Ad Valvas 1992-1993 - pagina 271

AD VALVAS 14 JANUARI 1993

PAGINA 5

Prof. Van Zanden: 'Ik pas één dag per week op de kinderen en als ik 's middags zin heb om te fietsen kan dat' Foto Bram de Hollander

De kroonprins van de Nederlandse geschiedschrijving werkt aan de Vrije Universiteit. Maar niet la ng meer, want de Letterenfaculteit ziet Jan Luiten van Zanden per 1 september definitief vertrekken na a r de Rijksuniversiteit Utrecht. Geen man overboord voor de VU, meent Van Zanden: "Als mijn opvolger net zoveel onderzoekstijd krijgt als ik zal die ongetwijfeld ook snel doorstoten in de Top-20 van meest produktieve historici."

week op de kinderen en als ik 's mid­ dags zin heb om te fietsen kan dat." Maar Van Zanden staat natuurlijk niet zo maar n u m m e r twee op de ranglijst van historici. Het bloed kruipt waar het niet gaan kan, en daarom maakt hij toch wel meer uren dan de 19 per week waarvoor hij wordt betaald. Een Loe de Jong zal hij nooit worden, denkt Van Zanden, al heeft hij wel am­ bitieuze plannen gemaakt samen met Prak. Hij wil zich gaandeweg ontwikke­ len tot een allround historicus die ook de meer verhalende kant van de sociale geschiedenis beheerst, en niet alleen de kwantitatieve. Voorlopig is dat nog toe­ komstmuziek, want eerst moet Van Zanden het project 'N ationale rekenin­ gen 1800­1940' afmaken waarvoor hij in 1991 van N WO een Pionier­subsidie van anderhalf miljoen gulden kreeg, die op persoonlijke titel werd toegekend. Van dat geld heeft hij een onderzoeks­ groep opgericht. Die groep gaat al in fe­ bruari samen met de computer groten­ deels over naar Utrecht, zodat het niet overdreven is te stellen dat Van Zanden met zijn vertrek een leegte achterlaat. De Letterenfaculteit van de vumoet Van Zanden met lede ogen laten gaan, maar er zijn ook geen pogingen gedaan hem te behouden. "De meesten vinden het met leuk dat ik wegga, maar ze gun­ nen het me wel. Sommigen lieten in de wandelgangen weten dat ze boos waren dat dit zo maar kon gebeuren aan deze faculteit," zegt Van Zanden.

Frank v an Kolfschooten Loe de Jong was natuurlijk niet te klop­ pen met zijn maandelijkse produktie van honderd bladzijden, maar nu die zijn magnum opus Het koninkrijk der Nederlanden in de Tweede Wereldoorlog heeft afgesloten, is de troon van meest produktieve N ederlanse historicus vacant. D e kroonprins op de ranglijst die het Historisch Nieuwsblad onlangs publiceerde over de periode 1984­ 1990, IS vu­historicus Jan Luiten van Zanden (37), die tweede staat. N o u ja, vu­historicus... Van Zanden werkt nog maar één dag in de week aan de Lette­ renfaculteit sinds zijn opmerkelijke transfer naar de RtJ Utrecht. In Amster­ dam komt hij alleen nog om de lopende zaken af te handelen en m september van dit jaar verlaat hij Buitenveldert de­ finitief. Daar heeft hij dan wel ruim vijftien jaar doorgebracht, vanaf het begin van zijn studie in 1975. Veel waarde blijkt Van Zanden niet te hechten aan de telling van het Historisch Nieuwsblad. "Het doet me geen slecht en ik ben wel enigszins gevleid, maar er bestaat een eenvoudige wetenschappe­ lijke verklaring voor. Op die lijst staan nog meer historici die zich bezighouden met economische sociale geschiedenis, want daar kunnen veel onderzoeksre­ sultaten worden behaald. Er staan ook veel historici van de v u op, en dat komt omdat de onderwijslast hier vrij beperkt is. Ik was aan de vu voor zeven­tiende deel van mijn tijd vrijgesteld voor het doen van onderzoek, wat ongekend is in den lande. Een hoogleraar economi­ sche sociale geschiedenis van de v u moet dus wel de meest produktieve van het land zijn." Dat hij dit onderzoeksparadijs de rug toekeert had andere redenen. Van Zan­ den had aan de vu slechts een tijdelijke aanstelling als hoogleraar. Hij was de vervanger van prof.dr. R.Th. Griffiths, die tijdelijk werkt bij het Europees In­ teruniversitair Instituut van de Europe­ se Gemeenschap in Florence. Als Grif­ fiths zou terugkeren, waar lange tijd on­ duidelijkheid over bestond, zou Van Zanden een stapje terug moeten doen.

Personeelsbeleid

Bij geschiedenis faalt liet personeelsbeleid soms Op een na vruchtbaarste geschiedschrijver verlaat VU samen met ander talent Daar voelde hij weinig voor: "Maar de indruk moet niet ontstaan dat ik voor Griffiths ben weggevlucht, want ik kan erg goed met hem overweg. Tijdens de sollicitatieprocedure in Utrecht werd bekend dat Griffiths helemaal met zou terugkeren aan de vu, maar toen was er voor Van Zanden al geen weg terug meer. Hij had inmiddels plannen ge­ maakt voor een uniek duo­hoogleraar­ schap met de Utrechtse historicus

In de zomer van 1992 heb ik mijn vakantie gedeel­ telijk in Polen doorgebracht. N aast het feit dat Polen een prachtig land is, is het tevens een ver­ gaarbak van alle ellende die de val van het com­ munisme heeft veroorzaakt. Daarnaast vind je er alle ingrediënten van de stinkende smurrie die het communisme heeft veroorzaakt. Milieuvervuiling, exces­kapitalisme en vreemdelingenhaat kennen hun uiterlijke verschijnigsvormen in de straten van de steden. Geloof in een rechtvaardigere en eerlij­ kere wereld, uitgedrukt in een dogmatische ideo­ logie, lijkt een p n m a recept te zijn geweest voor verloedering en haat. Die haat was allom vertegenwoordigd. Traditio­ neel gezien moeten m Polen de Joden het ontgel­ den. De tienduizend (een schatting want Poolse Joden laten zich moeilijk tellen) die er nog over zijn worden verantwoordelijk geacht voor alle Poolse ellende. Zigeuners, Russen, negers en Duitsers zijn, in die volgorde, de andere zonde­ bokken voor ultra­rechts Polen. In gesprekken met Poolse burgers bleek dat overduidelijk. Am­ sterdam vonden ze o.k. maar: 'es gibt zu viele sch­ warzen...'. De meest misselijkmakende vreemde­ lingenhaat kwam, hoe kan het ook anders, tot ui­

Maarten Prak. Het tweetal wilde samen de leerstoel 'Geschiedenis na de mid­ deleeuwen, in het bijzonder die van de maatschappelijke verhoudingen' bezet­ ten van (de inmiddels overleden) prof.dr. T h . van Tijn.

Rustig gevoel Net als bij het duo­voorzitterschap van' Rottenberg en Vreeman bij de PvdA rees de vraag of twee kapiteins op één

Arjen Berkv ens

Stinkende smurrie ting bij een voetbalwedstrijd. Polen speelde tegen Spanje m de finale van de Olympische Spelen. De jeugdige bevolking van Gdansk uitte, in white power T­shirts gestoken en met Poolse vlaggen die opgesierd waren met het keltisch kruis, zijn woede tegen een groepje buitenlanders. Ze konden maar net ontkomen. Waren we bijna getuige van een originele lynchpartij... In voormalig Oost­Duitsland was het al met an­

schip geen problemen zou opleveren. Van Zanden doet daar luchtig over: "Van Tijn was gewoon niet door één persoon te vervangen", en voegt eraan toe dat er tot nu toe geen problemen zijn geweest in Utrecht. "Maarten Prak en ik hebben de taken netjes verdeeld en ik heb een heerlijk rustig gevoel. Ik werk nu in deeltijd en kan als ik gebeld word zonder enige gêne zeggen: 'Van­ daag werk ik met'. Ik pas één dag per

ders. In Stralsund (dat ligt met zo ver van Ro­ stock) waren aankondigingen van de zwarte Rap­ groep Snap besmeurd met hakenkruizen en uitroe­ pen als 'nieger Raus'. Het is overbodig te zeggen dat niet alle Duitsers en Polen racisten zijn. Als ik dat zou beweren zou ik erg fout bezig zijn. Het was de directe confrontatie, met iets dat ik alleen uit de kranten kende, die bij mij even tot dergelij­ ke stereotyperingen leidde. Een enigszins genuan­ ceerd stuk kan ik er dan nu ook pas over schrijven. Die herinneringen zijn dus wel wat gezakt, al kan je aan de dagelijkse werkelijkheid moeilijk voorbij. Tientallen doden en gewonden in Duitsland tonen dat aan. En anders was het wel de N eder­ landse media, tot in Ad Valvas toe, die onze eigen samenleving aan een grondig zelfonderzoek bloot­ stelde. Polarisatie en chaos in het minderhedende­ bat waren het gevolg. ledere scheet die gelaten werd kwam op een goudschaaltje te liggen. Meest­ al waren de nuances volledig zoek. De Amster­ damse gemeente werd notabene fascistisch beleid verweten toen bij een inval in koffie­shops, waar ook hard­drugs verhandeld werd, illegalen opge­ pakt werden. Deze tijd lijkt zich goed te lenen voor complot­theorieen en achterklap. Columnis­

D e Letterenfaculteit had de afgelopen jaren echter weinig armslag door finan­ ciële tekorten. "Ik ben niet de eerste die vertrekt; er zijn wel meer goed weten­ schappers overgestapt naar een andere faculteit." Van natrappen houdt hij niet, maar hij wil toch wel kwijt dat het personeelsbeleid van de faculteit soms faalt. "Een faculteit is met goed bezig als het haar met lukt om wetenschap­ pers met een grote naam aan zich te binden," waarmee Van Zanden niet op zichzelf doelt, maar op Peter Boom­ gaard, een heel belangrijke onderzoeker in zijn groep, die als een groot kenner geldt van de Indonesische geschiedenis. Van Zanden heeft nog geprobeerd Boomgaard benoemd te krijgen op een bijzondere leerstoel ­ want dat zou de armlastige faculteit met zoveel geld kos­ ten ­ maar daar ging het faculteitsbe­ stuur niet op in. "Buitengewoon spij­ tig", vindt Van Zanden. Ook buitengewoon spijtig zal het facul­ teitsbestuur het vertrek van Griffiths hebben gevonden, die onder andere geen afstand bleek te kunnen doen van de Florentijnse luxe van gratis reis­ en verblijfskosten. Deze week is de sollici­ tatiecommissie voor de opvolging van Van Zanden (en Griffiths) voor het eerst bijeengekomen. De Letterenfacul­ teit en de sectie economische sociale geschiedenis hoeven overigens niet te vrezen voor hun imago van noeste ar­ beiders, denkt van Zanden: "Als mijn opvolger net zoveel onderzoekstijd krijgt als ik zal die ongetwijfeld ook snel doorstoten in de Top­20 van meest produktieve historici."

ten, politici en ambtenaren scheppen er genoegen in de boel te provoceren met als enige doel de provocatie op zich, want het probleem moet be­ spreekbaar gemaakt worden. In hun onverholen sensatie­zucht wachten ze met spanning op ko­ mende etnische conflicten. N aar de pure ellende van de betrokkenen (legaal of illegaal) kijkt nie­ mand. Begrippen als racisme en fascisme zijn steeds meer aan inflatie onderhevig. Je ziet door de bomen het bos niet meer. Ondertussen heeft Janmaat de m o ­ gelijkheid om zijn politieke zendtijd op te vullen in de rust van een belangrijke voetbalwedstrijd. De Centrumdemocraten worden door Maurice de H o n d op 5 zetels geschat en de grote politieke partijen spreken zich, conform de mode van deze tijd, steeds harder uit. Dit versterkt een racistische trend die straks misschien niet meer in de hand is te houden. Al met al wordt het er allemaal niet plezieriger op en ik pieker dan ook al over mijn vakantiebestem­ ming dit jaar. Ik denk er over om mijn rijke witte reet een tijdje in Australië te parkeren. Je schijnt daar aardig wat te kunnen verdienen in de perzi­ kenpluk...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen