Ad Valvas 1992-1993 - pagina 119

'Er is veel meer uit te lialen' Lauwe reacties op Ritzens plannen om functioneren studierichtingscommissies te verbeteren -'J^•)§i.f

Minister Ritzen wil de positie van studierichtingscommissies verbeteren. Die hebben nu te kampen met ongeïnteresseerde en ongeïnformeerde leden en hun adviezen verdwijnen in de la. Om dat te veranderen wil Ritzen onder meer de bevoegdheden van de commissies uitbreiden, de leden laten benoemen door de faculteitsraad en de studentleden scholing en studie-uitstel geven. De universitaire gemeenschap reageert lauw op de plannen. De minister heeft gelijk als hij zegt dat de commissies niet goed werken, maar van zijn voorstellen deugt niet veel. De rol van docenten in de commissies komt te weinig aan bod. Jan-Jaap Hen Onlangs bracht minister Ritzen een no­ titie uit over de organisatie van het be­ stuur van en de medezeggenschap bij universiteiten en hogescholen. Hij stel­ de daarin onder meer voor om de posi­ tie van de universitaire studierichtings­ commissies (SR C), en de inbreng van studenten in die commissies, te verbe­ teren. Deze commissies moeten de kwaliteit van het onderwijs bewaken en waar nodig verbeteren. Ze mogen daar­ toe gevraagd en ongevraagd adviezen uitbrengen aan faculteitsbesturen en ­ raden en aan vakgroepen. Deze advie­ zen kunnen niet eenvoudigweg in de prullenbak worden geworpen, maar mogen (in theone) slechts 'met redenen omkleed' worden afgewezen. De minister meent dat de SRC's op dit moment niet goed functioneren. De leden van de commissie weten vaak op het gebied van onderwijs van toeten noch blazen. Ritzen wil daarom dat in het vervolg de kandidaten van de SRC door de faculteitsraad worden be­ noemd. Zo moet het niveau van de leden stijgen. Verder wil de minister dat de SRC in het vervolg een jaarlijkse beoordeling maakt van de uitvoering van het onderwijspro­ gramma. Het faculteitsbestuur zou met deze evaluaties in de hand de vakgroe­ pen van een faculteit kunnen wijzen op de feilen in hun onderwijs en ze ver­ plichten daar zo snel mogelijk iets aan te doen.

Mondig De inbreng van studenten, die blijkens de nota als "kritische en mondige deel­ nemers aan het hoger onderwijs een steeds belangrijker functie krijgen in de besturing van dat onderwijs", wil de minister verbeteren door extra facilitei­ ten voor de studentleden van de SRC m het leven te roepen. Hij stelt subsidie beschikbaar voor scholing en training van de studenten en bovendien geeft hij

Tom de Greef Op het eerste gezicht lijkt het dat minister R itzen drie flinke besluiten heeft genomen. De machtsverhou­ ding tussen het universiteitsbestuur en de universiteitsraad zal niet ver­ anderen. Verder wordt de bestuur­ lijke slagkracht van de faculteiten vergroot. En tenslotte krijgen stu­ denten van de minister de gerust­ stellende mededeling dat hun plaats in de raden verzekerd is en dat h u n invloed op het onderwijs vergroot zal worden. De bestuursorganisatie van de universi­ teiten IS de afgelopen decennia eigenlijk altijd in discussie gebleven. Met name de roep om het afschaffen van het hele stelsel van raden weerklonk periodiek, waarbij vooral de positie van studenten daarin aan de orde kwam. In het voor­ jaar van 1988 kwam de Adviesraad voor het Hoger Onderwijs met het idee de raden hun beslissingsbevoegdheid te ontnemen, ze te degraderen tot advies­ raden en de studenten eruit te verwijde­ ren. Eind 1990 kwamen de voorzitters van vijf wetenschapsorganisaties met het idee de universiteitsraad af te schaffen en de faculteitsraden terug te brengen ­tot een adviescollege waarin alleen de wetenschappelijke staf zitting heeft. Dit voorstel kwam wel op een heel ongeluk­ kig moment omdat minister Ritzen kort

ze recht op studie­uitstel of een finan­ ciële tegemoetkoming. De voorstellen worden aan de vu niet alom positief ontvangen. R itzen heeft gelijk als hij zegt dat de SRC's niet goed functioneren, zo luidt de communis opinio aan de universiteit, maar aan zijn veranderingsvoorstellen schort het een en ander. "Hoewel het niveau nogal varieert per faculteit, geldt in het algemeen dat er veel meer uit de SRC's te halen is dan nu gebeurt", meent bij­ voorbeeld drs. F. Pijpers­Drenth, hoofd van het Onderwijs Adviesbureau. "Er zijn allerlei organisatorische problemen: zo is vaak niet duidelijk welke taken de SRC precies heeft en wat haar bevoegd­ heden zijn. Bovendien heeft de com­ missie in veel faculteiten een lage sta­ tus, waardoor de goede mensen er niet in willen." Dr. A.R. Stuitje, secretaris van de SRC van Biologie, is ook niet erg tevreden over het functioneren van de commis­ sie. HIJ wijt dat vooral aan de docenten. "Het is voor hen een soort corvee, dat ze wordt opgelegd door de vakgroep. Ze zijn het meestal snel zat." Studenten doen het beter, meent hij, maar die richten zich vooral op hun eigen belangen. "Ze kijken nauwelijks naar de toekomst. Bij een verandermg in het cumculum is de houding soms: het zal mijn tijd wel duren." Vakgroepen vergeten de adviezen van de commissie meestal, constateert hij. En als dat niet gebeurt, worden ze niet uitgevoerd. "Docenten die in de com­ missie zitten, willen er vaak nog wel wat van maken. De anderen zijn voorname­ lijk bang voor het tijdverlies dat door veranderingen in het onderwijs veroor­ zaakt wordt", aldus student­lid Walter van der Vos van de biologie­SRC. Ook de aardwetenschappers van de vu zijn niet tevreden over de SRC. Volgens de visitatiecommissie aardwetenschap­ pen, die in juni 1992 verslag uitbracht van de stand van zaken in het aardwe­ tenschappelijk onderwijs in Nederland

Docenten zien hun lidmaatschap van de commissie al snel als een corvee en Vlaanderen, heeft de SRC "onvol­ doende gezag in de richting van het fa­ culteitsbestuur en de vakgroepbestu­ ren." Secretaris­beheerder R enkema van de faculteit geeft volmondig toe dat de SRC maar weinig te vertellen heeft. "Niet dat de docenten zich niks van de advie­ zen van de SRC aantrokken, maar er komen maar weinig adviezen", zegt hij. De theologen zijn wel tevreden over hun onderwijscommissie, waann de SRC's van de twee opleidingen van hun faculteit ­ de predikantenopleiding en de algemene studie Godgeleerdheid ­ verenigd zijn: de inbreng van zowel do­ centen als studenten is voldoende, al is het wat moeilijk om studenten voor de commissie te vinden en de faculteit luistert doorgaans goed naar de advie­ zen. Ze hebben dan ook weinig behoefte aan de veranderingen die Ritzen door wil voeren. "Wij toetsen het onderwijs bij­ voorbeeld al jaren zowel op inhoudelij­ ke als didactische kwaliteit. Dat hoeft dus niet meer veranderd te worden", aldus prof. dr. A. van Egmond, voorzit­ ter van de onderwijscommissie. Joke Boot­de Boer, student­lid van die com­ missie, toont zich wel enthousiast over het plan om studenten tegemoet te komen. "Nu is de combinatie van stu­

die en lidmaatschap alleen mogelijk met heel veel organisatie. Recht op het auditorenfonds zou zeker helpen." Renkema van Aardwetenschappen ziet wel wat in de plannen. Hij is er een groot voorstander van de SRC­leden te laten benoemen door de faculteitsraad. "Dan is de faculteitsraad veel sterker betrokken bij het werk van de commis­ sie, en kan ze een centraal orgaan bin­ nen de faculteit worden." De voorzitter van de gezamenlijke ver­ gadering van de vier SRC's bij Aardwe­ tenschappen, dr. H.E. Rondeel, is ech­ ter een stuk minder optimistisch over de kansen om met de maatregelen van Ritzen tot een slagvaardiger commissie te komen. "Een groot probleem is toch altijd dat de leden van die commissie uitspraken moeten doen over het on­ derwijs van hun eigen vakgroep", ver­ zucht hij. "Dat IS een onwerkbare situ­ atie, een opgesloten systeem. En ik zie met in hoe je dat op moet lossen. Ik ben heel somber over de toekomst van de studienchtingscommissies."

Besluitenlijst Pijpers­Drenth van het Onderwijs Ad­ viesbureau meent dat de voorstellen niet volledig zijn. "Volgens mij moet ook de rol van docenten in de SRC ver­ anderen. Bovendien moet de taakverde­

Willen studenten eigenlijk wel echt meebesturen? Dromerige minister R itzen dreigt voorbij te gaan aan realiteit daarna een discussie startte over ver­ nieuwingen in de bestuursorganisatie van de universiteiten. Grote argwaan werd dan ook haast twee jaar geleden zijn deel. Vorige week heeft R itzen dan eindelijk in een bestuursnotttie zijn standpunt be­ paald. Daarin zwalkt hij behendig door het mijnenveld dat de discussie over de bestuursorganisatie nu al zoveel jaren is. De roep om een eigen bestuursorgani­ satie voor elke universiteit wordt geho­ noreerd, maar de universiteitsraad heeft daarover het laatste woord. Dat maakt het universiteitsbesturen onmogelijk naar eigen goeddunken verandenngen door te voeren. Als extra waarborg heb­ ben de geledingen, zoals studenten en wetenschappelijk personeel, bij een­ stemmigheid ook nog een vetorecht. Elke verandenng in het bestuur behoeft dus een grote mate van overeenstem­ ming. En daarmee is de kans dat er echt keuzes gemaakt worden natuurlijk ver­ keken. Het mijnenveld van de discussie

mondt dan uit in de besluitvorming van de omzichtigheid. En een ministerieel besluit dat daartoe leidt is niet echt flink. In de ogen van nogal wat mensen zijn studenten de steen des aanstoots in de bestuursorganisatie. Het is, in hun ge­ dachtengang, ongerijmd dat studenten bij het nemen van beshssingen over on­

NIEUWS­ ANALYSE derzoek en onderwijs in de raden een zelfde stem hebben als het wetenschap­ pelijk personeel. Minister Ritzen heeft echter in zijn beleidsnotitie studenten uitgeroepen tot een soort troetelkinde­ ren. "Studenten krijgen als kritische en mondige deelnemers aan hoger onder­

vrijs een steeds belangnjker functie in de besturing van het hoger onderwijs. De positie van studenten in het bestuur van universiteiten en hogescholen dient dan ook wettelijk gewaarborgd te blij­ ven." Die opvatting is wel echt van Ritzen zelf. Zijn voorganger Deetman heeft van een dergelijk inzicht nooit blijk ge­ geven. In het Hoger Onderwijs en On­ derzoek Plan (HOOP) 1990 van Deet­ man komen studenten alleen voor als onderwerp van maatregelen. In het HOOP 1992 kiest Ritzen er voor om "de student te benaderen als kritische en zelfstandige deelnemer aan het onder­ wijs". Maar is zo'n standpunt nu echt flink? Want, kunnen de universiteiten het uit­ voeren? Bij de laatste universitaire ver­ kiezingen bleek landelijk vrijwel una­ niem een afnemende belangstelling van de kant van studenten. En een eerste rondgang langs wat studierichtingscom­ missies (SRC) aan de vu levert ook geen

Foto Sidney Vervuurt, AVC/VU

ling tussen de commissie en andere be­ stuursorganen verbeterd worden en moet er meer rekening met de continuï­ teit gehouden worden. Een SRC zou bij­ voorbeeld een duidelijke besluitenlijst bij kunnen houden." Pas als dat allemaal in orde is, zullen de commissies hun taken naar behoren uit kunnen voeren. In de tussentijd heeft het weinig zin om de bevoegdheden van de SRC uit te breiden. "Het probleem is niet zozeer dat de SRC's te weinig be­ voegdheden hebben, maar dat ze die niet goed gebruiken. Vaak komt dat omdat de leden die bevoegdheden hele­ maal niet kennen. Dat zou je kunnen verhelpen door ze beter te informeren; daarom organiseren wij en het bureau bestuursondersteuning van de universi­ teit m november een mformatieconfe­ rentie voor SRC­leden." Draaien de commissies eenmaal goed, dan komen de goede mensen vanzelf wel: dan is de status van het werk hoger en hebben mensen niet meer het idee dat ze hun tijd zitten te verdoen. De leden van de commissie laten benoe­ men door de faculteitsraad vindt ze daarom overbodig. "Zolang de goede mensen zich met aanmelden, schiet je daar niets mee op." Dit artikel kwam tot stand met medewerking van Martin Ensennk en Arjan Sp it

flonssant beeld op. Is misschien de student niet 'kritisch', 'mondig' en 'zelfstandig', zoals Ritzen veronderstelt? Waarschijnlijk berust de kloof tussen het ideaal van Ritzen en de werkelijkheid op een misverstand. De bewindsman gaat uit van het medezeg­ genschapsmodel. Dat vergt een voort­ durende aandacht, precieze argumenta­ ne en afweging van belangen. Menigmaal is de student al beschreven als voornamelijk een consument. Men vindt gewoon wat, impulsieve beslissin­ gen en eigenbelang zijn enige kenmer­ ken van het consumentenmodel. De student kiest met de voeten. Bijvoor­ beeld door een bepaald college niet bij te wonen of een bijvak met te kiezen. De universiteit wordt gezien als een su­ permarkt. Zonder twijfel is de student 'kntisch', 'mondig' en 'zelfstandig', maar op een andere wijze dan Ritzen denkt. Aan de vu mag men over de student graag spreken als een welkome gast; een soort hotelmodel dus. Ondanks dit wei­ nig sympathieke spraakgebruik gaat deze opvatting toch sterk in de richting van het consumentenmodel. Het is afwachten hoe het de komende jaren zal uitpakken met de veranderin­ gen in de studierichtingscommissies van de vu. De reclamecampagne maakt gewag van 'nuchtere dromen'. De rol­ verdeling bhjkt nu verrassend: de soci­ aal­democraat R itzen droomt en de christelijke vu is nogal pragmatisch nuchter.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen