Ad Valvas 1992-1993 - pagina 258

Dansdocente Gea Pr ocee: 'Ik pas me niet zó aan dat ik op de aerobics-toer ga' Foto Bram de Hollander

Presentatie danscursussen Alg emeen Cultureel Centrum van de vu, vrijdag 18 december vanaf 19 30 uur, grote zaal Acc op Uilenstede

je eigen presentatie. Op de universiteit ben je een van de velen, je krijgt je ten­ tamenbriefje, een cijfer en dat is het."

Dick Roodenburg Van Afrikaanse dans tot tai­chi en van tapdans tot yoga: het Algemeen Cultu­ reel Centrum op Uilenstede biedt stu­ denten een ruim aanbod voetjes­van­de­ vloer. Een aantal van deze danscursus­ sen presenteert zich komende vnjdag aan het publiek, dat voornamehjk zal be­ staan uit kermissen en een verdwaalde oom of tante. Want laten we er niet al te deftig over doen, de optredens worden meer bepaald door het enthousiasme van de deelnemers dan door het kunst­ zinnig niveau van de voorstelling. Be­ grijp me goed, deze constatering zegt niets ten nadele van de docenten, want dat zijn allemaal vakmensen. De meeste studenten zien de danscursus echter meer als ontspanning dan als artistieke roeping. Dat is hun goed recht, ze beta­ len ervoor. Gea P rocee is tweedejaars psychologie aan de vu en geeft op het ACC balletcur­ sussen. Voor ze ging studeren deed zij van 1986 tot 1990 de dansacademie in Amsterdam. In het aan de vu verschij­ nende maandblad Kunstof schnjü. zij over dans als kunstuiting. Dat is heel wat anders dan jazzballet geven aan be­ ginners die op een prettige manier een beetje in conditie willen blijven. ­ Voelt Gea Procee zich niet als een docent literatuur die zijn studenten het leesplankje uit m oet leggen? "Dat is natuurlijk wel zo. Je moet qua niveau heel erg terug naar wat hier ge­ vraagd wordt. Elk jaar verandert de hele groep. Soms blijven mensen een of twee jaar, maar dan ben je ze weer kwijt. Dus je moet steeds weer opnieuw begiimen en rekening houden met wat cursisten willen en leuk vinden. Maar ik pas me niet aan door bijvoorbeeld op de aero­ bics­toer te gaan. Dat vind ik een beetje zonde van mijn opleiding. Mensen die vooral voor de lichamelijke activiteit komen en niet voor de techniek, kunnen gaan bommen (bewegen op muziek, red.) op het Sportcentrum. Dat probeer ik tijdens de eerste lessen duidehjk te maken en meestal zie je dan dat zich dat vanzelf uitselecteert. Natuurlijk hoop ik iedereen enthousiast te maken voor mijn benadering, voor de dans op zichzelf" ­ Dus dans is een kunst en geen spon?

De beroepsopleidingen in Amsterdam die gericht zijn op volwassenen, zijn slecht toegankelijk voor herintre­ dende vrouwen boven de 45 jaar. Dit concluderen Els Helderman en Anne­ miek Staarman op basis van hun onderzoek bij 113 onderwijsinstellingen in Amsterdam. Titia Buddingh' Het onderzoek is via de wetenschaps­ winkel uitgevoerd in opdracht van de Stichting Ombudsvrouw Amsterdam. Deze stichting signaleerde dat oudere vrouwen die een beroepsopleiding wil­ len gaan volgen, vaak buiten de boot vallen. De stichting verzocht de weten­ schapswinkel daarom de toegankelijk­ heid van de verschillende opleidmgen te onderzoeken. Oorspronkelijk was het plan dat Els Helderman, studente Vrouw en Beleid, het hele onderzoek zou uitvoeren. We­ gens ziekte moest zij echter halverwege afhaken. Annemiek Staarman, afgestu­ deerd bij Vrouw en Beleid, zette het on­ derzoek toen voort. "Dat was soms wel eens lastig," geeft Staarman toe. "Els had alles in haar hoofd zitten en dat moest in mijn computer terecht komen." Het onderzoek vond plaats bij niet­ commerciele opleidingen waarvan de meeste gesubsidieerd worden. Het ging daarbij dus om opleidingen met een laag inschrijfgeld. Op basis van een hte­ ratuurstudie zijn uiteindelijk ook een aantal andere criteria opgesteld. Zo

­ Je geeft twee avonden per week les. Valt dat m et je studie te combineren? "Nou, het is best wel zwaar, want die lessen moeten natuurhjk ook voorbereid worden. En je moet toch twee avonden heel fit zijn, anders wordt het niets. Bo­ vendien moet je zelf in training blijven en de ontwikkelingen volgen. Ik heb in­ derdaad wel eens een tentamen laten schieten. Wat dat betreft smeer ik mijn studie over meer jaren uit. Vier jaar, vol­ gens het rooster, is gewoon niet haal­ baar."

'Lichaam en geest kun je in dans niet loslioppelen' "Heel erg kunst. Het klassiek ballet is natuurlijk een traditionele vorm, daar zit weinig vernieuwing in. Maar in de jazz­ dans zijn veel verschillende stijlen ont­ wikkeld. Op de dansacademie kreeg ik les van Eddy de Bie, die weer les heeft gehad van Mat Mattox. Een heel inge­ wikkelde jazz­techniek, waar veel coör­ dinatie voor nodig is. Daardoor moet je je heel bewust worden van het gevoel van een centrum in je lijf, dat alles regelt en stuurt. Het is een lange weg, om al die passen en bewegingen met elkaar te verbinden. Vrij ingewikkeld, maar met een heleboel mogelijkheden. Die tech­ niek, daar wil ik tijdens de lessen wel mee werken, van de begiimers tot en met de gevorderden, zodat mensen gaan ervaren dat ze kunnen dansen, op werk niveau dan ook. Dat is een stapje verder dan aerobics of alleen maar wat sportoe­ feningen." ­ Wilde Gea Procee niet danseres van be­ roep worden? "Jawel, maar ik heb me altijd voor ogen gehouden dat de mogelijkheden heel be­ perkt zijn. Dat revuewerk ligt me niet. Ik deed alleen audities bij groepen die ik

zelf leuk vond. Bij Djazzex heb ik het ge­ probeerd. Maar goed, je staat met z'n vijftigen in een les en ze hebben maar één danseres nodig. En voor Cats moest je kunnen zingen, dat hadden we bij de dansopleiding niet geleerd. Lesgeven vind ik trouwens heel leuk, al denk ik niet dat ik er tot m ' n veertigste mee door ga." ­ Dus ging je studeren. Psychologie heeft toch weinig m et dans te m aken? "Je weet met wat je zegt. Er komt een heleboel psychologie kijken bij het dan­

JL^€Mrwt'i^ sen op zichzelf. De manier waarop je omgaat met de mogelijkheden van je li­ chaam en er tegenaan loopt dat een aan­ tal dingen niet kan. Ook tijdens de dans­ opleiding IS het een hele psychologische druk om zo met je lijf bezig te zijn." ­ Dezelfde vraag anders. Lichaam en geest zijn twee verschillende dingen.

"Die kun je nooit loskoppelen, in dans zeker met. Je bent steeds bezig met je H­ chaam als middel om iets uit te drukken, om iets te laten zien, om vorm te geven. Als lichaam en geest niet samenwerken, krijg je dat nooit voor elkaar. Natuurlijk zal niet iedereen daarom gelijk psycholo­ gie gaan studeren, maar dansers denken over het algemeen veel over zichzelf na. Ze onderzoeken hun grenzen, om er achter te komen wat ze psychisch aan­ kunnen. Wie weet kan ik als psychologe in de danswereld aan de slag, die combi­ natie lijkt me ideaal. Ik merk nu in mijn studie dat ik de problemen kan benoe­ men waar ik tijdens mijn dansopleiding tegenaan liep. Het gevoel van: oh, zit dat zo." ­ En om gekeerd, kom t de dansacademie je tijdens de studie psychologie van pas? "Nou, sowieso heb je al een opleiding afgerond, zodat je bij de volgende beter kunt plannen en allerlei zaken beter kunt verwerken. Waar ik wel aan moest wennen, was het verschil tussen een kunstopleiding en een wetenschappeHjke opleiding. In een dansopleiding word je beoordeeld op je persoonlijke kunnen en

'Onderwijsaanbod is een jungle' Beroepsopleidingen slecht toegankelijk voor oudere vrouwen moest de opleiding bijvoorbeeld be­ roepsgericht zijn en in Amsterdam plaatsvinden. Verder mocht de oplei­ ding niet langer duren dan drie jaar en mocht de vereiste vooropleidmg niet hoger zijn dan Mavo of Mulo. Helderman construeerde een enquête en verstuurde deze naar de 129 oplei­ dmgen die aan de cnteria voldeden. Uiteindelijk reageerden 113 onderwijs­ instituten en stuurden gegevens op. Het merendeel stuurde de enquête ingevuld terug. Bij de rest van de 113 nam Hel­ derman de vragenlijst telefonisch af. Ze vroeg bijvoorbeeld hoeveel vrouwen boven de 45 jaar gebruik maken van de betreffende opleidingen, wat de belang­ rijkste voorwaarden voor inschrijving zijn en welke knelpunten de opleidingen signaleren voor vrouwen boven de 45 jaar. Ook stelde ze vragen over de ma­ nier waarop de werving plaatsvindt. Els Helderman vertelt dat ze bij het in­ ventanseren van het aanbod al op grote problemen stuitte. "Ik kwam in een jungle terecht. Verschillende vakken worden op verschillende instituten ge­ geven en al die instituten vallen weer onder andere regelingen. Niemand weet precies hoe het in elkaar zit en dus is de voorlichting verre van eenduidig. Vrou­ wen worden van het kastje naar de muur en uiteindelijk naar huis ge­ stuurd." Annemiek Staarman nam uiteindelijk de verwerking van de gegevens op zich. Een zware taak, zo bleek, want ook zij

liep op tegen de onoverzichtelijkheid van het aanbod. "Zelfs het arbeidsbu­ reau geeft tegenstrijdige informatie," vertelt ze verontwaardigd. Wat haar ook opviel was dat de medewerkers achter de informatiebalie van het arbeidsbu­ reau de vrouwen bepaald niet stimule­ ren. "Ze vertellen de oudere, henntre­ dende vrouwen gewoon dat ze toch geen werk krijgen en dat ze niet meer aan een opleiding moeten beginnen." Collega Helderman voegt daar aan toe: "Als vrouw boven de 45 moet je ge­ woon haren op je tanden hebben om er door te komen."

Een vaak gehoorde redenering is dat de oudere, herintredende vrouwen toch geen kans hebben op de arbeidsmarkt. Waarom zou je ze dan een gesubsidieer­ de opleiding willen laten volgen? "Het idee dat vrouwen ouder dan 45 jaar niet aan een baan zouden kunnen komen is onzin," legt Staarman geduldig uit. "Maar het vereist wel een andere aan­ pak. Leerlingen van de Vrouwenvak­ school blijken over het algemeen vrij

­ In de artikelen die je schrijft, geef je blijk van voorkeuren op dansgebied. "De Nederlandse choreografen, vooral Hans van Manen, daar zie je veel mooi en helder materiaal. Niet allemaal zo klassiek, zo vast op de techniek. Tijdens zo'n voorstelling doe ik ideeën op. Niet om concreet als lesmatenaal te gebrui­ ken, dat is technisch niet haalbaar. Maar gewoon, de sfeer die je oppakt, hoe een choreograaf de ruimte gebruikt, hoe hij die dansers van de ene plek naar de an­ dere krijgt. Verder vind ik Martha Gra­ ham een heel interessant figuur, hoewel ik nog weinig choreografieën van haar gezien heb. Zij heeft in het begin van deze eeuw de moderne dans ontwik­ keld." ­ Overigens staan jouw cursussen kom ende vnjdag tijdens de presentatie niet op het programma. "Dat klopt, de mensen van klassiek bal­ let hebben zoiets van: 'we doen het voor ons zelf, het is niet zo geweldig dat er een publiek naar moet komen kijken.' Maar met een aantal gevorderden van jazzballet heb ik een jazzdans­workshop, die elke week een paar uur extra oefent. In mei volgend jaar voeren we een cho­ reografie uit, die ikzelf gemaakt heb." ­ Benadert die workshop je idee van dans als kunstvorm ? "Ja, we hebben nu de mogelijkheid te experimenteren met vormen en met techniek. D a n zie je wat werkt en wat niet. Het meeste matenaal draag ik zelf aan, maar tijdens de les komen de ande­ ren met suggesties: 'is het niet leuker die arm zo en zo te bewegen'. Dat proberen we uit en als het goed is, laten we het erin."

snel een betaalde baan te vinden. Maar daar worden ze ook in begeleid." Niet te ontkennen valt echter dat veel werkgevers niet zo happig zijn op het aannemen van oudere herintreders. "Mensen hebben allerlei misvattingen over deze groep," legt Staarman uit. "Werkgevers realiseren zich niet dat deze vrouwen vaak heel gemotiveerd zijn en veel levenservaring hebben. Vaak wordt gedacht dat het mensen zijn die niet lang zullen werken. Maar de praktijk wijst anders uit." Helderman knikt instemmend bij deze woorden. "Werkgevers hebben een ver­ keerd beeld van oudere vrouwen. Ze gaan er van uit dat klanten een jonge verkoopster in de winkel willen hebben. Maar klanten vinden een oudere ver­ koopster vaak veel prettiger, omdat ze durven te vertrouwen op haar ad­ vies."

Te gek gaaf De onderzoeksters constateren ook dat meer dan de helft van de instellingen een leeftijdsgrens hanteert. Meestal ligt deze grens rond de 35 jaar. Leeftijdsdis­ criminatie is echter bij wet verboden. "De officiële doelstelling van onder meer het arbeidsbureau is om dit soort maatregelen af te schaffen," verklaart Staarman. "Maar daar komt nog maar weinig van terecht." De leeftijdsgrens is niet de enige rem­ mende factor, menen de onderzoek­ sters. Ook de manier van werven speelt een belangnjke rol. Voorlichtingsmate­ riaal blijkt vooral op jonge mensen ge­ richt te zijn. "Uit folders blijkt gewoon dat de instellingen zich volledig op jon­ geren richten. Teksten als 'te gek gaaf kom bij ons' zullen volwassenen niet zo aanspreken."

staarman (I.) en Helder man: 'WerKgevers neoben een ver keer d beeld van oudere vr ouwen' Foto Bram de Hollander

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen