Ad Valvas 1992-1993 - pagina 305

AD VALVAS 28 JANUARI 1993

I PAGINA 7

Talenkennis studenten schiet te kort Ministerie gaat middelbare schoolonderwijs verbeteren De bijna spreekwoorde­ lijke vreemde­ talenkennis van Nederlanders is hollend achteruit gegaan. Met het oog op het Verenigde Europa is dat een zorgwekkende ontwikkeling. Het universitaire onderwijs is vaak zelfs aangepast aan de verbale gebreken van studenten. Een rondgang langs VU­docenten.

Studenten verdwalen door gebrekkige vreemde-talenkennis Anne Pek Eind 1991 werd de Nederlandse kran­ telezer bedolven onder de Europa­bijla­ ges. Het magische jaar 1992 was in aantocht, de eenwording van de EG kwam nabij. Inmiddels zijn we ruim een jaar en veel teleurstellingen verder. Eurofobie lijkt nu de trend. Zelfs in Nederland, dat zich altijd beriep op haar internationalisme. Ons land blinkt immers uit in vreemde­talenkennis? Ook daaraan mag worden getwijfeld, getuige het groeiend aantal klachten dat in academische kringen opklinkt. Prof.dr. A.P. Bos, hoogleraar antieke en patristische filosofie, is stellig van mening dat de moderne student laag scoort op het gebied van de vreemde­ talenkennis. "Of dat onder docenten ook een gespreksthema is? Nauwelijks. Men gaat gewoon over tot de tactische terugtrekking. Als de studenten géén Frans meer lezen, geven wij geen Fran­ se literatuur meer op. We moeten realistisch blijven. We geven filosofieonderwijs, geen taalon­ derwijs. Duits lezen moet overigens nog wel. Heidegger en Hegel kunnen echt niet in vertaling. Helaas blijkt vaak dat de studenten ook daar minder van be­ grijpen dan zou moeten. Maar ja, ieder­ een met een vwo­diploma op zak wordt hier binnengelaten, maakt niet uit met welk pakket. Ach, er is de laatste jaren wel meer verslobberd." Prof dr. T h . de Boer, hoogleraar syste­ matische wijsbegeerte, blijkt het oneens met de gelatenheid van zijn collega's: "Ik ben altijd gewoon doorgegaan met het opgeven van Franse teksten. Mijn standpunt is: als je het niet kunt, moet je het maar leren! Want taal is een be­ • langrijk instrument om het vak onder de knie te kunnen krijgen. Ik vind het misleidend als aankomende studenten niet wordt verteld dat de drie moderne vreemde talen echt verplicht zijn, want een student komt er op een gegeven moment onherroepelijk achter dat zo'n lacune remmend werkt. T o t nu toe heb ik overigens nog niet meegemaakt dat studenten weigerden een Franse tekst te lezen. Ze beseffen goed dat ze dan veel mogelijkheden afsnijden. De Fran­ se filosofie is op dit moment immers toonaangevend. Dan kun je wel zeggen 'neem een vertaling', maar goede vert­ alingen zijn zeldzaam. Wat ik een mooie middenweg vind,­ is een vertaling lezen met de oorspronkelijke tekst er­

naast. Dat is meteen een manier om het Frans weer wat op te halen. Ieder­ een die van het vwo komt heeft de basis immers onderwezen gekregen. En je zult van mij niet horen dat het on­ derwijs op de middelbare scholen slecht is. Het probleem is alleen dat het bij veel leerlingen bij een paar jaar blijft."

Terugspeelbal Prof.dr. E. Ibsch, hoogleraar algemene literatuurwetenschap, is wat het mid­ delbaar onderwijs betreft een andere mening toegedaan. "Het is dom dat men er in Nederland vanuit gaat dat in de propaedeuse wel wordt ingehaald wat de middelbare scholen hebben laten liggen. Het eerste jaar is toch al zwaar, daar kan dan niet ook nog eens het bijspijkeren van de moderne vreem­ de talen bij komen. Bovendien zijn er nog zoveel andere deficiënties. De taal­ beheersing Nederlands bijvoorbeeld. De bal moet dus teruggespeeld worden naar het vwo. Overigens vind ik dat de docenten gewoon moeten blijven eisen dat er Frans en Duits gelezen wordt. Als ze met korte teksten beginnen, kun­ nen ze studenten ook over een drempel heen helpen." Prof.dr. A.Th. van Deursen, hoogleraar nieuwe geschiedenis, heeft minder ver­ trouwen in dat zetje over de drempel. "Aan zulke experimenten waag ik mij liever niet. Daarvoor is de kennis van het Frans over het algemeen echt te laag. Duits gaat nog wel zonder grote problemen. Of het wegvallen van het Frans een ernstig verlies is voor ge­ schiedenis? Nou, de meest fundamen­ tele Franse teksten worden tegenwoor­ dig wel in het Engels of Nederlands vertaald. Voor veel specialisaties is ook echt geen Frans nodig. Maar studenten die zich bijvoorbeeld in de Nederlandse zeventiende eeuw willen verdiepen, kunnen niet om het Frans heen. De re­ gentenfamilies correspondeerden na­ melijk meestal in die taal. Het zou pret­ tig zijn als er een speciale cursus Frans komt voor studenten van buiten de vakgroep Frans. Overigens vertoont een vakkenpakket vol talen weer andere lastige leemten. Sinds de komst van de mammoetwet is de basiskennis van de eerstejaars behoorlijk omlaag gegaaii."

Verlegenheid Prof.dr. A. van der Woud, hoogleraar bouwkunst, ziet het probleem niet. "Natuurlijk, feit is dat Frans voor de

meeste studenten te moeilijk is. Maar er zijn genoeg overzichtswerken in het Engels en Duits voorhanden.om in de eerste twee jaar een goede basisvorming te bieden. Waarom zou je het de stu­ denten dan moeilijk maken met Franse literatuur? Als de studenten zich later gaan specialiseren kan het nodig zijn dat ze h ü h Frans bijspijkeren of zelfs Italiaans leren. Maar dat doen ze dan ook gewoon." Prof dr. J. de Bruijn, hoogleraar Vrouw en Beleid, beschouwt de gebrekkige ta­ lenkennis van haar studenten evenmin als een probleem: "Binnen de sociale wetenschappen is Engels al lang de in­ ternationale voertaal. Zelf lees ik ook geen Franse vakbladen, want relevante zaken sijpelen toch wel door naar En­ gelse tijdschriften. Het is natuurlijk jammer dat studenten tegenwoordig niet meer mét Frans en Duits uit de voeten kunnen, maar daar w.prden echt geen complete onderzoeksterreinen mee afgesneden." Voor psychologen geldt hetzelfde. Prof dr. G. Semin, hoogleraar sociale psychologie: "Wij gebruiken voorname­ lijk Engelstalige literatuur. Ook in de propaedeuse. D e meest prestigieuze psychologische tijdschriften verschijnen in die taal en ook wetenschappers uit anderstalige landen publiceren daarin.

Foto Bram de Hollander

Zelf geef ik colleges in het Engels. Ik heb nooit gemerkt dat dat problemen oplevert. De Nederlandse student heeft een uitstekende passieve kennis van het Engels. Actiefis moeilijker. Sommige studenten doen tijdens een college hun mond niet open. Maar ik heb de indruk dat dat eerder uit verlegenheid is dan uit onkunde."

Smoesjes Het ministerie van Onderwijs en We­ tenschappen lijkt toch een probleem te zien in de 'tactische terugtrekking' van het hoger onderwijs. In ieder geval krijgt de kwaliteit van het vreemde­ta­ lenonderwijs aan de middelbare scho­ len binnen de huidige herprogramme­ ring van de bovenbouw van HAVO en vwo ruime aandacht. Als alles volgens verwachting verloopt, wordt de vrije pakkettenkeuze in augustus 1995 ver­ vangen door vier doorstroomprofielen, en binnen elk profiel zullen de moderne vreemde talen beter tot hun recht komen dan tot nu toe het geval was. Op dit moment is maar één moderne vreemde taal verplicht, meestal Engels. Daardoor kan het hoger onderwijs er niet meer van uitgaan dat alle studen­ ten vakliteratuur in het Frans of Duits kunnen lezen. De taakgroep die zich speciaal met de herprogrammering van

het talenonderwijs bezighoudt, reali­ seerde zich dat ook het verplicht stellen van twee vreemde talen daar weinig aan zou veranderen. In de praktijk zou En­ gels dan immers nog steeds de enige taal zijn waar alle studenten eindexa­ men in hebben gedaan. Daarom is men uiteindelijk met het voorstel gekomen om binnen elk van de drie traditionele moderne vreemde talen een deelvak 'al­ gemene kwalificatie' te onderscheiden, waarin de nadruk komt te liggen op ba­ sisvaardigheden die in iedere vervolg­ studie van pas komen. Die deelvakken zullen dan tezamen de omvang hebben van ongeveer één 'gewoon' vak, en dat vak valt dan binnen het voor alle door­ stroomprofielen verplichte eindexa­ menonderdeel. Voor verbreding en specifieke verdie­ ping van hun talenkennis kunnen de leerlingen vervolgens binnen hun pro­ fiel of in de vrije ruimte terecht bij an­ dere deelvakken, waarin bijvoorbeeld de literatuur uit een taalgebied of het economische en technische vocabulaire van een taal behandeld worden. Zo kan in de toekomst geen enkele student meer met de smoes komen dat hij of zij alleen Engels leest. Wellicht zal dan blijken dat de docenten evenmin iets met Franse en Duitse literatuur kunnen beginnen...

Pleidooi voor vermindering reclame-uitgaven D e Nederlandse universiteiten m o e t e n onderling afspraken m a k e n over d e h o e v e e l h e i d geld die zij u i t ­ geven a a n w e r v e n d e activiteiten. Z o kan een halt w o r d e n toegeroe­ p e n a a n d e s t e e d s m a a r stijgende r e c l a m e k o s t e n . D a t zegt d e d i r e c ­ t e u r v a n d e d i e n s t i n t e r n e en e x t e r ­ n e b e t r e k k i n g e n v a n d e Rijksuni­ versiteit G r o n i n g e n , W i m J a n s s e n , in e e n i n t e r v i e w m e t h e t G r o n i n g s e u n i v e r s i t e i t s b l a d v a n d e z e week. Volgens Janssen worden alleen de re­ clamebureaus en de krantenuitgevers er beter van wanneer de universiteiten met elkaar concurreren via advertentie­ en reclamecampagnes. "De universitei­ ten vissen allemaal in dezelfde vijver om studenten binnen te halen." Jans­ sen zit echter in een klassiek dilemma. Hij kan het zich niet veroorloven om

'Universiteiten vissen allemaal in dezelfde vijver' als enige een stapje terug doen, omdat de andere universiteiten dan met de winst gaan strijken. Het liefst zou hij zien dat er een maximum wordt afge­ sproken dat lager ligt dan de huidige budgetten voor werving en reclame. Een deel van het overblijvende geld zou gebruikt kunnen worden voor geza­ menlijke campagnes, bijvoorbeeld om de universiteiten te profileren ten op­ zichte van het hbo, aldus Janssen.

Witte motor Jan Willem Vos, sectorhoofd voorlich­ ting van de vu, zegt dat het moeilijk zal zijn om als universiteiten gezamenlijk te

bepalen hoeveel geld een instelling aan werving en pr mag uitgegeven. "Kijk je bijvoorbeeld alleen naar de reclame­ui­ tingen naar buiten, of ook naar het aan­ tal mensen dat op de pay-roll staat van de afdeling voorlichting?" Vos kiest voor een twee­sporenbeleid, vergelijk­ baar met de reclame die voor melk wordt gemaakt. "Melk doet aan bran­ che­communicatie door de reclame over de witte motor. Daarnaast maken Coberco en de Melkunie merkreclame. Ik wil ook beide doen. Per slot van re­ kening moet ik mijn studenten trekken door ze te interesseren voor de vu. En daarvoor zijn nu eenmaal advertenties nodig." Afspraken over branche­com­ municatie zullen er vanzelf toe leiden dat de universiteiten zich in hun afzon­ derlijke reclame­uitingen zullen beper­ ken, verwacht Vos. "Dat zie je nu al. We maken al bepaalde afspraken." (LB, UK Groningen)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen