Ad Valvas 1992-1993 - pagina 87

AD VALVAS 24 SEPTEMBER 1992

I PAGINA 7

Eigen verantwoordelijkheid voorlcomt vrijlieid-blijlieid Hoogleraar godsdienstwijsbegeerte wil met behoudende christenen in gesprek blijven Wie de bijbel niet ietterlijk neemt, maar grote waarde lieclit aan de context waarin deze geiezen en geïnterpreteerd wordt, opent de deur naar andere levensbeschouwingen. Tegelijkertijd dreigen de belioudende christenen de slotpoort echter stevig te vergrendelen. Dr. Henk Vroom probeert naar beide kanten het gesprek gaande te houden. Afgelopen vrijdag sprak deze moderne gereformeerde zijn Inaugurele rede uit ter aanvaarding van zijn aanstelling als hoog leraar godsdienstwijsbegeerte.

ageerde daarop in een interview door de eigen verantwoordelijkheid van mensen te benadrukken. "Het 'hellend vlak' argument, is eigenlijk een argu­ ment waarmee je van je verantwoorde­ lijkheid wegloopt. Je kan niet iets ver­ bieden omdat het misbruikt kan wor­ den. Ik ken niets in het bestaan dat niet misbruikt wordt: godsdienst, seksuali­ teit, voedsel, het wordt allemaal mis­ bruikt. Maar bij alles geldt dat je je eigen verantwoordelijkheid hebt." Verantwoordelijkheid voor eigen keuzes wordt door Vroom gezien als tegen­ wicht voor de contextualteit van het christelijke geloof, die anders zou kun­ nen leiden tot een 'vrijheid­blijheid' ge­ loofsleer. In een bundel van het Bezin­ ningscentrum over deze contextualiteit ageert Vroom tegen een populaire en eenzijdige uitleg van de bijbel, die leidt tot versmalling en gebrek aan zelfkri­ tiek. Gegeven de pluriformiteit van het geloof acht hij het van groot belang voortdurend kritisch te blijven op de eigen interpretaties. "Waar men zich niet gewetensvol aan de plicht tot ge­ loofsverantwoording houdt, daar eindi­ gen de mogelijkheden tot argumenta­ tie."

Prof.dr. Hen k Vroom: 'Het kerkelijk bedrijf in ons lan d ziet er bleekjes uit in vergelijking met boeddhistische geschriften ' Foto Nico Boink, Avc/vu Arjan Spit Vroom is al ruim twintig jaar aan de theologische faculteit verbonden, sinds 1979 als wetenschappelijk hoofdmede­ werker. Zijn vakgebied betrof vooral de hermeneutiek, de leer van de interpre­ tatie van de bijbel. Daarin heeft Vroom voortdurend gehamerd op de waarde van de context bi) de interpretatie van de Schrift: de inhoud van het christelijk geloof moet steeds opnieuw verwoord worden, afhankelijk van de tijd en cul­ tuur waarin men leeft. Bovendien moet ook de wetenschappelijke kennis over de totstandkoming van de bijbel verdis­ conteerd worden. M e t dat standpunt heeft hij actief bijgedragen aan de libe­ ralisering van de geloofsleer m de N e ­ derlands Gereformeerde Kerk. Vanaf 1981 is hij daar lid van het depu­

EEN JAAR

taatschap Kerk en Theologie, dat zich in opdracht van de synode over allerlei zaken buigt om rapporten en adviezen te produceren. Daarvan had met name God met ons, over het Schriftgezag, grote invloed. Volgens de vroegere voorzitter van het deputaatschap prof dr. H.B. Weijland is dit rapport, waarin de contextualiteit door de gere­ formeerden werd erkend, voor een be­ langrijk deel op het conto van Vroom te schrijven. Hij heeft in het schrijfproces vooral de vergelijking met ontwikkelin­ gen in andere religies benadrukt en daarbij nauw samengewerkt met de cul­ tuurfilosoof Van Beursen. In het kielzog van God met ons namen de gereformeer­ de kerken afstand van de orthodoxe christelijke ideeën over homofilie en seksualiteit. Vroom was vanuit zijn lidmaatschap

van het deputaatschap ook één van de auteurs van het rapport Mensen m wor­ ding dat afgelopen winter door de be­ langrijkste protestantse kerken werd aanvaard. Daarin werd het doen van onderzoek aan embryo's toelaatbaar ge­ acht, zi) het dat voldaan moest worden aan bepaalde voorwaarden. Het rapport hanteert het begrip 'toenemende be­ schermwaardigheid' om te bepalen in welk stadium van ontwikkeling onder­ zoekers nog gebruik mogen maken van menselijke embryo's. Dit liberale standpunt kwam de auteurs op de nodige kritiek te staan vanuit meer behoudende richtingen in de ge­ reformeerde kerk. Het idee van 'toene­ mende beschermwaardigheid' zou te vaag zijn om duidelijke grenzen te stel­ len aan het wetenschappelijk gebruik van menselijke vruchten. Vroom re­

Dat deze geloofsverantwoording niet al­ tijd eenvoudig is, bleek afgelopen voor­ jaar bij de vierjaarlijkse bijeenkomst van de Gereformeerd Oecumenische R aad (Gor) in Athene. Daar werd de delega­ tie van de Nederlandse gereformeer­ den, waarin Vroom zitting had, zwaar onder vuur genomen, met name van­ wege h u n 'vrijzinnige' standpunt over homoseksualiteit. Vroom weigerde toen nog langer sec over homoseksualiteit te praten, om een herhaling van onver­ kwikkelijke discussies tijdens eerdere bijeenkomsten te voorkomen. Dat schoot de conservatieve kerken, zoals de blanke Zuid­Afrikaanse gerefor­ meerden, in het verkeerde keelgat. Zij schermden met teksten waaruit duide­ lijk moest blijken dat het 'schandelijk' is als 'mannen in wellust voor elkaar ont­ branden.' Een motie om de Nederland­ se gereformeerden uit de Gor te zetten werd met slechts een kleine meerder­ heid verworpen.

Succes

meneutiek en ethiek aanvaardde dat in de lijn ligt van God met ons. Vroom toonde zich tevreden over deze distan­ tiering van het biblicisme. "Als dit rap­ port voortaan dient als basis voor het gesprek binnen de Gor betekent dat dat je een heel andere gespreksbasis hebt. We hebben tot op vandaag steeds last gehad van mensen die zeggen: 'Het staat er duidelijk.'" Vroom was delegatielid naar Athene omdat hij ook zitting heeft in een ander deputaatschap van de gereformeerde kerk, namelijk dat van Oecumene. Daarin is hij vooral actief op Europees niveau. Volgens de voorzitter van het deputaat­ schap, prof.dr. P.N. Holtrop, is Vroom nog voorgedragen voor het bestuur van de Gor, die hij zelf omschnjft als 'een lastige club'. "Vroom is echter wat ge­ duldiger. Dat voorstel is niet aangeno­ men omdat wij met zo lekker liggen in de Gor. Vroom is nu wel adviseur van het bestuur." Prof. Holtrop ziet wel verband tussen Vrooms werk voor de oecumene en zijn invulling van de leerstoel godsdienst­ wijsbegeerte. Traditioneel ligt daarbij vooral de nadruk op de hermeneutiek, maar Vroom schuift meer op in de rich­ ting van de godsdienstwetenschappen. " H I J is zeer geïnteresseerd in inter­reli­ gieuze vraagstellingen." Die interesse bleek ook uit Vrooms inaugurele rede. Daarin vergeleek hij, aan de hand van gebeden die bij het sterven worden uit­ gesproken, welke aanknopingspunten verschillende religies hebben in het menselijke bestaan. Volgens Vroom kan de verantwoording van het christelijk geloof temidden van andere levensbeschouwingen helpen de inhoud van het eigen geloof te begrij­ pen. O p een studiedag over het boed­ dhisme stelde hij dat de kerken veel kunnen leren van de boeddhistische aandacht voor persoonlijke vorming en de gerichtheid op de mens. "Veel van het kerkelijk bedrijf in ons land ziet er maar bleekjes uit in vergelijking met de diepgang van allerlei boeddhistische ge­ schriften." Van dat kerkelijk bedrijf maakt Vroom, die tot 1988 ook nog pan­time predikant was, zelf in ieder geval bijzonder actief deel uit.

Later in de week boekte de benadering van Vroom en consorten weer succes doordat de Gor een rapport over her­

L A T ER

Aleid Bos: 'Ik vin d het heerlijk om m'n eigen spulletjes om me heen te hebben en m'n eigen muziekje'

Vorig jaar vertelden vijf nieuwe eerstejaars in Ad Valvas over hun verwachtingen en aspiraties. Wij zijn een jaar verder, ze volgden colleges en deden tentamens. Hoe is het ze vergaan? Over feestnummers en hele serieuze studenten.

Foto Bram de Hollander

I k ben pessimistischer geworden dit jaar' Diana Doorn en bal In de vierde klas van de middelbare school wist Aleid B o s (20) al dat ze Engels wUde studeren . Vorig jaar was het dan zo ver. Vers van een gezellige m i d d e l b a r e school hikte ze echter wel aan tegen het on per­ soonlijke, m a s s a l e , karakter van de universiteit. M a a r via on der m e e r jazzballet h o o p t e ze wat n ieuwe vriend(inn)en te m a k e n . Wan t o m 's avonds alleen op haar k a m e r te zitten, dat v o n d ze geen aan trekke­ lijk vooruitzicht. "Vooral in het begin van het eerste stu­ diejaar heb ik een moeilijke tijd gehad. Tot dan toe hoefde ik nooit zelf op mensen af te stappen, want ik werd meestal door anderen uitgenodigd om bijvoorbeeld mee te gaan naar de film. De mensen kwamen vaak uit zichzelf naar me toe. Op de universiteit gebeur­ de dat veel minder. Dat kwam hard

aan. Ik miste een vriendin waar je tus­ sen het studeren door even langs kan wippen, want ik hou wel van 'vriendin­ nengeklets'. Maar gelukkig kan ik met de ov­Jaarkaart regelmatig vriendinnen in Den Haag en R otterdam opzoeken. Veel studenten gaan zich anders gedra­ gen omdat ze bij een bepaalde groep willen horen. Dat zou ik nooit doen. Dat ik altijd heb geprobeerd mezelf te blijven en toch ben geaccepteerd, heeft me ook best een kick gegeven." "Zo rond de Kerst ging het allemaal wat beter. Vooral sinds ik een oppas­ baantje heb bij, stom toevallig, één van m ' n hoogleraren. Ik kreeg daarmee een vertrouwde plek en het gevoel dat ik me ergens nuttig mee maakte. D e kin­ deren vinden het leuk als ik op hen pas, dat IS fijn om te merken. Ook heb ik goede contacten met een paar neven van me die hier op de vu studeren. Af en toe lunchen we samen." "Misschien dat ik dit jaar een cursus stijldansen ga volgen. Als het aantal

jongens en meisjes tenminste een beetje in verhouding is en als ze geen André Hazes­muziek draaien. N u heb ik het wel fijn. Ik ken inmiddels wat meer mensen en het op kamers wonen gaat prima. Het klinkt misschien wat bur­ gerlijk, maar ik vind het heerlijk om 's avonds m ' n eigen spulletjes om me heen te hebben en m ' n eigen muziekje. En dan gewoon een beetje rommelen, brieven schrijven of wat lezen. En koken, dat is voor mij echt een vorm van ontspanning, daar neem ik rustig een uur de tijd voor. Vooral als er ie­ mand komt eten. Dan trek ik m ' n mooie servies uit de kast; daar kan ik dan echt van genieten. Sinds ik niet meer bij m ' n ouders woon, eet ik trou­ wens veel minder vlees. Vooral zo'n tartaar waar het bloed uitstroomt, zou ik nooit meer maken. Dan heb ik nog liever een kipschnitzel ofzo. Zo lang ik maar niet zie dat het een beest is ge­ weest." " D e propaedeuse heb ik met gemak ge­

haald. Ik heb een rooster gemaakt en ben daardoor overal op tijd mee begon­ nen, want ik weet van mezelf dat ik niet onder stress kan werken en dus met alles op het laatste moment moet laten aankomen. Oud­engels vond ik ontzet­ tend moeilijk omdat het eigenlijk een totaal nieuwe taal was. Bijna Jiddisch. Veel van die oude teksten zijn ook zeer slaapverwekkend. Maar dat de mensen toen ook al van alles opschreven en dat wij daardoor een idee krijgen van hoe ze dachten en leefden, vind ik wel heel interessant." " M ' n ouders en m ' n zus vinden dat ik het afgelopen jaar wat pessimistischer ben geworden. Dat klopt wel, denk ik. Al die ellende in de wereld, daar kan ik slecht tegen. Heel veel studenten zitten daar helemaal niet mee. Ze zijn wat dat betreft zelfs tamelijk onverschillig. Ik ben zo opgevoed dat je daar over praat. Ik vraag me regelmatig af of we over tien jaar nog wel leven. Zo goed als ik het heb, dat is helemaal niet.zo vanzelf­

sprekend, 's Avonds denk ik wel eens: Tk lig hier lekker in m ' n bedje en aan de andere kant van de stad slapen mensen onder de brug. Maar helaas kun je er zo weinig aan doen. Ik heb een tijdje in het restaurant van Ikea gewerkt. Daar wordt ontzettend veel eten weggegooid. T o e n speelde ik weleens met de ge­ dachte om alle broodjes die daar in de pruUenmand verdwijnen mee te nemen en ze op het Centraal Station neer te leggen. Maar dan krijg je weer al die zwervers achter je aan!" "Waar ik hier in Amsterdam ook wel aan heb moeten wennen is dat je niet zomaar met iedereen een praatje kan aanknopen. Dat merk ik vooral bij ou­ dere mensen. Als je iets tegen ze zegt, dan kruipen ze helemaal in hun schulp, bang dat je iets van ze wilt. Veel men­ sen hebben hier de mentaliteit van 'jou heb ik niet nodig', terwijl ik het best fijn vind om iemand te groeten. Maar ja, als ze niks terug zeggen, dan houdt hetop.,"Ji, . , , . .

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen