Ad Valvas 1992-1993 - pagina 13

ïTUS n D^LVAS 24 AUGUSTUS 1992

PAGINA 13

^^ÊÊ^^M

denten h e b b e n geen n subcultuur m e e r . reotypen als de sbal, de linkse ^ ent en de y u p h e b b e n ts gemaakt voor een ;ssa individuen die maal h u n eigen gang ra^n. Specifieke o Linger ententrends zijn ijl^rdoor nauwelijks r te onderscheiden: Iderne studenten en in h u n voorkeuren l^welijks af van a n d e r e eren. Wel h e b b e n ze r mogelijkheden d a n i]gi werkende en 'kloze leeftijdgenoten. iü^mogen en k u n n e n >ijna alles.

Foto Leo Erken, HH

•tudenten zijn bijna gewone mensen geworden Jan-Jaap Heij ^anSiudsher is de typische student een ;ori|)rale feestneus. Veel drinken, wei­ lig #uderen en niet al te veel zeuren weMde toekomst, zo luidde traditioneel letBarool. Medio jaren zestig kreeg lez^ corpsbal concurrentie van een lieiSv stereotype. Maatschappelijk en­ ;agmient werd modieus aan de univer­ iitefflen: studenten gingen actie voeren ^ /ooShogere beurzen en democratise­ rgens ^ inwan de wetenschappelijke ivoren 'ijk te­ j .oren. Met de opkomst van de hippies, , ïen fiaar jaar later, mengde dit engage­ „ , .„Tieifl: zich met de love andpeace-cu\' ':uu^ Actievoeren moest ludiek, feestjes ^werden happenings en alcohol kreeg als sociaal smeermiddel gezelschap van J t J "i^sh­ en LSD. * [n de jaren zeventig raakte deze student in een identiteitscrisis. H e t hippie­tijd­ * n ^^^^ bleek een prachtige mislukking; " * * tiet was allemaal heel gezellig, maar het tiad niks opgeleverd. Nieuwe trends d e d ^ opgang aan de universiteit. H e t ^ ^^^"ma^lschappelijk engagement verhard­ araatJjg. ^^ student kon terecht bij allerlei ^""'^'^radicale linkse clubjes. Zag hij niks in ""P^" het radicalisme, dan kon hij zijn betrok­ en K lai^enheid kwijt in een zogenaamde co­ deren counselgroep. Leden van een dergelijke ^'­ ^'groep bespraken zaken als h u n eigen f ^'^ emoties, hun onderlinge emoties en an­ ­ " ^ 'dermans emoties in kringgesprekken in 'J"5" een zitkuil. dig.

:

ers paiZenuwen steeds ggj^j^ ^ o d e s bleken geen blijvertjes. D e =^"' radicale clubjes stortten allemaal in el­ ^^"''kaar en al het gepraat over gevoelens, veer relaties en zelfverwerkelijking ging de ! '^u co­CDunsellors op den duur zo op de ir oude^enuwen werken dat de groepen door onderlinge conflicten uiteen vielen, r'^W^^ geëngageerde student raakte daar­ uit. win;jee jn discrediet en maatschappelijk ^el engagement raakte uit. Zijn definitieve ­!^^ einde als voortrekker in de studenten­ Jkkenisubcultuur kwam toen aan het begin 'Ogte van ^^ ja^g^^ tachtig de arbeidsmarkt in­ 01 speegtQjjtg gjj aj­ajigjjjigj ggg^ ^^^.^ ^^^^^ iet OU konden vinden. Aan het praten en ver­ gaderen uit het voorgaande decennium ^hadden studenten toen geen behoefte meer: gestudeerd moest er worden en carrière gemaakt. Studenten kregen een no­nonsense mentaliteit; ze werden yuppies. Geld verdienen werd het ide­ aal van de stereotiepe student, status­ symbolen als stropdassen en dure kle­ ren bepaalden zijn imago. Studenten ;eren kozen voor studies met goede vooruit­ zichten, ze zorgden middels bestuurs­ )ek werkzaamheden bij een vereniging voor De een mooi cv en studeerden zo hard stap mogelijk. D e corpora ­ en hun minder chique concurrenten ­ maakten in deze er, jaren een revival door, maar dat kwam "iet tloordat studenten zich aangetrok­

ken voelden tot de traditionele 'laat maar waaien'­mentaliteit van de vereni­ gingen. Studenten wilden simpelweg bouwen aan een netwerk van relaties die in de toekomst nog eens van pas zouden kunnen komen en hoopten dat bi) het corps te vinden.

Sportschoenen Wall Street, het symbool van snel veel geld verdienen, stortte in 1987 meen. D e yuppie vond bi) die beurscrash zijn Waterloo. D e camère­student, zijn evenknie aan de universiteit verloor daardoor zijn succesvolle aureool en zijn populariteit. Hij ­ en vanaf de jaren zeventig m toenemende mate ook: zij ­ kreeg geen opvolger. "Moderne studen­ ten zijn heel individualistisch. Ze maken allemaal hun eigen keuzes", aldus Carl Rohde, een trendonderzoe­ ker die werkt aan de Rijksuniversiteit Utrecht. Specifieke studententrends be­ staan eigenlijk niet meer: ze kiezen alle­ maal zelf, en allemaal voor iets anders. Rohde: "Je ziet werkelijk van alles zit­ ten in de collegezaal, van punkers tot keurige meisjes met parelkettinkjes." Studenten zijn gewone jongeren gewor­ den, die weliswaar een opleiding volgen aan een universiteit maar zich verder niet of nauwelijks onderscheiden van h u n leeftijdsgenoten ­ zolang die ten­ minste uit vergelijkbare sociale milieus komen. Bestaan er nog verschillen tus­ sen studenten en andere jongeren, dan zijn het kleine gradaties in plaats van diepe kloven. Studenten hebben wat minder geld dan hun werkende leeftijd­ genoten, iets meer kans op een goede baan, ze gaan wat vaker naar het theater en ze worden iets later ont­ maagd. Op andere punten zijn de verschillen helemaal verdwenen. Alle jongeren gaan op (ongeveer) dezelfde leeftijd het huis uit, ze willen allemaal een vaste partner en kinderen. Ze hopen op een goede baan en ze zijn allemaal dol op dure stereo's en sportschoenen. D e be­ langrijkste overeenkomst is evenwel van meer fundamentele aard: alle jongeren willen zelf bedenken hoe het allemaal moet in het leven. Ze hebben geen be­ hoefte aan kerken, spirituele bewegin­ gen of politieke partijen om dat voor ze uit te maken, zo blijkt uit een onder­ zoek van de Nijmeegse onderzoeker Joep de Hart, dat in 1990 verscheen. Ze maken het zelf uit.

Snufsnuf Dat betekent volgens Rohde echter niet dat ze individualistisch zijn. "Traditio­ neel is een individualist een kerel of een meid uit één stuk, die zelf een koers uit­ zet in het leven en daar vervolgens aan vast houdt. Zo zijn de jongeren van nu absoluut niet. Ze hebben iets kamele­ on­achtigs: als je ergens zin in hebt dan

doe je dat, maar je hangt er niet je com­ plete identiteit aan o p . " D e moderne jongere heeft een 'snuf­ snuf­mentaliteit. Hij ruikt wat aan de politiek, de studie, de New Age­bewe­ gmg of sport. Als het bevalt blijft hij hangen, en als het niet meer bevalt, gaat hij wat anders doen. Hetzelfde ver­ schijnsel doet zich voor m relaties. Ie­ dereen wil een vaste relatie, maar als de partner niet meer bevalt, wordt hij of zij de deur uit gedaan. 'Alles IS best, als het maar leuk is en je er maar zelf voor gekozen hebt', luidt het credo van de moderne jongere ­ en dus ook van studenten. Rohde: "Ik ver­ baas me er bij studenten over hoeveel ze tegenwoordig van elkaar accepteren. H e t IS geen enkel punt als je op college aankondigt dat je eerder weg moet omdat je vanmiddag healingcursus hebt of travestiemiddag. Ze hebben het vol­

'Er zit van alles in de collegezaal, van punkers tot keurige meisjes met parelkettingen'

ste respect voor eikaars keuzes en ze gaan, hoe verschillend ze ook zijn, heel gemakkelijk met elkaar o m . " Dat alles best is, wil niet zeggen dat alles ook in de mode is. Er zijn wel de­ gelijk trends aan te wijzen in de belang­ stelling van jongeren. Zo snuffelen ze de laatste jaren weer wat meer aan kwesties die te maken hebben met de zin van het leven. Geld stinkt, hebben ze na de teloorgang van de yup beslo­ ten. De onderzoeker T o m ter Bogt, verbon­ den aan de vakgroep jeugd, gezin en le­ vensloop van de Rijksuniversiteit Utrecht, constateerde in 1990 nog een geestloos matenalisme onder jongeren. Ze hadden vooral interesse voor geld, consumptiegoederen, winkelen en uit­ gaan. Inmiddels is er eerder sprake van 'geestrijk materialisme': mooie kleren en chique drankjes zijn nog steeds be­ langrijk, maar het leven moet ook leuk zijn en enige zin hebben. D e wereld buiten het eigen ik wordt belangrijker. D e sociale bevlogenheid van organisa­ ties als Greenpeace en Amnesty Inter­ national ­ avontuurlijk, gezellig en te ondersteunen door een girootje uit te schrijven ­ is buitengewoon populair onder jongeren. Rohde verklaart die be­

langstelling voor de buitenwereld uit de gebleken eenzijdigheid van het yuppie­ ideaal. " D e oplossing die de yup bood voor problemen als de milieuvervuiling ­ 'als ik het maar goed heb zal het me verder een zorg zijn' ­ bleek met te wer­ ken. N a Tsjemobyl en het bekend wor­ den van het gat in de ozonlaag is ieder­ een daar wel van doordrongen."

Neo­hippies Onder studenten is die interesse voor de buitenwereld merkbaar in de studie­ keuze. In de jaren tachtig maakten stu­ dies als economie, rechten en bedrijfs­ kunde en geweldige bloei door. Sociale wetenschappen en letteren, opgezadeld met het imago van werklozenstudies, trokken nauwelijks nog studenten. D e laatste jaren zijn rechten en economie een beetje uit de mode geraakt, en bloeien de 'softe' studies weer op. Voor een deel is die verandering ver­ oorzaakt door een overschot aan econo­ men en juristen. Doordat teveel studen­ ten voor die studies kozen, verdwenen de goede perspectieven. Studenten wer­ den werkloos, terwijl ze op een goede betrekking hadden gerekend. Economie en Rechten verloren de geur van suc­ ces. De sociale wetenschappen en de letteren, die bedrijfsgerichte studies als cultuur, organisatie en management gingen verzorgen, kregen juist wel een dergelijk odium. D e veranderde situatie op de arbeids­ markt kan echter de populariteit van bijvoorbeeld de sociale wetenschappen met verklaren. De vooruitzichten van studenten met een zo'n opleiding zijn ondanks de aanpassing van hun onder­ wijs aan de wensen van de arbeids­ markt niet beter dan die van technisch of economisch opgeleiden. De trend is voor een deel ook te danken aan de ver­ anderde belangstelling van studenten: die willen 'iets met mensen' doen, of 'iets over de maatschappij leren'. De studenten van nu zijn echter geen neo­hippies. Engagement is zeker geen vereiste. Het kenmerk van de moderne student is volgens Rohde nu juist dat hij zijn identiteit niet ophangt aan één activiteit, idool of ideaal, maar aan een combinatie daarvan. Hij stelt zijn iden­ titeit zelf samen en kan daarbij putten uit het hele arsenaal van mogelijkheden dat de vorige decennia heeft opgele­ verd, zonder de fouten uit het verleden over te hoeven nemen. Hij kan betrok­ ken zijn zonder ellenlange vergaderin­ gen bij te wonen, zichzelf ontplooien zonder de groepsdwang van het co­ counselen en camère maken zonder een maagzweer op te lopen. Hij heeft het levensgeluk voor het oprapen.

Parfum Dit gezegende lot kent geen ernstige belemmeringen. Niet alleen mag de

student ruiken aan het beste uit de jongste geschiedenis, hij heeft ook alle mogelijkheden om het juiste parfum samen te stellen. Daarin wijkt hij ge­ deeltelijk af van zijn niet­studerende leeftijdgenoten. Hij heeft weliswaar wat minder geld dan een werkende jongere, maar hij kan met zijn bijbaantje toch aardig rondkomen. Bovendien krijgt hij goedkoop een OV­Studentenkaart, die in korte tijd zo populair is geworden dat het aanvankelijke verzet tegen de invoering ervan is omslagen in protest tegen een dreigende afschaffing. Van de inkorting van de studieduur heeft hij tot n u toe niet veel last. Stu­ denten gaan gewoon wat harder werken ­ maar nog altijd lang geen volledige werkweek ­ en doen verder wat ze altijd al deden, tekende De Volkskrant on­ langs op. De studentenverenigingen vangen het dreigende ledentekort op door huiswerkklasjes m te stellen: lid­ maatschap van een vereniging en een studie op tijd afronden zijn zo te com­ bineren. Problemen met zijn ouders heeft hij ook met meer. De moderne student deelt met zijn leeftijdgenoten een har­ monieuze relatie met het ouderlijk huis. Het generatieconflict bestaat niet meer, zo valt in het rapport Jongeren op de drempel van de jaren negentig te lezen. Moderne ouders leggen hun kinderen geen strobreed meer in de weg. Studen­ ten hebben er bijvoorbeeld geen enkele moeite mee om geld aan hun ouders te vragen, zo bleek uit een vorig jaar ver­ schenen evaluatie van het beurzenstel­ sel. D e moderne student behoort al met al, hoewel hij met zeer velen is en zijn ou­ ders met rijk zijn, nog immer tot een bevoorrechte elite. Hij mag en kan bijna alles. Een eigen subcultuur met eigen trends heeft deze elite niet meer nodig: daar heeft ze het veel te druk voor.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen