Ad Valvas 1992-1993 - pagina 549

AD VALVAS 24 JUNI 1993

PAGINA 7

Ben Jebbink en Frank van KoKschooten "Ongeveer twee miljoen mensen in Ne­ derland leven met een grote angst voor de tandarts. De fobische patiënten raken in veel gevallen volledig geobse­ deerd en kunnen nergens anders meer over praten. 'Ik ben mijn mond', zei zo'n patiënt eens tegen mij." Dr. M.A.J. Eijkman is in zijn praktijk ge­ specialiseerd in tandartsfobieën. Hij geeft voorlichting aan patiënten met trauma's, inventariseert de verschillen­ de angsten en analyseert slecht onder­ houden gebitten als gevolg van jaren­ lange achterstallig onderhoud. "Ik krijg brieven van mensen die veertig jaar lang geen enkele tandarts bezocht heb­ ben. Die mensen zitten soms in pure nood en voelen zich hopeloos. Wan­ neer ik vervolgens met ze praat barsten ze vaak in tranen uit. 'Eindelijk iemand die mij begrijpt', klinkt het dan." Vandaag wordt Eijkman hoogleraar in de sociale tandheelkunde aan het aca­ demisch centrum tandheelkunde in Amsterdam (Acta). Hij is zeer begaan met de gebitsgezondheid in Nederland. De kwaliteit van de gebitten is volgens hem de laatste decennia spectaculair gestegen. Maar de hoeveelheid gezonde tanden en kiezen zou wel eens drastisch achteruit kunnen gaan bij invoering van het plan Simons. Dit plan maakt een einde aan de kunstmatige scheiding tussen ziekenfonds ­ en particulier ver­ zekerden, met als alternatief een alge­ mene basisverzekering. "De kans is groot dat mensen met lagere sociale en economische achtergronden zich niet zullen bijverzekeren. Uit geldgebrek vraagt een patiënt dan aan de tandarts om een kies maar te trekken in plaats van te vullen. Of iemand loopt net zo lang door totdat hij doodziek is en trek­ ken noodzakelijk is. Er wordt teveel over centen en de markt gesproken. De basis van de ziektenkostenverzekering is dat rijk voor arm betaalt en jong voor oud. Tot hoever gaan we?"

S Illustratie Aad Meijer

'De schooltandarts heeft weinig goed gedaan' Nieuwe hoogleraar sociale tandheelkunde helpt bange patiënten

Mentale schok Volgens de aanstaande hoogleraar zie je ook tegenwoordig al een duidelijk cor­ relatie tussen gebitsgezondheid en soci­ aal economische klassen. "De kwaliteit van gebitten onder allochtonen laat vaak te wensen over. Met name Marok­ kanen en Turken uit de volksbuurten poetsen hun tanden veel minder goed. Veel buitenlanders hebben een vols­ trekt ander idee over dokters. Ze zijn niet zo gewend om aan preventie te denken. De taal is ook een probleem. Bovendien houden ze zich niet altijd aan afspraken. Verder speelt geld een rol."

Bij elk bezoek gebeurt het weer. Angst, grote angst voor die pijn die onherroepelijk komt. Het bloed dat zich elke keer vermengt met het spoelwater. De hoge toon van de boor, waar je nooit echt aan went. Kippevel krijg je er van. Al is je tandarts nog zo vriendelijk, de volgende keer besluit je om toch maar thuis te blijven.

Eijkman benadrukt dat het allochtonen in veel gevallen ontbreekt aan goede in­ formatie. "Maar", zo zegt hij, "er wor­ den al steeds vaker preventieprogram­ ma's op hen losgelaten. Als we de

volksgezondheid willen verbeteren moeten we vooral investeren in het on­ derwijs. De mensen beter voorlichten." We hoeven volgens Eijkman niet ver in de tijd terug te gaan om een slechte ge­

bitsgezondheid onder de Nederlandse bevolking waar te nemen. "In de jaren zeventig zag je bijna geen kind met een gaaf gebit. Het merendeel had een Je­ roen Bosch­achtig gebit. Daar kreeg ik

echt een mentale schok van. Dat kon toch eigenlijk niet meer in een beschaaf­ de wereld. Vooral in de dorpen en de volkswijken was het echt verschrikke­ lijk." Hele kaken werden volgens hem leegge­ trokken, want er was weinig deskundige hulp. Mensen die nu tussen de 35 en 44 zijn, plukken daar nu de wrange vruch­ ten van. Zij zijn slecht opgevangen en begeleid. Ze kregen een buitengewoon slechte beeldvorming van tandartsen. Deze groep heeft bovendien nooit kun­ nen profiteren van fluoriden en van een ruim aanbod van tandartsen. De tandarts uit de jaren zeventig, werk­ te zich helemaal beroerd, maar schonk geen aandacht aan de angsten van pa­ tiënten. Zij weigerden dat vaak ook, omdat ze niet voor psycholoog waren opgeleid, zo bekritiseert Eijkman de oude rol van de Nederlandse tandheel­ kunde. "In die tijd zijn er heel wat mensen geweldig bang geworden. Nog steeds behandelen wij patiënten met nachtmerries over de schooltandarts van toen." En Eijkman weet hoe trau­ matisch een ingreep kan zijn. "Zelf heb ik mijn gebit nog. Onlangs ben ik een kies kwijt geraakt en dat vond ik heel erg." Het interessante aan zijn voorlichtings­ functie vindt hij het psychotherapeuti­ sche aspect. "Dat je een patiënt zo ver krijgt dat hij vanuit een ander venster naar zijn probleem kijkt. De beeldvor­ ming van mensen die mij schrijven gaat niet veel verder dan: die lui die boren alleen maar." Toch verlossen tandart­. sen mensen meer van pijn dan dat ze pijn veroorzaken. Over tien jaar is dit beeld volgens hem volledig bijgesteld, want er wordt tegenwoordig veel leuker met kinderen omgegaan. Maar zover is het nog niet. Een grote groep angstigen vertoont vermijdings­ drang. "Mensen vertellen mij dat zij al­ leen al bij het zien van het bordje 'tan­ darts' de straat oversteken en een ander blok nemen voor het geval hij naar bui­ ten komt." Ook zijn er volgens Eijkman voorbeelden van patiënten die bij het zien van een tandarts gewoon flauw vallen. "Ooit heb ik een patiënt behandeld die jarenlang een artikel van mij over angst bij de tandarts bewaard had. Op een nacht belde hij mij volkomen in paniek op. 'Ik ben een collega van u en ik weet niet wat ik moet doen', klonk het aan de andere kant van de lijn. Er was een kies in zijn mond gebroken. Hij had geen tandarts en vroeg zich al vijftien jaar af waar hij naar toe moest als er iets zou gebeuren. Hij kwam uiteinde­ lijk bij mij terecht."

«.^'y-nspKS.T^fr

h

sorry V)«?t. yr\S^r 'iV ben J

s i a t i stiek is j£?ewcx>r> owsrlcalken

Er zijn van die tentamens waarbij je je afvraagt of iemand ze ooit wel gehaald heeft. Ad Valvas neemt er een aantal onder de loep:

RUIKELBLOKKEN

deel 1 Geschiedenis

'Je ziet alleen maar domme cijfers' Yvonne de Keulenaar "Het is om moedeloos van te worden", verzuchten prof dr.ir. D. Neeleman en drs. J. van Bolhuis van de faculteit psychologie en pedagogiek. Zij hebben het over de resultaten bij het vak statistiek. "Het is in de loop der jaren in een struikelblok veranderd. Vanaf 1980 zijn de resultaten geleidelijk aan steeds minder geworden. Terwijl de stof, de boeken en de docenten hetzelfde zijn gebleven." Voor studenten psychologie en pedagogiek is statis­ tiek een verplicht vak, dat ze twee jaar lang moeten volgen en waarin ze maar liefst acht keer tentamen moeten doen. De studenten kunnen kiezen: de 'eenvoudige' statistiek A of de op onderzoek ge­ richte variant B. Voor het vierde A­tentamen van dit jaar is 36 procent geslaagd en voor het vierde B­ tentamen scoorden slechts twee van de dertig stu­ denten een voldoende. Bart Götte, tweedejaars student psychologie, deed dit jaar samen met twee medestudenten een enquê­ te naar de problemen bij statistiek. Een conclusie

hieruit is dat de inzet en motivatie van studenten niet optimaal is. De colleges worden frequent be­ zocht, maar de voorbereiding is slecht. Manfred van Duimen, student psychologie, erkent dat de tentamens in principe te doen zijn. "Als je motivatie of doorzettingsvermogen hebt, dan haal je het." Maar de manier waarop er college wordt gegeven, is volgens hem niet motiverend. "Tijdens de colleges wordt er veel tijd besteed aan dingen waar je in de praktijk niks aan hebt. Het is een kwestie van overkalken wat er op het bord staat. Je bent niet met statistiek en psychologie bezig. Je ziet alleen maar domme cijfers en je weet niet waar­ voor." De docenten Neeleman en Van Bolhuis zijn het met deze kritiek niet eens. "De werkelijkheid is zó complex, dat je die niet kan behandelen, want de studenten hebben nog onvoldoende kennis van sta­ tistiek­ en psychologie. De eerste twee jaar moet je met de basisbegrippen aan de slag, pas daarna kan je er echt wat in de praktijk mee doen. Het dilem­ ma is dat ze eerst goed moeten begrijpen wat ze

Ook de docenten vinden dat er erg veel studenten doen, voordat ze verder kunnen." met een wiskunde­achterstand zijn. "Het aantal De vele onvoldoendes voor de statistiektentamens studenten met gebrekkige wiskunde­ kennis wordt zijn volgens student Götte ook te wijten aan de steeds groter en die gebrekkige voorkennis wordt voorlichting van de faculteit. "Onze faculteit is de enige in Nederland waar je psychologie kunt stude­ ook nog eens steeds minder. Daarbij komt dat sta­ tistiek een heel ander vak is dan de psychologie of ren zonder wiskunde in je eindexamenpakket. Ze pedagogiek­vakken. Je mag niets vergeten. Wat je geven je'de hoop dat je die achterstand wel weg kan werken. Terwijl dit vaak niet lukt, want zonder vandaag hebt geleerd, moet je volgend jaar nog weten. Je moet er elke dag mee bezig zijn en zo wiskundig inzicht heb je het heel moeilijk." werken veel studenten niet." De docenten erkennen dat de voorlichting niet adequaat is. Uit de enquête die Götte onder de Motivatie blijft een zaak van de studenten, maar de studenten hield, blijkt ook dat studenten met ver­ problemen met de wiskunde­deficiëntie en de ge­ keerde verwachtingen aan de studie psychologie brekkige voorlichting zullen volgend jaar wellicht 'beginnen. "De voorlichting geeft een verkeerd en verminderen. De faculteit heeft zich de kritiek uit geflatteerd beeld van het niveau en de hoeveelheid de enquête aangetrokken. En Götte is daar blij statistiek binnen de cursussen psychologie en peda­ mee. "De faculteit blijkt open te staan voor onze gogiek". Volgens Van Duimen en Götte ligt dat jnening. Alle deuren gingen voor ons open, dat aan het imago van psychologie. "De meeste stu­ vond ik echt verrassend. Er verandert nu echt iets." denten willen in eerste instantie therapeut worden en denken niet dat statistiek daarvoor belangrijk is. Zo trek je veel voor statistiek ongemotiveerde men­ sen aan." ­'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen