vanaf januari zal Bodde de principes van de homeopathie aan geïnteresseer­ de hogerejaars geneeskunde onderwij­ zen. Hij wil daarbij niet m blinde vere­ ring voor de alternatieve geneeswijze vallen. "De vu is een wetenschappelijke instelling, dus ik ga natuurlijk met als een soort predikant de homeopathie aan de man brengen." Daarmee lijkt Bodde een gematigder koers te varen dan zijn voorganger, drs. H.P.J.A. M aas, die in maart van dit jaar in vu­Magazine reguliere artsen nog een Jalousie de métier verweet. D e hypocriete artsen zouden fel van leer trekken tegen homeopathie, terwijl hun vrouwen 'via de achterdeur' ook allemaal stiekem naar de homeopaat zouden gaan. Bodde wd niet polemiseren. Hij wil een dialoog aangaan met alle critici, ook met degenen die hem van de vu pro­ beerden te weren. "Het lijkt me aardig om een aantal critici, waaronder de vu­ chemicus T i m m e r m a n van de Vereni­ ging tegen de Kwalaalverij, uit te nodi­ gen. We kunnen er een soort congresje van maken. Ook in mijn colleges zal ik de kritiek op de homeopathie trouwens serieus aan de orde stellen. M isschien kunnen we tot consensus komen."

Populair en subtiel In 1973 werd Bodde huisarts in Rotter­ dam. Hij volgde een cursus tot acu­ puncturist, maar besloot al snel over te stappen naar een avondopleidmg home­ opathie. Homeopathie liet zich namelijk beter combineren met de huisartsen­ praktijk. "Het mooie van homeopathie vond ik dat het heel subtiel werkt", ver­ klaart Bodde: "Het is een reflextherapie die het lichaam op een subtiele manier tot een betere regulatie leidt. Het lijkt op een vaccinatie: je geeft een subtiele prikkel en de respons moet van het li­ chaam komen. Dat sprak mij aan." Enthousiast geworden meldde Bodde zich bij de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Homeopathie (KNVH), waar hij al snel voorzitter werd. Vorig jaar legde Bodde de voorzittershamer van de KNVH neer. D e toeloop op zijn gecombineerde praktijk maakte Bodde tot een al te druk man. Inmiddels heeft hi) een patiëntenstop voor zijn floreren­ de praktijk ingesteld. De grote toeloop op Bodde's praktijk, past in de trend: homeopathie is op het moment razend populair. Een recent onderzoek van de Consumentenbond wijst uit dat maar liefst 60,5 procent van de bevolking homeopathie en ande­ re alternatieve geneeswijzen in het zie­ kenfonds wil hebben. M eer dan tien procent van de artsen kan die wens on­ derschrijven. Ook Bodde vindt het tijd dat de home­ opathie een plaatsje krijgt in de basis­ verzekering. Het onderscheid tussen homeopathie en reguliere artsenij mag daarbij wat hem betreft op de helling. "Je moet het niet scheiden. Want wat is dat nou, reguliere geneeskunde? Dat is iets dat op de universiteiten wordt ge­ leerd, maar het is geen eenheid. Binnen de reguliere geneeskunde zie je chirur­ gie en psychotherapie bij elkaar. Dat zijn ook heel diametrale zaken, maar beide onmisbaar. Ik denk dat de home­ opathie in dat samenstelsel van takken en richtingen ook een plaatsje kan heb­ ben." Net als de afzonderlijke takken van de reguliere geneeskunde, heeft ook de ho­ meopathie duidelijke grenzen, volgens

waarbij een Oosters reïncarnatiegeloof een belangnjke rol speelt. Bodde is met deze annexatie niet echt blij. "Wij zijn nu eenmaal geen Indiërs of Chinezen", reageert hij. Bodde vreest dat het Oos­ terse geloof een acceptatie van de ho­ meopathie door Westerse artsen in de weg kan staan. "En dat zou jammer zijn, want in tegenstelling tot new age­ therapieén past homeopathie wel bin­ nen het Westers, wetenschappelijke denken. Je hoeft als homeopaat niet fundamenteel anders te gaan denken over ziekte en gezondheid. Dat is pret­ tig, want daardoor kun je als arts mak­ kelijk met homeopathie aan de slag." Maar de meeste artsen zien de homeo­ pathie nog als vreemde eend in de bijt. Vooral de methode van 'potentialise­ n n g ' van homeopathische geneesmid­ delen IS voor velen onnavolgbaar. H o ­ meopaten geloven dat een middel beter werkt naarmate het verder is verdtmd. Soms worden daarom verdunningen ge­ bruikt met verhoudingsgewijs één drup­ pel werkzame stof op een volume ter grote van ongeveer tien keer onze aard­ bol. Sceptici houden het erop dat van het middel niets meer terug te vinden IS.

'Alle theorie overboord; we weten niet hoe ziekten in elkaar zitten' Nieuwe privaatdocent homeopathie acht werking niet afdoende bewezen Bodde. "Soms heb je aan reguliere ge­ neeskunde voldoende. Ik zie niet waar­ om je zonodig altijd een homeopathisch middel moet voorschrijven. Er is op zich niets op tegen om reguliere en h o ­ ' meopathische middelen te combineren, maar het is niet altijd nodig." In zijn colleges zal Bodde dieper ingaan op de vraag wanneer reguliere en wan­ neer homeopathische middelen nuttig zijn. "Al te theoretische verhalen wil ik daarbij vermijden, dus ik stel voor dat ik na een kennismakingsfase met pa­ tienten kom. Er is een collega in de buurt die bereid is patiënten ter be­ schikking te stellen. D e student moet daardoor leren om een diagnose te stel­ len en redelijk een geneesmiddel te kie­ zen. Daarbij zal ik benadrukken dat je niet voor elk wissewasje een middel moet voorschrijven." D e individuele verschillen bij patiënten spelen een sleutelrol bij de homeopathi­ sche diagnose. Er bestaat voor een ho­ meopaat niet zoiets als dé ziekte migrai­ ne. Bij iedereen is migraine weer an­ ders. M edicatie moet daarom zorgvul­ dig op het individu worden afgestemd. "Homeopathische middelen werken daarom ook niet zonder meer", volgens Bodde. "Ze werken alleen als ze passen bi) de problemen van de patiënt. Een aspinentje werkt altijd, ook als het niet werkt tegen de klachten waarvoor je ze slikt. Een homeopathisch middel moet individueel worden gekozen. En als het niet past, dan werkt het niet." T o t het begin van deze eeuw maakte homeopathie nog gewoon deel uit van

"Ik begrijp ook niet hoe ho­ meopathie werkt", erkent drs. H.G. Bodde, enkele weken geleden officieel be­ noemd tot privaat­do cent homeopathie aan de ge­ neeskunde­faculteit. "Ho e kan zo'n enorm verdund middel effect hebben?" Een portret van een home­ opaat met twijfels. Erno Eskens

de reguliere geneeskunde. Het Neder­ landse Oude Rijnziekenhuis profileerde zich uitdrukkelijk als homeopathisch hospitaal en de homeopaten zaten zelfs enige tijd in de Vereniging tegen de kwakzalverij. M aar de geesten scheid­ den, vooral omdat de reguliere artsenij een ongekende ontwikkeling doormaak­ te. Penicilline werd uitgevonden en de chirurgie werd aanmerkelijk verbeterd. In de homeopathie bleven dergelijke successen uit. Bovendien gaven de vol­ gelingen van Hahnemann de homeopa­

thie een esoterisch tintje, die verbazing en verontwaardiging wekte bij de regu­ liere artsen. De breuk was compleet toen ook Hah­ nemanns verleden bezoedeld bleek. D e uitvinder van de homeopathie zou sym­ pathie hebben gehad voor het occultis­ me van de Franse magnetiseur F.A. Mesmer. Deze M esmer vemchtte won­ derbaarlijke genezingen door zijn pa­ tiënten in trance rond een vat met ma­ gische, magnetische krachten te laten lopen. T o e n het mesmerianisme door de psychologie werd ontmaskerd als pseudo­wetenschap ­de genezing zou berusten op autosuggestie en het place­ bo­effect­ raakte ook de homeopathie in diskrediet: ook de wonderbaarlijke ge­ neesmiddelen van de homeopathie zou­ den alleen werken voor zo ver de pa­ tiënt enn geloofde. Volgens Bodde wordt de homeopathie sindsdien onterecht verbonden met magnetisme en het placebo­effect. "Op zich is homeopathie een tamelijk kale techniek. Hahnemarm heeft eens ge­ zegd: 'Alle theone overboord. We weten niet hoe ziekten in elkaar zitten. We moeten alleen maar weten wat er te genezen is aan ziekten.' Hahnemann verzette zich dus juist heel sterk tegen allerlei theorieën en mensbeelden die aan homeopathie werden gekoppeld. Hij wilde alleen maar experimenteren."

Oosters Momenteel wordt homeopathie door new age­aanhangers opnieuw ingepast in een groots, magisch wereldbeeld,

Volgens de Franse wetenschapper J. Benveniste hebben de sceptici echter ongelijk. Hij schreef in 1988 een op­ zienbarend artikel in Nature waarin hij stelde dat water de eigenschappen van de stof aanneemt waarmee het m aanra­ king komt. Watermoleculen zouden zich als een magneet laten polariseren door de erin opgeloste stof. Zelfs bij ex­ treme verdunning zou de polarisatie terug te vinden zijn. Nature plaatste het stuk, maar stuurde ook een overvalteam naar Benvenistes laboratorium. De Fransman bleek desgevraagd niet in staat de bevindingen te reproduceren. Zijn magneet­theorie bleek net zo ob­ scuur als het oude magnetisme van Mesmer. Begin 1991 verscheen weer even nieuw lichtpuntje voor de homeopathie aan het firmament: een meta­onderzoek van de M aastnchtse epidemiologen J. Kle­ ijnen, P. Knipschild en G. ter Riet toonde aan dat volgens de meeste we­ tenschappelijke studies homeopathische geneesmiddelen wel degelijk werken; 81 van de 107 bekeken onderzoeken con­ stateerden dat homeopathische genees­ middelen enig positief effect hebben. Vooral bij hooikoorts, pijn en verwon­ dingen werd genezing mogelijk geacht. De uitkomsten komen overeen met Bodde's eigen ervaring: "Bij chronische en ook bij bepaalde acute problemen kan een homeopathisch middel een zeer subtiele prikkel aan het lichaam geven. Door die pnkkel kan het lichaam zich­ zelf genezen. N e e m kinderen die steeds verkouden zijn. M et een paar korreltjes kun je hen soms, zonder antibiotica en buisjes in de oren, van het snotteren af­ helpen. Dat is toch prachtig?"

Flauwekul Ondanks Bodde's ervaringen, is de wer­ king van de homeopathie nog altijd om­ streden. D e M aastrichtse onderzoekers hebben namelijk bij publikatie van hun meta­onderzoek direct opgemerkt dat de resultaten op bepaalde punten zijn vertekend. Er zou sprake zijn van een 'publikatie­bias': alleen onderzoekers die positieve effecten vinden bij homeo­ pathie publiceren daarover. Wie in de wetenschappelijke tijdschriften bladert, krijgt daardoor makkelijk de indruk dat er nauwelijks onderzoek is dat de wer­ king van homeopathische middelen in twijfel trekt. T o e n de M aastrichtenaren wat rond belden, stuitten zij echter op meerdere niet gepubliceerde onderzoe­ ken waaruit bleek dat homeopathische middelen niet werkten. "Volgens mij is homeopathie flauwekul", kon onder­ zoeker Knipschild daarom de zomer van 1991 in Medisch contact opmerken, "ondanks de vracht publikaties van kli­ nisch onderzoek." Bodde blijft desondanks bij zijn geloof m homeopathie, maar erkent dat de werking van de homeopathie niet af­ doende is bewezen: "Het M aastrichtse onderzoek moet worden herhaald om de resultaten nog eens te verifiëren." En zelfs als de werking van de geneesmid­ delen daarmee wordt aangetoond, is de homeopathie nog niet uit de gevarenzo­ ne, volgens Bodde. "Er blijven haken en ogen aan zitten. Hoe kan een zo'n enorm verdund middel effect hebben? Ik snap het niet."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen