Ad Valvas 1992-1993 - pagina 57

AD VALVAS 10 SEPTEMBER 1992 I

i PAGINA 5

Omstreden hoogleraar: slachtoffer of aanstichter? Schulze: 'Ik laat mij niet zomaar de laan uitsturen' Prof.dr. Hans-Joachim Schulze droeg zijn eigen sectie sociale pedagogiek voor opheffing aan

Hij wordt 'een omhoog gevallen boer' en 'een hoogst onbela ngrijk figuur uit Duitsland' genoemd. Maar er ' circuleren ook positievere berichten over prof.dr. HansJoachim Schulze. Zo wordt hem een fantastische werklust toegedicht. Ook is hij, zo gonst het in sommige wandelgangen, altijd bereid tot een gesprek en is hij een goed wetenschapper. Een profiel van de met ontslag bedreigde hoogleraar socia le pedagogiek.

Emo Eskens "De gang van zaken is tragisch voor Schulze", vindt prof.dr. B. Spiecker, voorzitter van de commissie die Schul­ ze in 1989 voordroeg als hoogleraar. "Hij is uit Duitsland gehaald, heeft op verzoek vrouw en kinderen meegeno­ men, heeft binnen een jaar goed Ne­ derlands geleerd en wordt nu met ont­ slag bedreigd. Ik vind dat triest." Per september 1994 wordt de sectie sociale pedagogiek, waar Schulze leider van is, opgeheven. Het geld is op. Schulze heeft aan de vu een paar roeri­ ge (aren doorgemaakt. "De sectie so­ ciale pedagogiek was aanvankelijk una­ niem tegen zijn aanstelling", vertelt so­ ciaal pedagoog dr.J.L. Hazekamp, offi­ cieel wegens te weinig publikaties, maar volgens hemzelf 'om onduidelijke redenen' voor dezelfde hoogleraarspost gepasseerd. "De heer Schulze was een hoogst onbelangrijk figuur; een gezins­ socioloog die in een sectie dreigde te worden benoemd waar hij niets van wist. Hij wist niets van jongeren en jeugdproblematiek. De vakgroep peda­ gogiek zag er heil in om via zijn benoe­ ming greep te krijgen op ontwikkelin­ gen binnen de sectie sociale pedago­ giek. Men ging er toen allang vanuit dat vanwege de schaarste aan studen­ ten er flink bezuinigd zou moeten wor­ den." Spiecker, die immers voorzitter was van de commissie die de omstreden hoogleraar binnenhaalde, acht dit on­ juist. Schulze is volgens hem niet als een paard van Troje aan de sectie so­ ciale pedagogiek geschonken. Het was

Foto NICO Bomk, AVC/VU

gewoon de juiste persoon op de juiste plek, ook al had hij 'niet ongelooflijk veel gepubliceerd'. Spiecker: "Wij heb­ ben ingeschat hoelang Schulze nodig zou hebben om zich in te werken in het nieuwe vakgebied. Het oordeel van de commissie was dat het geen probleem zou vormen. Dat bleek ook juist. Dat zie je aan het feit dat Schulze binnen een jaar Nederlands sprak." Schulze werd aangenomen op basis van een elf pagina's lang curriculum vitae: op 24 april 1945 werd hij geboren als zoon van een douanebeambte en een huisvrouw te Uberlingen am Bodensee. Hij doorliep het gymnasium en schopte het in 1966 gedurende zijn vrijwillig verlengde diensttijd tot Leutnant der Reserve. Na afloop van zijn dienst in 1968 studeerde hij sociologie en wis­ kunde aan de universiteit van Bielefeld, kreeg een baan als junioronderzoeker en trouwde met Anne Terwey, een le­ rares. Terwijl hij een gezin stichtte ­ Katja en Frank heet het kroost­ kreeg 'het gezin' ook de wetenschappelijke aandacht. Schulze promoveerde in 1983 op een sociologisch onderzoek naar het gezin aan de conservatieve, roomse universiteit van Würzburg. De promotie kreeg het predikaat sehrgut.

Overtuigend Al met al een overtuigend curriculum vitae in de ogen van de benoemings­ commissie, maar het college van be­ stuur van de vu denkt daar in januari 1989 anders over: "Onze indruk is," schrijft het VU­bestuur aan de faculteit ppw, "dat de kwaliteiten van de heer Schulze niet onmiddellijk passen op de

Dertig jaar geleden besteedde de radio zegge en schrijve één uur per week aan de uitzending van popmuziek: Tijd voor Teenagers, 's zaterdagmid­ dags van twee tot drie. Een uur waarin ik vaak te­ vergeefs op de komst hoopte van Elvis, Little Ri­ chard of Jerry Lee Lewis, musici die mij troost brachten zoals eens koning Saul door de harpe Davids moet zijn verkwikt. Dit raadsel is mij altijd blijven bezighouden: muziek die zo verschrikkelijk mooi is dat zij ons tot in het gebeente raakt, ons tot in de grondvesten doet wankelen en tegelijk het gevoel van volstrekte zekerheid, ja zelfs even een sensatie van volmaaktheid geeft. Het gekke is dat dit gepaard kan gaan met een gevoel dat op pijn lijkt. Voor sommigen is de zaak simpel, bepaalde fre­ quentiepatronen in de muziek zouden neurofysio­ logische reacties teweegbrengen. Dit is een manier van denken die de Westerse wetenschap heeft groot gemaakt, maar die ook de wonderen de we­ reld heeft uitgeholpen. Het zal intussen wel de beste verklaring zijn voor het feit dat ik minuten­ lang kippevel heb als Brangane (Christa Ludwig) in Tristan und Isolde 'Habet acht' zingt of als

in de profielschets omschreven eisen." De vu ziet de 'intern en extern omstre­ den benoeming' niet zitten en wil dat de faculteit helemaal niemand be­ noemt. Er is immers geen geld. Maar het bestuur van de faculteit zet de benoeming door. Reden voor Haze­ kamp om af te reizen naar Duitsland om contact te zoeken met de hoogle­ raar die vanaf dat moment zijn directe baas is. "Ik wilde de deur voor hem openzetten. Ik wilde een aantal thema­ tieken zoeken in de sociale pedagogiek, waarmee we samen uit de voeten zou­ den kunnen. Op dat moment ging hij redelijk op mijn voorstellen in, maar een week later kreeg ik een brief van hem met de strekking 'alles wat ik ge­ zegd heb, herroep ik, want ik deel vanaf nu de lakens uit'."

Bazig type Schulze ontpopte zich, volgens Haze­ kamp, tot een bazig type, ongevoelig voor de mening van zijn stafleden. "Hij is nooit een gesprek met ons aange­ gaan. Hij heeft nog steeds geen idee waar zijn directe collega's mee bezig zijn. Dat is toch idioot!?" Spiecker ziet het wat anders. "Als er ie­ mand onduits is in de clichématige zin van het woord, dan is het Schulze. Wij zitten op één gang en het is mij nog nooit opgevallen dat hij autoritair is. Voor zover ik weet stond hij ook open voor inbreng vanuit de sectie. Schulze ging wel tegen bepaalde ingesleten tra­ dities in. Je kunt dat autoritair noemen, ik noem het een frisse wind." De frisse wind werd een ware storm. Schulze wilde het onderzoek van de

Auke van der Woud

Tevergeefs wachtend op Elvis Wodan (Donald Macintyre) in de tweede acte van Rheingold ontwaakt. In de trein tussen Parijs en Roosendaal schoten mij bij het horen van het gekrijs der Nibelungen (Rheingold III) eens de tranen in de ogen. Je kunt dan net als Ebenezer Scrooge in jezelf 'humbug' mompelen en de aandoening toeschrijven aan iets dat in je eten zat, maar daarmee zijn we er niet. Salmonella treft iedereen, maar niet iedereen

sectie centreren rond het thema 'auto­ nomie van jongeren'. "In onze ogen sloot dat volstrekt niet aan bij eigen­ tijdse problematieken als jongeren en racisme of lokaal jeugdbeleid", aldus Hazekamp. Omdat er ook onenigheid was over het nut van het door Schulze gepropageerde kwantitatief onderzoek, bleef de sectie verdeeld.

Fijntjes voegt hij daaraan toe: "Ik vind dat hij afgevoerd moet worden. Een kapitein verlaat zijn schip niet. Daarom vond ik hem een stiekeme rat." Maar niet alle studenten denken er zo over, blijkens enkele gezellige brieven van studenten (afstudeerfoto's bijgesloten) die Schulze op zijn bureau heeft liggen.

Soebatten

Achteraf gezien heeft Schulze geen spijt dat hij zijn sectie voor opheffing heeft aangeboden. Het spijt hem wel dat het niet gelukt is "om met een deel van de mensen door te gaan." Dat de hem be­ loofde baan als gezinspedagoog er niet komt, stemt hem droevig. "Toen de Pedagogiek werd bedreigd en er bezui­ nigd moest worden, was ik solidair met de hoogleraren die met het opheffings­ voorstel kwamen. Nu zijn dezelfde hoogleraren plotseling niet meer be­ kend met de afspraak dat ik een post in de gezinspedagogiek zou krijgen." Schulze is niet van plan zich bij de gang van zaken neer te leggen. "Ik heb de meest vreselijke dagen achter de rug. Nu ga ik mij verzetten. Ik laat mij niet zomaar de laan uitsturen. Omdat het college van bestuur niet reageert op mijn protestbrief, ga ik nu maar eens praten met de vakbond en met een ju­ rist. Want welke universiteit neemt ie­ mand aan, terwijl er geen geld is? Mij is expliciet gevraagd om met mijn gezin naar Nederland te komen. Achteraf blijkt dat daar destijds al geen geld voor was. Nu word ik opzij geschoven en weigert de vu iedere verantwoorde­ lijkheid voor mij en mijn gezin. Dat is toch vreemd?"

Eind 1990 besluit Schulze, na ander­ half jaar soebatten over de te volgen koers, iets radicaals te doen. Hij onder­ tekent een brief waarin de sectie voor opheffing wordt aangemerkt. Schulze bedingt bij de opheffing dat hem hoog­ leraarspost gezinspedagogiek wordt aangeboden. De overige sociaal pedag­ ogen, die vanaf dat moment met ont­ slag worden bedreigd, trekken daarop de conclusie en zeggen het vertrouwen in hun hoogleraar op. Het contact tussen Schulze en de rest van de sectie beperkt zich sindsdien tot een vriendelijk groeten. "Het heeft im­ mers geen zin om rollebollend over de gang te gaan", aldus Hazekamp. "Ik vind dat het probleem ook eigenlijk eerder bij de vakgroep dan bij Schulze ligt. De vakgroep heeft Schulze welbe­ wust in de positie gemanoeuvreerd dat hij de sectie zou uitverkopen." Ook de contacten tussen Schulze en enkele studenten bekoelen: "Schulze is een omhoog gevallen boer die zich als koning is gaan gedragen en een coup heeft gepleegd tegen zijn eigen sectie", vindt de net afgestudeerde Oebele Kooistra, tot voor kort studentverte­ genwoordiger in het vakgroepbestuur.

krijgt kippevel van 'Habet acht'. Intrigerend is de relatie tussen schoonheid en fy­ siologie met de uitvoering als variabele. De aller­ mooiste van mijn acht Winterreise­versies heb ik al vierentwintig jaar. Het gaat om een vroege op­ name van Peter Anders, die ik maar enkele keren helemaal heb gedraaid, met een wijding waarmee een wijnliefhebber een heel bijzondere, lang ge­ koesterde fles schenkt. De schoonheid van die An­ ders­opname is zo soeverein dat ik haar alleen te­ gemoet kan treden als ik er sterk genoeg voor ben. Een andere kwestie: klassieke muziek kan onzeg­ baar lelijk zijn als de musicus enige techniek, mu­ zikale intelligentie of psychologische bewerktui­ ging tekort komt. Er is beslist een sterke relatie tussen grote schoonheid en perfectie in de uitvoe­ ring, maar teveel perfectie, zoals geproduceerd door de rijpe Fischer­Dieskau of de bejaarde K a­ rajan, leidt tot verveling. Heel soms staat imper­ fectie ultieme schoonheid niet in de weg. Maria Gallas had een rare schelle stem, maar ze heeft er wurgend mooi mee gezongen. Kan ultieme schoonheid behalve die schaduw van pijn dus ook een flintertje lelijkheid verdragen? Moeilijke vraag. De schoonheid van het lelijke en

Droevig

.,

banale is in de kunsten van onze eeuw diepgaand onderzocht. "Ich spüre Luft von anderen Plane­ ten', heet het in een van Schönbergs strijkkwartet­ ten. De afschuwelijke muziek doet mij aan de at­ mosfeer van Satumus denken: stofwolken van be­ vroren ammoniak. K arlheinz Stockhausen legde een microfoon op de buik van zijn dochtertje en noemde de tape met het geknor van haar inge­ wanden Musik im Bauch. John Cage liet een slag­ werkgroep het meubilair betrommelen: het opus Living Room Music. Ziedaar enkele profeten van de serieuze muziek van onze dagen. De oorzaak van de hedendaagse muzikale narig­ heid ligt echter niet in de verdwenen harmonie. Harmonie is betrekkelijk, chaos kan ontroerend mooi zijn. Ook dit is ondoorgrondelijk: waarom begin ik te gapen van atonale serieuze muziek of minimal music, en is het even atonale maar apo­ calyptische, striemende kabaal van de Duitse Neue Welle (zoals de groep Einstürzende Neu­ bauten, die de drilboor als instrument ontdekte) of de monotone, decibelrijke punkrock van Suzee and the Banjees een amalgaam van schoonheid, pijn en zekerheid?

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen