Ad Valvas 1992-1993 - pagina 118

PAGINA 8 I

^ a t^-K

Zeven eeuwen Catalaanse literatuur op te ntoonste lling De tentoonstelling 800 jaar Catalaanse literatuur is tot en met 18 oktober op werkdagen van 9 00-17 00 uur te zien jn de galerij bij het auditonum van het vu hoofdge bouw

Dick Roode nburg In een artikel over de schnjver Ismail Kadare schreef iemand afgelopen week dat het lezen van zijn boeken de enige manier is om iets over Albanië te weten te komen. N atuurlijk kun je het niet al­ tijd zo scherp stellen, maar misschien bestaat een land pas echt in zijn litera­ tuur. H o e zouden we ons Duitsland voor moeten stellen zonder De blikken trommel van Günther Grass, of India zonder Middemachtskin deren van Sal­ man Rushdie? Het zijn de romanschrij­ vers die aan de droge feiten van de ge­ schiedenis de verbeelding toevoegen, waarmee ze het verleden tot leven wek­ ken. En waarmee ze, ideaal gesproken, de lijn naar het heden door kunnen trekken. D e rellen in Rostock worden zeker niet verklaard, maar wel in een kader gezet door de boeken van Grass en de maatschappelijke tegenstellingen tussen hindoes en moslems zijn door Rushdie zo beschreven, dat je op z'n minst een voorstelling hebt van het fa­ natisme waaruit de gewelddadigheden in sommige Indiase deelstaten voortko­ men. In zijn roman De stad der won deren schetst Eduardo Mendoza een veelom­ vattend beeld van het leven in Barcelo­ na tussen de wereldtentoonstellingen van 1888 en 1929. Hij beschnjft daar­ mee ook een periode uit de Catalaanse geschiedenis. D e verhouding tussen het Catalaanse Barcelona en het Castiliaan­ se Madrid speelt als achtergrond van het verhaal een belangrijke rol. Barcelo­ na organiseert de wereldtentoonstellin­ gen om Madrid naar de kroon te ste­ ken, maar blijkt uiteindeHjk voor de uit­ voering van de ambitieuze plannen fi­ nancieel van M a d n d afhankelijk. Anno

Volgende week worden vierduizend sclioiieren door zo'n tweelionderdzestig docenten van de VU ingewijd in de wondere wereld van de wetenschap. De landelijke scholierenmanifestatie vormt, samen met de open dag op 17 oktober, het hoogtepunt van de landelijke Wetenschap en Techniekweek.

Erno Eske ns Hoewel ook andere universiteiten zich komende week roeren, vormt de vu het epicentrum van de Wetenschap Techniekweek. Vanaf dinsdag zal een landelijke scholierenmanifestatie zo'n vierduizend scholieren naar de vu trek­ ken. Dat getal had nog hoger kunnen zijn, ware het niet dat een aantal scho­ lieren moest afhaken, omdat hen in verband met de polio­epidemie een reisverbod is opgelegd. Desondanks wordt de scholierenmanifestatie de grootste aller tijden: zo'n 260 docenten van de vu verzorgen vier dagen lang 130 werkgroepen voor de scholieren. "De organisatie kwam hortend en sto­ tend op gang," vertelt Michiel Hoek van bureau Pers Voorlichting dat de week voor de vu coördineert, "maar uiteindelijk hebben we meer docenten bereid gevonden om mee te werken dan we aanvankelijk verwachtten. Daardoor konden we ook meer scholie­ ren uitnodigen."

Tegendraads Het thema van de Wetenschap Techniekweek is dit jaar 'De omge­ keerde wereld, tegendraadse ideeën'. Vandaar dat onderwerpen als het posi­ tieve effect van spieken, de genezende werking van radio­activiteit, lichtgeven­

1992 is er weinig veranderd: ook voor de Olympische Spelen van dit jaar moesten de Catalanen voor een bijdra­ ge aankloppen bij h u n Castiliaanse con­ currenten. Wie De stad der wonderen ge­ lezen heeft, begrijpt dat vergeleken bij de politieke implicaties van het duel tussen Real Madrid en Barcelona de ontmoeting Ajax­Feyenoord slechts een betekenisloze streekderby is. Die Spaanse rivaliteit strekt zich overigens uit tot in N ederland. Ik citeer uit het mei­nummer van El Nord, een tweetali­ ge uitgave van de Stichting Catalaans Cultureel Centrum in Amsterdam: "Mocht iemand denken dat de Expo van SeviUa en het maken van Madrid tot culturele hoofdstad [van Europa, red.] de mteresse van pers, radio en te­ levisie zou verdelen, dan kunnen wij vanuit N ederland zeggen dat Barcelona heeft gewonnen". Rijkelijk kinderach­ tig, als je bedenkt dat sport nu eenmaal wat populairder is dan cultuur. Ook in Barcelona zal Koeman bekender zijn dan Miró. Maar Catalonie bestaat, want Mendoza maakte met zijn fantasie de werkelijk­ heid aannemelijk. Sterker nog, Catalo­ nie heeft een eigen parlement, in auto­ nomie ongeveer te vergelijken met de Duitse deelstaten. Begin dit jaar werd Jordi Pujol voor de vierde achtereenvol­ gende keer tot president gekozen. Tij­ dens het Franco­regime zat Pujol van­ wege zijn Catalaans nationalisme enke­ le jaren gevangen. Vorige week bezocht hij Amsterdam en dat was voor de Ca­ talaanse gemeenschap m N ederland aanleiding een aantal evenementen te organiseren. Helaas duurde de exposi­ tie Na Miró. Heden daagse Catalaan s Kunst in de N ieuwe Kerk aan de D a m slechts een weekeinde. O m het werk van Miró of van Dali te bewonderen, zal je nu toch weer naar de respectieve­ lijke musea in Barcelona en Figueras

SM

"Mfu

m-:-^

Cataiaanse arcliite ctuur in Barce lona: lini<s Casa Ame tile r, re chts Casa Batifó van Gaudi moeten reizen. In het hoofdgebouw van de Vrije Universiteit, bij het auditorium op de tweede verdieping, blijft tot en met 18 oktober nog wel de tentoonstel­ ling 800 Jaar Catalaan s Literatuur te zien. D e tentoonstelling op de v u is beschei­ den van opzet en daardoor een aange­ name verpozing tussen de colleges of tijdens het werk. Trek er een twintig minuten voor uit en je bent helemaal op de hoogte. Eduardo Mendoza ont­ breekt, waarschijnlijk omdat hij toch meer als een Spaans schrijver be­ schouwd moet worden. Van 1973 tot 1982 werkte hij als vertaler bij de Ver­ enigde N aties in N ew York en van zo'n afstand zullen de verschillen tussen Madrid en Barcelona wat kleiner lijken. Zoals de titel van de tentoonstelling al aangeeft, ontstond de Catalaanse litera­ ,tuur in de twaalfde eeuw, toen de plaat­ selijke vorm van het volkslatijn tot de geschreven taal begon door te dnngen. De eerste grote naam is Ramon Llull, die leefde van 1233 tot 1316. Voor zijn filosofisch werk gebruikte hij voorna­

melijk het Latijn en het Arabisch, maar hij schreef ook poëzie en romans in het Catalaans. In de vijftiende eeuw was het Jounot Martorell, die met zijn roman Tiran t lo Blanc de richting van de westerse verhalende literatuur beïn­ vloedde. Shakespeare's Much ado about nothing is gedeeltelijk op deze ridderro­ man gebaseerd. Wat betreft de relaties tussen'de Catalaanse en de N ederland­ se literatuur, komen Erasmus en Guido Gezelle ter sprake. Veel aandacht be­ steedt de tentoonstelling aan de verban­ den tussen de literatuur en de beelden­ de kunst. Met name aan het begm van de twintigste eeuw was Barcelona een middelpunt van artistieke vernieuwing. De zwarte bladzijde in de Spaanse ge­ schiedenis, de burgeroorlog van 1936 tot 1939, is literair het meest indruk­ wekkend verwoord in Hommage aan Catalomë van George Orwell. Terecht siert zijn portret de tentoonstelling. De manier waarop Orwell beschrijft hoe de Catalaanse anarchisten, voornamelijk door h u n eigen totaal verouderde gewe­ ren die ontploften zodra ze ermee wil­

film. D e scholieren mogen bepalen wie de publieksprijs van duizend gulden krijgt. De landelijke wetenschapsweek bestaat inmiddels zeven jaar. Aanvankelijk heette het 'de N ationale Wetenschaps­ week', maar door een vermeend gebrek aan bèta's in onze samenleving werd de week het afgelopen jaar omgedoopt tot 'Wetenschap techniekweek'. "We hebben de naam veranderd", verklaart M . Van der Kaay van de Stichting We­ tenschap Techniekweek, "omdat er de laatste jaren steeds meer techniek in de week is gekomen. Scholieren kun­ nen dit jaar bijvoorbeeld ook naar Shell en Unilever. Dit jaar doen voor het eerst ook alle technische universiteiten mee. D e aandacht verschuift dus naar de techniek." D e landelijke overheid die de week subsidieert, heeft de uni­ versiteiten expliciet verzocht om veel aandacht aan de bèta­wetenschappen in de week te besteden. Vooral meisjes kiezen volgens Den Haag nog te weinig exact.

Duizenden scholieren verwacht tijdens wetenschapsweek

Leuke hoogleraar Prof.dr. E.J. Tuininga heeft de scholie­ renmanifestatie inhoudelijk gecoördi­ neerd. "Ik ben echt trots dat wij als middelgrote universiteit zo'n goed pro­ gramma in elkaar hebben gezet", zegt hij. "We hebben een recordaantal werkgroepen georganiseerd. Dat is prachtig, want je moet zo'n grote groep scholieren met in een grote collegezaal met 'een leuke professor' zetten. Die ene professor moet dan anderhalf uur leuk zijn en dat haalt hij niet. Dat is dodelijk voor die scholieren. Ik heb zelf een zoon van zestien dus ik weet hoe verveeld die kunnen zijn." Vandaar dat Tuininga een flitsende aanpak heeft gekozen: "Geen obligaat praatje van de rector magnificus en geen leuke hoogleraar." In plaats daar­ van wordt ieder dag geopend met een mediafestijn. "We laten N ico Rienks op het podium van de aula in een dummy roeien. Hij vertelt over het roeien en te­ gelijkertijd IS hij ook te zien op een groot beeld. Daar doorheen interviewt

een tv­presentator een paar deskundi­ gen in de zaal over de wetenschap van het bewegen. D a n stoppen we de film plotseling en vragen we de scholieren wat ze denken dat de hele show heeft gekost." D e kosten vallen volgens Tuininga mee, omdat de filmmakers voor een prikkie wilden meewerken. De v u zal overigens zeventig procent van de kosten van alle activiteiten binnen haar muren dragen. D e rest leggen de overheid en enkele commerciële spon­ sors bij. De vu spendeert het geld niet om stu­ denten te winnen, legt Tuininga uit. "De week mag geen vu­promotie zijn. In eerste instantie is het de bedoeling om de jongelui enthousiast te maken voor wetenschap en techniek, maar we willen natuurlijk ook laten zien hoe leuk wijzelf zijn."

Zondagsrust Eigenlijk begint de 'Wetenschap Techniekweek' al op zondag 11 okto­ ber. Alle universiteiten in het land hou­ den op die dag open huis, behalve de vu. "Er wordt hier met op zondag ge­ werkt", verklaart Michiel Hoek van het bureau Pers Voorlichting. Of dat met het religieuze karakter van de vu heeft te maken, weet Hoek niet. "Er zijn ge­ woon regels die het werken op zondag verbieden." T e r compensatie voor het afvallen van de zondag verzorgt de vu de landelijke afsluiting van de wetenschapsweek met een zogenaamd 'wetenschapsfestival'. Dat festival wordt op zaterdag 17 okto­ ber gehouden in het hoofdgebouw en is voor iedereen uit alle windstreken toe­ gankelijk. BIJ de 'natuurkundekermis' kunnen de bezoekers op die dag testen hoe h u n stem verandert bij het inade­ men van heliumgas. Men blijkt met he­ hum in de longen de meest prachtige

Foto Dick Roode nburg

den schieten, de dood vonden of later door de communisten alsnog verraden werden, is de ultieme illustratie van de zinloosheid van een oorlog. Tijdens het Franco­regime werd de Catalaanse cul­ tuur onderdrukt, pas na 1950 kon in de poëzie de eigen identiteit weer heel voorzichtig tot uiting komen. Vanaf 1980 kan gesproken worden van een nieuwe bloei van de Catalaanse litera­ tuur. Op dit moment is het Catalaans de eigen, officiële taal in een gebied met een bevolking van ruim tien mil­ joen inwoners en is het ook de voertaal in het onderwijs. Een schijnbaar tegen­ gesteld effect van de Europese eenwor­ ding lijkt te zijn dat overal bevolkings­ groepen hun eigen cultuur gaan bena­ drukken. Zolang dat alleen m de taal en in de literatuur gebeurt, is daar natuur­ lijk niets mis mee.

VU keert wereld om de, genetisch gemanipuleerde planten en zuurstofvergiftiging in het menselijk lichaam op het programma staan. Niet alle lezingen en presentaties zijn echter even tegendraads. Bij sommige wetenschappen bleek het te moeilijk om de wereld op zijn kop te zetten. Vandaar dat de informatici geheel in de lijn der verwachting hun computers aan het denken zetten, terwijl de filosofen hun hersenen laten werken. Psychono­ men bekijken wat er allemaal mis kan gaan bij dat denken en medici zullen de denkfouten proberen te lokaliseren tij­ dens een kijkje onder het schedeldak. Aan de hand van een geprepareerd brem wordt namelijk de werking van de hersenhelften uitgelegd. Het is maar een greep uit de vele werkgroepen.

AD VALVAS 8 OKTOBER 1<?92

T

Donald Duck­imitaties ten beste te kunnen geven. Ook kan men fysici aan de slag zien met supergeleiding. Wie meer geïnteresseerd is in de sterren, kan een voor de gelegenheid opgezet mini­planetarium bezoeken. Voor het eerst wordt er ook een weten­ schappelijk filmfestival gehouden. Uit de drieënzestig inzendingen zijn vier films geselecteerd die de hele dag door zullen draaien. Een jury van deskundi­ gen zal de hoofdprijs van vijftienhon­ derd gulden toekennen aan de beste

^^w Wetenschap is ook voor kinde re n le uk, zoals ble e k tijde ns de natuurkunde-kermis in het onde rzoe ksinstituut NIKHEF, tijdens de we te nschapsweek 1 9 9 1 1^ ft^**

Foto Bram de Hollande r

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen