Ad Valvas 1992-1993 - pagina 227

PAGINA 9

AD VALVAS 3 DECEMBER 1992

Pragmatisme studenten dwingt studentenbeweging tot Itoerswijziging Bestaat er anno 1992 nog zoiets als een studentenbeweging? Niet zoals in de jaren zestig. Studenten demonstreren niet meer, ze studeren. Zij hebben geen zin meer in ideologisch gedram. Het pragmatisme van het kleine Interuniversitair Studentenoverleg wint het daarom van het idealisme van de grote Landelijke Studentenvakbond. "Voortzetting van de huidige koers wordt de dood van de LSVb."

Pieter Eve ein Ergens halverwege het debat over de studentenbeweging anno 1992 waande Jacques Janssen zich weer even in de jaren zestig. Achter in het bedompte, armoedige zaaltje van de Amsterdamse studentenvakbond Asva ontdekte de voormalige studentenactivist een kast met daarop spullen die hem sterk aan spandoeken deden denken. "Ik had de neiging om te roepen: 'Kom, laten we de straat opgaan!'", zegt Janssen, cul­ tuurpsycholoog aan de Katholieke Uni­ versiteit Nijmegen, twee weken later. Hl) bleef zitten. Drieëntwintig jaar na de bezetting van het M aagdenhuis gaat de student de straat niet meer op, zoals de dag na het debat treffend wordt geïllustreerd. D e Landelijke Studentenvakbond (LSvb) heeft studerend Nederland opgeroepen massaal te demonstreren tegen de tem­ pobeurs. Niet meer dan duizend stu­ denten en scholieren meldden zich in Utrecht. Twee dagen eerder hielden zo'n twintig studenten de aula van de Katholieke Universiteit Nijmegen een dag bezet, uit onvrede over het plan van het uni­ versiteitsbestuur om de invloed van stu­ denten terug te dringen. Nijmegen: de stad waar studenten als Jacques Janssen destijds de democratisering van de uni­ versiteit bevochten, waar de plaatselijke bond Aktie Komité Kritische Universi­ teit (Akku) een naam heeft hoog te houden. Daar verliep de actie in pais en vree.

Moedeloos

Ideologie heeft afgedaan onder studenten

D a t was een bittere teleurstelling voor de harde kern van de activistische stu­ denten, de aanhang van de LSVb. M aar ook een teken aan de wand. De activis­ ten constateren moedeloos dat jer nau­ welijks studenten meer zijn die in be­ zettingen en demonstraties geloven. D e massa studeert liever. "Iedereen is op jacht naar een mooie baan", verklaart Janssen. "Er zijn veel meer studenten dan in 1969. Toen was elke student verzekerd van werk. N u niet meer. Bo­ vendien bepaalt je baan tegenwoordig je status. Vroeger keek men naar je af­ komst." Dat bestuurders van studentenvereni­ gingen minister Ritzen in emotionele betogen verwijten dat hij de academi­ sche vrijheid op een onverantwoordelij­ ke wijze beknot, doet volgens Janssen

niets aan die zakelijke cultuur af Ook de dramatische waarschuwing die steeds weer opklinkt m corporale krin­ gen, "dat straks alleen nog de rijken kunnen studeren", is geen 'soft' signaal. Het gaat zulke studenten slechts om de vrijheid om met elkaar te kunnen fees­ ten en drinken, aldus Janssen. "Ze geven er alleen een ideologisch tintje aan."

Gezeur Ideologieën hebben echter afgedaan onder studenten, zowel wat het onder­ wijs als de wereld buiten de universiteit betreft. "Als wij met meer tegen racis­ me demonstreren, wie doet het dan nog wel", zo vroeg Lsvb­voorzitter Simone van Geest zich tijdens het Asva­debat af D a t zal de student echter een zorg zijn. Hij wil misschien wel eens met z'n vrienden discussiëren over wat zich in de Derde Wereld afspeelt, over het mi­ lieu of over elk willekeurig ander maat­ schappelijk probleem. M aar er werk van maken is te veel gevraagd. M et vijf jaar beurs heeft hij bijna geen tijd meer om zich druk te maken over zaken waar hij niet zeer direct bij betrokken is. Hij heeft er trouwens ook geen zin in. In zijn schaarse vrije tijd gaat hij liever iets leukers doen. Wat het onderwijs be­ treft: zolang dat niet al te slecht is en de beurzen niet te laag zijn, komt de stu­ dent ook daar niet voor m beweging. Recht tot klagen heeft de student ook niet, vindt cultuurpsycholoog Janssen. In zekere zin is het nog steeds een voor­ recht dat je, onder tamelijk riante om­ standigheden, kunt studeren. "Het zijn allemaal kinderen van de gegoede bur­ gerij, die in de gelegenheid worden ge­ steld een topopleiding te volgen. Het geklaag over te lage beurzen vind ik ge­ zeur. Andere oud­activisten als Anet Bleich en Arnold Koper, nu beiden redacteur bij de Volkskrant., vielen Janssen tijdens het Asva­forum bij. Want minister Rit­ zen hééft grote financiële problemen. "Er is gewoon veel minder geld dan vroeger", aldus Bleich. Het geklaag over de tempobeurs vindt Janssen ook onzin. "Het is niet vol te houden dat je zo'n maatregel principieel afwijst, zoals de LSVb doet. Het is toch heel normaal om voor een beurs een tegenprestatie te verwachten?" Janssen studeerde zelf in vijf jaar af Dat is voor veel studenten meer dan genoeg, vindt hij. D e massa komt nu voor een korte, praktische op­

leiding en heeft helemaal geen behoefte aan wetenschappelijke verdieping.

Biljarten Er is gaapt een kloof tussen de LSVb en zijn achterban, constateert Rob van Vliet, vorig jaar nog bestuurslid van de landelijke bond en inmiddels terugge­ keerd naar de bond in Eindhoven. Ja­ renlang hebben studentenactivisten ge­ streden voor het hoger onderwijs voor velen. N u al die studenten in de colle­ gezalen zitten, blijken zij er heel andere meningen op na te houden dan de LSvb of de bond ter plaatse. Ze zijn niet links, met idealistisch. Ze zijn rechts, op z'n hoogst D 6 6 . "Binnen de LSVb zeggen we al heel lang dat we de colle­ gezalen in moeten. Dat we ons veel meer op onderwijs moeten gaan richten omdat studenten daar het meest mee te maken hebben. Daar kunnen we succes boeken. Het gebeurt alleen niet. Het idee is; in die zalen zitten mensen die niet weten waar het om draait. Voor­ standers van de tempobeurs. Laten we het maar liever met elkaar proberen te regelen." Het kleine groepje bondsleden, dat al­ leen zichzelf nog serieus neemt, trekt zich volgens Van Vliet terug om te dis­ cussiëren over vragen als 'is het onder­ wijs aan deze universiteit wel maat­ schappij­kritisch genoeg?'. D e massa studeert verder. Van afwerend gedrag is echter geen sprake, vindt Simone van Geest. Het probleem is dat het hoger onderwijs zo ingewikkeld in elkaar zit. "Zelfs WIJ slagen er niet goed in duide­ lijk te maken waarom de tempobeurs zo'n slechte maatregel is." Talloze re­ gels over studiefinanciering, bestuurs­ structuur en 'studeerbaarheid': het schrikt allemaal enorm af. "Dan ga je liever biljarten", aldus Van Geest. Afwerend of niet ­ de LSvb verliest aan­ hang. Het ledenaantal van de Gronin­ ger Studentenbond liep terug van 600 leden in 1991 naar ruim 300 nu. Van Geest schat het totaal aantal leden van de 17 lidbonden tussen de 10.000 en 15.000. Het aantal studenten m het hoger onderwijs bedraagt 320.000.

Doelgericht Het pragmatisch ingestelde Interuniver­ sitair Studentenoverleg (Iso), de meer behoudende tegenhanger van de LSvb, wint daarentegen aan populariteit. Het Iso vertegenwoordigt de 'rechtse' frac­ ties in faculteits­ en universiteitsraden

'^7,rw

en onderhoudt nauwe banden met de Landelijke Kamer van Verenigingen, waarin alle gezelligheidsverenigingen zijn gebundeld. De achterban van het Iso bezet of demonstreert niet, maar , houdt zogenaamde ludieke acties als hardloopwedstnjden tegen de tempo­ beurs. Het netwerk binnen de vereni­ gingen zorgt er voor dat het alternatieve verzet tegen impopulaire maatregelen van minister Ritzen vorm krijgt. Vrij­ blijvend, want het moet natuurlijk wel gezellig blijven. De Iso­fractie Obas oogst aan de Uni­ versiteit van Amsterdam waardering voor doelgerichte acties. Bij de rechten­ faculteit werd de tweede herkansing voor tentamens gered. N u wordt er een cursus opgezet voor studenten in stu­ dierichtingscommissies. "Daarmee spe­ len we in op het gevoel dat de massali­ teit en de multiple­choice tentamens te ver zijn doorgevoerd", verklaart voorzit­ ter Arjan de Wolfif. D e landelijke initia­ tieven van het Iso en de LSVb wilde de Obas niet afwachten. De Wolff: "Dat duurt veel te lang. Je moet dit soort zaken aan je eigen universiteit regelen." Het succes van de pragmatische aanpak IS bmnen de iLSVb niet onopgemerkt ge­ bleven. Bij meerdere lidbonden gaan stemmen op om in die richting op te schuiven. D e studentenbond zou veel minder ideologisch moeten worden en veel meer concrete aandacht moeten besteden aan onderwijs. "Je wilt im­ mers de belangen van de meeste N e ­ derlandse studenten behartigen", zegt Inez Kloosterman van de Vereniging voor Studie­ en Studentenbelangen Delft (VSSD).

Realo's Voortzetting van de huidige koers wordt de dood van de LSVb, voorspelt Kloosterman. De aanpak van de vssD zou model kunnen staan voor een ople­ ving van de overige lidbonden. De Delftse bond steekt veel energie in dienstverlening. Een boekenfonds dat boeken veel goedkoper levert dan de winkel, een kamerbureau, een poen­ boek met zeer toegankelijke informatie over studiefinanciering en de zeer po­ pulaire Mé é r dan Konsumentengids, waarin vrijwel alle Delftse colleges wor­ den gerecenseerd. Dat alles voor slechts 32 gulden en 50 cent per jaar. Geen wonder dat de vssD liefst 6.000 leden heeft. Kloosterman: "Concrete service is een essentieel onderdeel van het vakbonds­ werk. Je hoort dienstverlening te be­ schouwen als een taak. Vroeger was dat overal zo. Veel bonden hebben dat ech­ ter verwaarloosd en zijn teveel de poli­ tieke kant opgegaan. Wij niet, en daar­ om zijn wij nu zo groot. Als je maar dertig leden hebt, krijg je zoiets nooit meer van de grond." Naast dienstverlening organiseert de VSSD fora en lezingen, die meestal matig worden bezocht. Een fakkelop­ tocht tegen de tempobeurs trok echter enkele honderden studenten. Het corps en andere verenigingen werd gevraagd mee te lopen, en die deden dat ook.

Hemel en aarde D e meeste andere lidbonden van de LSVb moeten hemel en aarde bewegen om nieuwe (bestuurs)leden te vinden, maar zij weigeren om hun pnncipes los te laten. Het landelijke bestuur steunt hen daarin. Service bieden is heel be­ langrijk, in onderwijs steekt het bestuur zonder twijfel de meeste tijd, maar er zijn grenzen. Het politieke, ideologische aspect mag zeker met verloren gaan, vindt voorzitter Van Geest. Volgens Amsterdammer Arjan de Wolff hoeven de 'realo's' in de l^vb echter niet te wanhopen. Weliswaar loopt de bond nogal eens weg uit een overleg met minister Ritzen ­ er wordt tenmin­ ste gepraat, en niet geschopt. D e i^vb boort tegenwoordig bezuinigingen niet alleen maar de grond in, de bond komt ook met alternatieven. "De LSvb ver­ schuift van een luis in de pels steeds meer naar een constructieve gespreks­ partner. Ze weten alleen nog niet goed raad met die verandering." (HOP)

Demonstratie in Den Haag, november 1 9 8 8 Foto Bram de Hollander

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen