Ad Valvas 1992-1993 - pagina 550

AD VALVAS 24 JUNI 1993

PAGINA 8

'Ik werk hier niet voor niets halftijds!' Historicus Papstein VN­waarnemer bij referendum Eritrea bracht door de terugkerende vluchtelin­ gen, werken ze volgens Papstein aan de opbouw van hun land. "Wat interessant IS aan het herstel van Eritrea is dat de Eritreeërs het zelf zullen doen. In de meeste landen van Afrika vind je bui­ tenlandse deskundigen die bezig zijn om met plaatselijke mensen dingen te bouwen. M aar in Eritrea hebben de in­ woners in feite al jaren zélf de verant­ woordelijkheid voor het land. Er is een beleid van self-reliance: er is wel af en toe hulp nodig, maar de Eritreeërs voe­ ren hun plannen zelf uit. Ik denk dat Eritrea het enige land in Afrika is, waar je een vergelijking kunt maken met het Marshall­plan voor Europa, iets dat ik normaal een verkeerd beeld zou vinden. In Europa was in 1945 de fysische in­ frastructuur vernietigd, maar de des­ kundigheid was aanwezig, ontwikkeling was alleen maar een kwestie van tijd en geld. In Eritrea is dat eigenlijk ook zo, de deskundigheid is aanwezig om effi­ cient projecten uit te voeren, als er geld

Waarnemer voor de VN word je niet zomaar. Robert Papstein, docent niet-Westerse gescliiedenis, liad ai jaren samengewerltt met de verzetsbeweging in Eritrea, voordat die iiem vroeg het onafhanlteliji^lieidsreferendum te controieren. De belangen van liet door oorlog geteisterde land staan voor Papstein vanzelfsprekend voorop: "Wat heb je als afstandeiijlt wetenschapper eigenlijk in Eritrea te zoeken?"

Toeristische ervaring

Arjan Spit Drie maal bezocht dr. Robert Papstein m de jaren tachtig Eritrea. Het verzet van deze voormaHge Itahaanse Isolonie nodigde hem uit om mee te denken over de toekomst van het land, dat toen nog zuchtte onder het juk van Ethiopië. D e docent niet­Westerse geschiedenis was zich vanuit zijn onderzoek in Afrika steeds meer gaan specialiseren op Erit­ rea, dat een gerechtvaardigde onafhan­ kelijkheidsstrijd voerde en tegelijkertijd een interessant nieuw model voor ont­ wikkeling uitdacht. D e geëngageerde Papstein discussieerde met de Eri­ treeërs over het toekomstige politieke systeem en het onderwijsbeleid, terwijl de straaljagers boven hun hoofden on­ derstreepten dat Ethiopië het gebied aan de Rode Zee niet zomaar gewon­ nen gaf Eind april was Papstein, afkomstig uit de VS en sinds 1979 werkzaam aan de vu, weer in Eritrea, tijdens het referen­ dum over de onafhankelijkheid. N a ruim dertig jaar oorlog is Eritrea door de wereld erkend als een soevereine staat. Twee jaar geleden verjoegen de

verzetsbewegingen het bewind van Mengistu in Ethiopië. Voor Eritrea be­ tekende dat het einde van een bezetting die in 1962 begon toen het buurland ongestraft het land annexeerde, dat onder mandaat van de Verenigde N a ­ ties stond.

Van harte De Eritreeërs kozen tijdens het referen­ dum massaal voor onafhankelijkheid. Het was de eerste volksraadpleging en de opkomst was maar liefst 98 procent. "Het zijn het soort cijfers dat je jaren geleden hoorde over Bulgarije, maar m heel Eritrea was het echt zo", zegt Pap­ stein, die bij zijn werk als waarnemer geen onregelmatigheden tegenkwam. D e Verenigde Naties beschreven het re­ ferendum dan ook als één van de best uitgevoerde verkiezingen die onder hun toezicht waren gehouden, zonder enig geweld. Het was voor de Eritreeërs voornamelijk een groot onafhankelijk­

heidsfeest, waaraan Papstein ook van harte meedeed. Hoewel de uitslag van tevoren voor ie­ dereen duidelijk was, is het belang van het referendum volgens hem niet te on­ derschatten. "Ambtenaren van de VN hebben betwijfeld of het referendum wel zin had, de macht was twee jaar ge­ leden feitelijk al overgenomen. Het is een vrij dure operatie, en het heeft ook nadelen gehad voor Eritrea, m de zin dat ze in de tussentijd geen politieke er­ kenning heeft gehad. Officiële hulpver­ lening aan Eritrea was daardoor moei­ lijk, maar ook bijvoorbeeld het opzetten van een eigen postsysteem, omdat het land geen lid was van de internationale posterijen. M aar de Eritreeërs hebben gezegd dat het referendum belangrijk was, omdat ze de VN al dertig jaar gele­ den gevraagd hebben verkiezingen te houden in Eritrea. Ze willen een poli­ tieke consensus opbouwen, en dat kan alleen door iedereen het recht te geven

zich uit te spreken over de onafhanke­ lijkheid." Als wetenschapper is Papstein in Erit­ rea geïnteresseerd omdat het land een belangrijk experiment kan zijn voor al­ ternatieve ontwikkelingsstrategieën in Afrika. Omdat het land nu pas onaf­ hankelijk wordt, kan het leren van de fouten die elders op het continent zijn gemaakt sinds de dekolonisatie. Daar­ om wil het Entrea Peoples Liberatton Front (EPLF), dat nu de voorlopige rege­ ring vormt, geen een­partijstaat. Als er­ fenis van het marxistische Ethiopië zijn alle bedrijven nu nog in handen van de Staat, maar de EPLF wil van deze gena­ tionaliseerde economie af. Tegelijk moet het land niet in de uitverkoop voor buitenlandse investeerders of door een torenhoge schuldenlast van het Westen afhankelijk worden. Belangrijk­ ste kracht vormen op dit moment de Eritreeërs zelf met hoge motivatie en grote deskundigheid, onder meer inge­

Ook hier voegt Papstein de daad bij het woord, doordat hij actief is in de fonds­ werving en voor publiciteit zorgt voor de Entrean Relief Association, een hulp­ organisatie die gevluchte Eritreeërs in het Westen hebben opgezet. Papstein beziet Eritrea duidelijk niet als een we­ tenschappelijk object, hij vind het van­ zelfsprekend om partij te kiezen. "Het is niet mogelijk daar naar toe te gaan als afstandelijke, beschrijvende weten­ schapper. Wat heb je daar dan eigenlijk te zoeken? Het was een strijd voor onaf­ hankelijkheid en de enige manier, m o ­ reel gezien, om daar naar toe te gaan was met steun van het EPLF. Wanneer zij vonden dat ik een bijdrage kon leve­ ren aan de strijd, ging ik. M aar als een toeristische ervaring of vanuit een zui­ ver wetenschappelijk motief daar naar toe gaan was niet aan de orde." Honkvast is Papstein niet: hij verblijft tot september aan de universiteit van Wenen. Daar werkt hij samen met mensen uit Zambia aan een project over de mondeling doorgegeven ge­ schiedenis van dat land. In het najaar vertrekt Papstein in dat kader zelf naar Zambia. Op de terugweg wil hij Eritrea weer bezoeken, en zo het vliegticket maximaal benutten. De bedoeling is dan in samenwerking met de universi­ teit van de hoofdstad Asmara een oplei­ ding geschiedenis te ontwikkelen. Op de vraag wanneer hij op VU is, moet Papstein hard lachen: "Ik werk hier niet voor niets halftijds!"

Nieuwe voorzitter Landelijke Studenten Vakbond maakt strijdbare start 'Het is de hoogste tijd om het onderwijs aan te pakken' D a t h e t h o g e r onderwijs in N e d e r ­ land beter kan, weet iedereen n u wel. H e t is d e h o o g s t e tijd d a t er iets wordt gedaan, vindt T r u d y Jansen. M e t ingang van aanstaande zaterdag is zij d e n i e u w e voorzitter v a n d e Landelijke Studentenvakbond (LSVb). Studenten moeten binnen hun univer­ siteit of hogeschool de barricaden op. Jansen wil hen de weg wijzen. Studen­ ten verkeren dezer dagen in een benar­ de situatie, aldus Jansen. Terwijl zij steeds minder geld te besteden hebben en steeds sneller moeten studeren, krij­ gen ze van het niet­studerende deel van Nederland te horen dat ze niet zo moe­ ten zeuren. Politici voorop. Volgens Jansen laten de Kamerleden zich met een dankbaar beroep op de tijdgeest zelfs vrijwel uitsluitend leiden door financiële motieven. Studenten zijn volgens Jansen het onverdiende slachtoffer van de heersende hard­wer­ ken­niet­zeuren­moraal. "Dat wij nou eindelijk eens moeten gaan studeren en niet zoveel moeten praten is natuurlijk flauwekul. Studenten werken hard. Waar het om gaat is dat ons inkomen niet verder mag worden uitgekleed. Dat kan gewoon niet lager. In het buiten­ land krijgen studenten nog minder, dat is waar. M aar dat betekent toch niet dat dat hier ook zomaar kan? Dat geldt ook voor de hogescholen en universiteiten.

Ons hoger onderwijs is van goede kwa­ liteit. Als ik zometeen ergotherapeut ben, kan ik moeiteloos in Zwitserland aan de slag. Dat sterke punt moet N e ­ derland als kennismaatschappij blijven uitbuiten."

Vervelend Jansen heeft niet de illusie dat de stu­ dentenorganisaties Lsvb en Iso het hoger onderwijs in Nederland kunnen redden. "M aar het is de taak van de LSvb steeds maar weer in verzet komen tegen de afbraak van het hoger onder­ wijs. WIJ moeten studenten en scholie­ ren laten zien wat er aan dreigt te komen èn wat ze daartegen kunnen doen." Demonstraties en bezettingen zijn voor de LSVb bij uitstek het middel om te­ genover de buitenwacht uiting te geven aan de onvrede. Daar blijft het niet bij. Veel talrijker dan de acties zijn de alter­ natieve plannen die de studentenbond lanceert. De LSVb pretendeert veel ver­ stand te hebben van hoger onderwijs, doorgaans meer verstand dan degenen die uiteindelijk de beslissingen nemen ­ de politici. Het gevolg is een forse rij nota's met eigen opvattingen over hoger onderwijs­ beleid. Jansen: "Dat was het vervelende van de demonstratie van 8 mei. We protesteerden tegen een bezuiniging van 600 miljoen op de studiefinanciering, zonder te weten wat er precies ging ge­ beuren. We konden daarom niet met

uitgewerkte alternatieven komen." Voor Pnnsjesdag, als de volgende lan­ delijke demonstratie wordt gehouden, zal dat wel het geval zijn. Een ingewik­ keld onderwerp als de studiefinancie­ ring IS typisch een zaak voor de specia­ listen bij het landelijke bestuur van de LSVb.

Anders ligt dat met de kwaliteit van het onderwijs. Daarmee kan elke student zich bemoeien, denkt Jansen. Na een

periode waarin er volgens haar te veel over het onderwerp is gepraat, wordt het de hoogste tijd dat dat ook daad­ werkelijk gebeurt. Daden, daar wil Jan­ sen zich hard voor maken. Overal om zich heen hoort Jansen studenten kla­ gen. Over slechte colleges, onvoldoende begeleiding en andere tekortkomingen. De stap om er iets aan te doen zetten studenten echter niet. Volgens Jansen omdat zij niet weten hoe dat zou kun­

. •^ :-^ '

Trudy Jansen: 'hartstikke jaloers'

Foto Bram de Hollander

nen. De LSvb wil dat veranderen. In september organiseert de bond met het Iso, de andere landelijke studentenorga­ nisatie, een conferentie waann alle maatregelen op het gebied van de on­ derwijskwaliteit aan de orde moeten komen. Wat werkt wel, en wat niet. Daarnaast wil de LSVb studenten ter plaatse aanmoedigen om hun stem te laten horen in de organen waar wordt , beslist over onderwerpen als colleges en tentamens, te beginnen in de studier­ ichtings­ en onderwijscommissies. Zelf studeert Jansen zowel aan de Ho­ geschool van Amsterdam (ergotherapie) als aan de Universiteit van Amsterdam (psychologie). De nieuwe voorzitter van de LSvb IS 'hartstikke jaloers' op de uni­ versiteiten, waar zelden een zetel in de universiteitsraad onbezet blijft. In de centrale medezeggenschapsraad van haar eigen hogeschool is dat wel het geval. Jansen wil het hoger beroepsonderwijs meer aandacht schenken. Sinds de op­ richting van de LSvb in 1983 is zij pas de tweede voorzitter die uit het HBO af­ komstig IS. "Een ondergeschoven kind­ je" noemt Jansen het beroepsonderwijs bij de LSvb. Dat moet veranderen. "Van de actieve Lsvb­ers komt de meerder­ heid uit het wetenschappelijk onderwijs. Het automatische gevolg daarvan is dat het HBO niet de aandacht krijgt die het verdient." (PE, HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen