Ad Valvas 1992-1993 - pagina 547

AD VALVAS 2 4 JUNI 1 9 9 3

PAGINA 5

Een vogelvrij en onderworpen bestaan Films bevestigen het beeld van vrouwen in Tamil Nadu Vrouwen in India. De meesten van hen liebben een zwaar leven. En voor ontspanning hoeven ze niet naar de film te gaan, want daarin komt hun ondergeschikte rol nog eens extra naar voren. Eind deze maand promoveert Selvy Thiruchandran op een onderzoek naar de manier waarop in films uit de Indiase deelstaat Tamil Nadu vrouwen worden neergezet.

Anne Pek Een arts wordt beschuldigd van moord. Hij ontkent iedere betrokkenheid en weet een bevriend collega van zijn on­ schuld te overtuigen. De collega be­ zingt in de rechtszaal de rechtschapen­ heid van de aangeklaagde. De gade van de collega is er echter zeker van dat hun huisvriend boter op het hoofd heeft en spreekt na hevige gewetensstrijd de ge­ tuigenis van haar man tegen. M e t als dramatisch resultaat dat de arts schul­ dig wordt bevonden en dat de eigenwij­ ze echtgenote door haar man wordt verstoten. De veroordeelde blijkt echter iets ach­ ter de hand gehouden te hebben. Schoorvoetend verklaart hij dat hij de moord onmogelijk gepleegd kan heb­ ben omdat hij op het tijdstip van de misdaad bezig was de dochter van een andere huisvriend te verkrachten. Maar waarom wist de politie daar niets van? Omdat het slachtoffer geen aangifte heeft gedaan. En waarom deed de jon­ gedame geen aangifte? Omdat zij de dader m,et ontblote benen onder ogen kwam op een moment dat deze in ken­ nelijke staat verkeerde en niet verant­ woordelijk was voor wat hij deed. Uit­ lokking dus, hoewel zij tijdens deze ver­ leidingsscène onschuldig lag te slapen en zich er niet bewust van was dat haar vaders vriend de slaapkamer was bin­ nengewaggeld. Schuldig of niet, verkracht is verkracht. Een andere man kan ze nooit meer toe­ behoren. Haar verkrachter zal haar moeten trouwen. Ze weigert echter zijn naam bekend te maken en hem zo tot een huwelijk te dwingen. Als hij in nuchtere staat een fatsoenlijk mens is, vraagt hij haar. Doet hij dat met, dan blijft zelftnoord over. Maar hem aan de schandpaal nagelen, nee.

Schrijnend Een arts die de dochter van zijn vriend verkracht, een vrouw die door haar man aan de kant wordt geschoven en een jong meisje dat kan kiezen tussen een huwelijk met haar overweldiger of zelfmoord. Ziedaar de ingrediënten van een willekeurige film uit de Indiase

Filmaffiches in liet Zuidindiase Madras

deelstaat Tamil Nadu. Ze mogen in al hun gewelddadigheid als representatief worden beschouwd. Tamil N a d u haalt een voor onze be­ grippen bijzonder hoge filmproduktie. Ieder jaar verschijnen er zo'n 150 nieu­ we rolprenten. Het publiek verslindt al die bewegende beelden gretig. Een bloeiende industrietak dus; maar een blik op de statistieken maakt al snel duidelijk hoe schrijnend dat succes in feite is. Maar liefst 40 procent van de mannen in Tamil N a d u is analfabeet en van de vrouwen kan zelfs tweederde met lezen of schrijven. Daarmee wordt film een machtig medium. Zo machtig zelfs dat acteurs hun sterstatus ook op andere terreinen kunnen aanwenden. Een populair acteur maakte onlangs bijvoorbeeld de overstap naar het pre­ mierschap. Als het witte doek zo invloedrijk is in Tamil N a d u , wordt het interessant eens te kijken naar de manier waarop film­ producenten Tamil­vrouwen neerzetten en naar de reacties van de vrouwen op deze films. D a t is wat Selvy T h i ­ ruchandran deed m haar proefschrift The Ideological Factor in the Subordina­ tion of Women, waarop zij 30 juni hoopt te promoveren. Thiruchandran schotelt haar lezers een korte samenvatting voor van zestien populaire films uit de jaren 1986 en 1987. Verhalen vol verbale en fysieke agressie, die met name tegen vrouwen gericht is. Huivenngwekkender nog dan al dat ge­ weld zelf is de vanzelfsprekendheid waarmee dit geweld getoond wordt. D e

Hoewel ik in het algemeen toch echt een kind van mijn tijd ben ­ zo kijk ik veelvuldig televisie, mis ik hele gedeelten algemene kennis en ontwikkeling en weet ik nog steeds niet wat ik wil ­ heb ik een gruwelijke hekel aan telefoneren. Ik heb een foon­ fobie. Laatst moest ik dus met een uitgever bellen. Eerst heb ik drie weken gewacht ­ in de ijdele hoop dat hij mij misschien zou bellen, maar nee, toch met ­ toen heb ik tot twee keer toe met de hoorn in mijn hand gezeten en nog niet durven drukken. Uiteindelijk, toen ik van de zenuwen toch geen letter meer op papier kreeg, of toen mijn vorderin­ gen op wetenschappelijk gebied anderszins gefrus­ treerd werden, heb ik drie keer diep adem gehaald en heb tenslotte een n u m m e r gecomponeerd. En jawel hoor: ik kreeg een norse stem aan de lijn, die, voordat ik mijn naam had kunnen mompelen, snauwde: "Wilt U wachten? (met een onnatuurlij­ ke klemtoon op 'wachten')". Ik roep dan meestal bedremmeld "Ja hoor" tegen een vreselijk muzak­ je, dat dan een half uur ongevraagd mijn oor be­ vijilt. Maar goed, uiteindelijk komt de norse stem dan

Foto Ron Giling

door Thiruchandran beschreven ver­ krachtingsscènes zijn eerder bedoeld als publiekslokkertje dan als aanklacht tegen de rechteloosheid van de Indiase vrouw. D e mannen in de zaal klappen en joelen om het hardst wanneer er weer een full colour verkrachting over het scherm trekt. Dat vrouwen daar wellicht walging bij voelen, is voor de producenten van weinig belang. Vrou­ wen zijn immers aan vernederingen ge­ wend. Zegt het m dit onderzoek veel geciteerde Tamil­gezegde met dat 'a man will not be blamed even if he does a thousand wrongs '? Vrouw­zijn in India, je zou het je ergste vijand nog niet toewensen. Als dochter ben je er een last voor je ouders, want tegen de tijd dat je volwaardig kunt meedraaien in het huishouden moeten ze je aan de man brengen. Ben jij lelijk of is je bruidsschat mager, dan raken ze je waarschijnlijk alleen nog kwijt aan een rijke lepralijder. Maar ook wanneer je man blaakt van gezondheid ligt hu­ welijksgeluk met voor het oprapen. Als vrouw word je namelijk geacht je m a n in alles te gehoorzamen. Verzet bieden is not done, van een scheiding kan al he­ lemaal geen sprake zijn. Maar waarom zou je willen scheiden? Zonder de tali, de ketting die je bij de huwelijksplechtigheid omgehangen kreeg, geld je als vogelvrij. "Een vrouw zonder tali is als een tuin zonder om­ heining", aldus een Tamilgezegde. Of­ tewel; zoals een open tuin afgegraasd wordt door rondzwervende dieren, zo wordt een onbeschermde vrouw door

Margot van Mulken

Foonfobie terug, vraagt wat ik wil en verbindt mij tenslotte door. De zenuwen gieren opnieuw door mijn keel, ik maak mij op voor een hortend en stotend gesprek, waarin ik mij voorbereid op het tot drie keer moe­ ten zeggen van mijn naam ("Hoe zegt u? K unt u dat herhalen? Zo te horen komt u niet uit de rand­ stad"), op het omstandig moeten uitleggen van wat een uitgever voqr mLkgrx hetekengrj, kortojn.

sa

mannen belaagd. Het is dus zaak een sterke man te vinden en hem m leven te houden. Een zware taak, want waar­ schijnlijk ben je aan een veel oudere man uitgehuwelijkt. D u s voer je op ge­ zette tijden de nonpu­ntue\en uit, die je echtgenoot een lang aards bestaan ga­ randeren. Heeft je karma je ondanks al je moeite toch tot het weduwschap veroordeeld, dan wacht je een moeilijke tijd. Want waar een weduwnaar gewoon mag her­ trouwen, ben jij als achtergebleven vrouw verplicht de rest van je dagen zonder tah en in eenzaamheid te slijten. Je taak is nu de herinnering aan je man levend te houden. Op feesten ben je met meer welkom, het is namelijk alge­ meen bekend dat weduwen onheil aan­ kondigen. Hoewel s ati ­ de zelfverbran­ ding van een weduwe op de brandsta­ pel van haar echtgenoot ­ sinds 1829 verboden is, blijft de verleiding groot je man meteen het vuur in te volgen.

Berusting Selvy Thiruchandran (50) is afkomstig uit de Tamil­gemeenschap van Sn Lanka, het paradijselijke eiland ten zuid­oosten van India. In 1983, toen etnische conflicten Sri Lanka tot een hel voor Tamils maakten, vluchtte ze met haar man naar Nederland. Ze kreeg een beurs voor het Institute of Social Studies in Den Haag en kwam vervolgens met een promotievoorstel naar de vu. Aanvankelijk was het haar bedoeling een vergelijkend onderzoek te doen naar Tamil­vrouwen in Ma­

op de gebruikelijke telefonische misverstanden, maar nee: de persoon die ik hebben moest, bleek met vakantie. Als ik nou drie weken eerder had gebeld ... Ik vond het niet eens erg: kon ik het gesprek nog wat uitstellen, en met een opgelucht hart verder klooien aan de laatste loodjes (verschrikkelijk is dat trouwens, heeft iemand ooit geturfd hoe vaak tegen een promovendus in het eindstadium wordt gezeurd over Laatste Loodjes? Ik kan de uitdruk­ king werkelijk niet meer horen zonder spontaan met boeken en floppies te willen gooien: hier, voel zelf maar eens!). Maar goed, dit is nog een redelijk moeilijk ge­ sprek, ik kan me met voorstellen dat iemand an­ ders dat wel luchtigjes uit zijn mouw schudt, dus dan is dit ontwijkingsgedrag nog wel te verkopen. Maar zelfs als ik mijn oma moet bellen, wacht ik minstens zo lang dat ze te bed moet liggen, zodat ik toch ­ hè, jammer ­ de volgende dag dezelfde ceremonie moet opvoeren. Terwijl mijn vriendje terecht klaagt dat hij zulke hoge rekeningen moet betalen. De liefde wordt duur betaald. Door hem. Vrienden, bekenden, ik bel ze niet.

dras, de hoofdstad van Tamil N a d u , en in Jaffna op S n Lanka. D e aanhouden­ de onlusten op Sri Lanka dwongen haar echter zich tot Tamil N a d u te be­ perken. Thiruchandrans hartstochtelijke be­ trokkenheid bij de Indiase vrouwen­ strijd botst regelmatig met de academi­ sche objectiviteits­eis. In sommige hoofdstukken zie je haar worstelen; moet zij haar studiemateriaal gewoon laten praten wanneer ze vol berusting over mannen spreken, of moet ze die geïnterviewde vrouwen eens flink dooréén schudden? Thiruchandran is duidelijk door het marxisme beïnvloed. Toch weerspreekt ze de klassiek­marxistische theorie dat de klasse waartoe een vrouw behoort en de economische ontwikkeling van haar land bepalen m welke mate zij gekort­ wiekt wordt. D e ideologie die ten grondslag ligt aan vrouwenonderdruk­ king staat, zo concludeert Thiruchand­ ran, grotendeels los van de sociaal­eco­ nomische ontwikkelingen. De kaste waartoe de vrouw behoort speelt daar­ entegen wel een rol in haar (on)vnj­ heid. De rigiditeit van de regels neemt namelijk toe naarmate de kaste hoger staat. Als vrouw kun je in India dus misschien maar beter in de kaste der onaanraakbaren geboren worden. Een wrange constatering.* Thiruchandran, Selvy The Ideological Fac tor in the Sub­ ordination of Women A Comparative Analysis of Tamil Women of Madras Across Caste and Class Colombo, 1993 ISBN nummer en prijs van de handelseditie nog met bekend

Ik moet ook eerlijk bekennen dat ik wel eens de rotsmoes "Ik heb nog geprobeerd je te bellen, maar je was er niet," gebruikt heb. Dat is dan ook maar halfgelogen, want geprobeerd heb ik het echt, m gedachten, maar in werkelijkheid ben ik de dagen ervoor met een grote boog om het toe­ stel heengelopen. Ik baal er trouwens wel van dat tegenwoordig de meest middelmatige student een telefoonbeant­ woorder heeft: waar blijf ik nu met mijn smoezen? Ik schijn ook onnatuurlijk te praten aan de tele­ foon. Volgens familieleden neemt de hardheid van mijn 'g' met honderd procent toe aan de telefoon, en qua volume lijkt het net alsof ik de geografische afstand tussen mij en de spreker moet overbrug­ gen. Hoevaak er m mijn oor niet "IK H O O R JE W E L " teruggetoeterd is. Hoe moet dat nu met die uitgever? Zou ik nu een ander moeten bellen? Ik ken het wijsje van zijn nummer in druktoetsen inmiddels uit mijn hoofd ­ volgens mij de eerste noten van La Vie en Rose. maar zodra het ding overgaat, leg ik snel neer ­ toch nog maar even niet. Zal ik toch maar een briefje schrijven? , . I I » ­i i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen