Ad Valvas 1992-1993 - pagina 211

m

VALVAs Zo INUVtlvIbtK l y y z

Het gaat slecht met de arbeidsmarkt voor academici. In het jaar 2000 zal 10 procen t van hen werkloos zijn. Alleen technici en bèta­ wetenschappers hebben dan nog een goede kans op een baan. Goede voorlichting is het sleutelwoord om de kansen op passend werk te vergroten. Het VU­corps Lysias organiseerde een symposium waar vertegenwoordigers van het bedrijfsleven en de overheid de toehoorders duidelijk maakten dat de verwachtingen maar beter niet te hoog gespannen kunnen zijn.

lllustratie Aad Meijer

Jan­Jaap Heij

Het zonnige vooruitzicht van een leuke, goed betaalde baan na de studie lijkt voor academici tot het verleden te gaan behoren. Is het nu nog gebruikelijk dat universitair gediplomeerden, mits ze zich niet bezondigd hebben aan (vanuit de werkgever gezien) excentrieke stu­ dies als Frans, theaterwetenschappen of sociologie, een baan krijgen, m de toe­ komst dreigt werkloosheid. Het minis­ terie van onderwijs schat dat in het jaar 2000 in de meeste sectoren zo'n tien procent van de academici zonder werk zal zitten. Alleen de technici en de exacte wetenschappers doen het met een werkloosheidspercentage van één a twee procent dan nog goed op de ar­ beidsmarkt. Het onlangs gepubliceerde onderzoek De opmars van hoger opgeleiden, uitge­ voerd in opdracht van het Regionaal Bestuur voor de Arbeidsvoorziening West Utrecht, bevestigt die schattin­ gen. De onderzoekers voorzien voor wis­ en natuurkundigen, artsen, tan­ dartsen en ­ vanwege het kleine aantal studenten ­ theologen groeiende kan­ sen, maar verder zijn ze somber ge­ stemd. Sociale­ en letterenwetenschap­ pers zien hun toch al moeilijke positie verder verslechteren. Economen en ju­ nsten, zeer succesvol in de jaren tach­ tig, krijgen het moeilijker. Het overgrote deel van de studenten krijgt meer en langduriger te maken met werkloosheid en zal moeten vech­ ten om een baan. Vandaar dat de uni­ versitaire wereld, van colleges van be­ stuur tot studentenverenigingen, zich massaal heeft gestort op het 'voorberei­ den op de arbeidsmarkt'. Studenten, zo luidt de redenering, hebben er alle be­ lang bij om goed getraind aan de strijd te beginnen: ze willen graag weten wat de markt van hen verlangt en wat zij zelf van de markt kunnen verwachten. ZIJ hebben dus behoefte aan zulke uit­ eenlopende zaken als trainingen in loopbaanplanning, goede stages en vooral: goede voorlichting. Het dispuut Lysias van het vu­corps

Arbeidsmarkt academici versleciitert snel 'Bedrijfskundigen zijn de sociologen van de jaren negentig' organiseerde vorige week ter ere van het twaalfde lustrum een symposium. Word manager van je eigen toekomst ge­ heten, waar vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, de overheid en het Cen­ traal Planbureau onder regie van televi­ sie­prejentatrice Astnd Joosten in die voorlichtingsbehoefte kwamen voor­ zien. ZIJ maakten de bomvolle zaal ras dui­ delijk dat de verwachtingen ten aanzien van de markt maar beter niet al te hoog opgeschroefd kunnen worden. De vaca­ tures zijn m het bednjfsleven en vooral bij de overheid schaars, carrières verlo­ pen trager en de concurrentie­slag om de banen neemt toe. "Moesten we vroeger in diverse bladen een aantal malen adverteren om onze opleidings­ plaatsen gevuld te krijgen, de laatste keer volstond één advertentie in één blad", verklaarde bijvoorbeeld C. Voogt, personeelsdirecteur van de Rabo­bank. Vooral studenten die voor management­achtige opleidingen heb­ ben gekozen krijgen het moeilijk, aldus voorzitter drs. R.H.W.P. Kottman van het cowsw/tancy­bedrijf Berenschot Groep Bv: "Bedrijfskundigen zijn de so­ ciologen van de jaren negentig."

Alleskunners De verwachtingen van de werkgevers ten aanzien van hun potentiële werkne­ mers stemden de zaal ook al niet tot optimisme. Academici moeten, zo bleek tijdens het symposium, een gede­ gen vakkennis paren aan analytisch in­ zicht en probleemoplossend vermogen.

Ik ben geen orakel. Gelukkig maar, want Neder­ land zit er vol mee. Ze zitten in commissies en het parlement, in instituten en in de regering. Of ze nou mislukt zijn bij de WD of uiterst succesvol in het bedrijfsleven, ze sluiten zich aan bij de firma 'Gal en Spuw', altijd bereid je avond of verjaardag te verpesten. ledere vloek en scheet die onze machthebbers laten wordt geregistreerd, becom­ mentarieerd, behoedzaam opgesnoven en tot op het bot geanalyseerd. Een leger van journalisten, columnisten en politieke tekenaars eet er goed van. Met een beetje gevoel voor actualiteit zou je een prijs voor het orakel van de week in kunnen stel­ len. Als je dat met terugwerkende kracht zou doen, dan had de PvdA de wisselbeker al lang in de prijzenkast staan. De keren dat de vuist uit de roos geschoten is, de afgelopen weken, zijn al niet meer te tellen. Een genchte klap of chirurgische ingreep, daar is niets illegaals aan. Het is natuur­ lijk de vraag wat het soep­met­ballen vretende. De Telegraaf lezende, deel van de Nederlandse bevol­ king hier uiteindelijk van meekrijgt. Ik denk niet veel, gelukkig maar... Intussen is deze geringe betrokkenheid ineens een probleem ge­

Zij moeten dus een goede opleiding hebben gehad. Daarnaast moeten zij ook nog een goed karakter hebben: so­ ciaal vaardig, creatief, flexibel en ge­ neigd tot teamwork. De werkgevers willen kortom dolgraag alleskunners en alleswillers. Ze zouden echter, het grote aanbod ten spijt, m de toekomst nog moeite kunnen krijgen om mensen te vinden die aan deze kwalificaties voldoen, zo was te belui­ steren tijdens het symposium. Prof. dr. P.J.D. Drenth, hoogleraar arbeids­ en organisatiepsychologie aan de vu, ci­ teerde een onderzoek naar een derde, in discussies over de universiteit en de arbeidsmarkt meestal onderbelichte, vraag: wat willen de studenten van hun werkgever? HIJ meldde onder meer dat de toekom­ stige academici in die vraag minder geïnteresseerd zijn dan twee jaar gele­ den. De belangstelling voor carrière maken neemt af: studenten hebben minder belangstelling voor de arbeids­ markt en houden zich ook minder bezig met het leggen van contacten.

Op de koop toe Het stereotiep van de carrière­student, dat m de jaren tachtig de sfeer aan de universiteiten bepaalde, is bezig te ver­ dwijnen. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de veranderende studiekeuze van studen­ ten. Ze kiezen niet meer voor opleidin­ gen die een goede kans op een baan bieden, zoals in het verleden economie en bednjfskunde en nu vooral de bèta­ wetenschappen, maar vooral voor op­

Arjen Berkvens

Met een PvdA-gnoom het land door worden. Vooral voor de PvdA natuurlijk want die vermoedt dat zij de verloren gegane arbeidersklas­ se wel vanachter hun spelcomputers weg kan sle­ pen. "Luisteren moet je kreng!" ...en meepraten natuurlijk... Met veel gevoel voor communicatie proberen poli­ tici dan ook de onderlaag te bereiken. Brinkman paradeert met een draadloze microfoon voor Frie­ se plattelandsvrouyven. Wim Kok doet zijn best in

leidingen die ze leuk vinden. Is dat toe­ vallig sociologie, dan nemen ze het risi­ co van werkloosheid op de koop toe. Ook de fixatie op veel geld verdienen vermindert, aldus Drenth. De studen­ ten van nu komen graag terecht bij een soft bednjf of instelling: werkgevers mogen geen zaken doen met bloedige regimes in obscure Derde­Wereldlan­ den en ZIJ moeten in het carrièrebeleid rekening houden met de partoers van het personeel. Academici willen best een baan, maar ze hebben geen zin om daar hun pnvé­leven of hun overtuiging aan op te offeren.

Kortzichtig Al met al vallen er in de relatie tussen de academicus en zijn toekomstige baas een drietal problemen te onderschei­ den. Er zijn teveel academici die kiezen voor de verkeerde opleidingen. Werk­ gevers, die uit een grote massa kunnen kiezen, stellen hele hoge en bovendien nogal vage eisen aan nieuw personeel. Wat is bijvoorbeeld creativiteit? Het (toekomstige) personeel verwacht op zijn beurt een beetje respect voor de eigen wensen, zodat werkgevers die dergelijke wensen negeren met moeilijk vervulbare vacatures blijven zitten. De werkgevers op het symposium maakten duidelijk dat het laatste pro­ bleem wat hen betreft met onoverko­ melijk hoeft te zijn. Zolang winst en omzet er niet onder te leiden hebben, willen ZIJ best rekening houden met hun werknemers. Op een vraag uit de zaal of het nogal zware beroep van ac­

de 'Vijf uur show' van RTL4 en ook Jo Ritzen doet het uiterste representatief te blijven. Zijn publiek is echter niet 'de bevolking' maar groepen jonge intellectuelen, studenten dus. De afgelopen maan­ den wist hij behoorlijke massa's te trekken en menig aula en kerk te vullen. Als een volleerde propaganda­chef trekt hij met de P vdA­gnoom Rottenberg en een groepje Jonge Socialisten on tour het land door. Met de gedrevenheid van een tv­dommee probeert hij ons warm te maken voor tempobeurs en 27­jarigen maatregel, en het lijkt te lukken... De universitaire pers sluit zich bij ome Jo aan en de meeste studenten halen hun schouders op. Verdomme, ik waag een laatste poging... In Ad Valvas wisten twee wizz­kids te vertellen dat er in feite al een tempobeurs bestaat. De vijf jaar ruimte die ons geboden wordt dwingt tot een tachtig procent invulling per jaar. Met andere woorden: "Waarom zou je demonstreren?" Maar daar zit hem nu net de kneep. Waarom voert Rit­ zen dit in als de druk toch al zo hoog is? Waarom moeten studenten nog méér tempo maken? Eén slecht jaar waann je bijvoorbeeld vijftig procent haalt (de norm wordt hoogstwaarschijnlijk zestig procent) en je kan direct tienduizend gulden dok­

countant niet aangepast kon worden aan de mogelijkheden van vrouwen met kmderen, antwoordde drs. H.G. Kre­ kel, vennoot van de maatschap KP MG, bijvoorbeeld dat het in het belang van zijn bednjf is om vrouwen te werven en dat daarom in de toekomst vrouwen (en mannen) die kinderen te verzorgen hebben korter mogen gaan werken. Het tweede probleem is, zo kon uit de woorden van Kottman van Berenschot op het symposium worden opgemaakt, ook niet echt ernstig. De karaktereisen achtte hij van secundair belang, het gaat de werkgevers vooral om de goede opleiding. Met die opleidingen is op dit moment weliswaar het een en ander mis ­ de studie is soms bijvoorbeeld wat kort ­ maar die manco's kunnen de universiteiten en de werkgevers in geza­ menlijk overleg wel wegwerken.

Varkenscyclus Het echte, en voorlopig onoplosbare, probleem is het eerste: het grote aantal academici met een opleiding waar de arbeidsmarkt geen belangstelling voor heeft. Vanuit het bedrijfsleven klinken de laatste tijd steeds krachtiger plei­ dooien om studenten desnoods door ingrepen in de studiefinanciering voor exacte studies te laten kiezen. Die plei­ dooien zijn kortzichtig: voor je het weet veranderen de tekorten in overschotten en heeft Nederland een generatie werk­ loze bèta's. Economiestudenten maken dat verschijnsel, de zogenaamde var­ kenscyclus, op dit moment in de prak­ tijk mee. Andere oplossingen zijn echter niet voor handen. De overheid en de uni­ versiteiten willen studenten niet belem­ meren m hun keuze voor studies die ze leuk vinden en studenten kiezen op dit moment voor soft en daarmee voor het nsico van werkloosheid. Zolang ze dat blijven doen, blijft de relatie tussen hoger onderwijs en de arbeidsmarkt moeizaam. Studentenverenigingen zul­ len er als de huidige trend aanhoudt in het jaar 2000 nog steeds een actueel onderwerp voor een symposium aan hebben.

ken. Een tweede studie wordt onmogelijk ge­ maakt, interessante bijvakken kan je wel op je buik schrijven. Een verkeerde keuze of studie­inzinking (en zelfs de besten onder ons hebben dat wel eens) kunnen fataal zijn. Er blijft geen ruimte over voor ontplooiing naast je studie, laat staan voor bijbaantjes. De stress om de norm te halen wordt simpelweg te groot. De universiteiten komen voor een gigantische administratieve opgave te staan. De faculteiten worden gedwongen studieprogram­ ma's zodanig aan te passen dat ze binnen de norm gehaald kunnen worden. Dit kan niet anders bete­ kenen dan een verschrahng van de studie en een verslechtering van de kwaliteit. Jouw bul is straks op de arbeidsmarkt daadwerke­ lijk minder waard. De verschoolsing maakt nu ook niet direct mensen zelfstandiger. En Ritzen zal de aanval op de studieduur voortzetten, net zo lang tot iedereen in precies vier jaar afstudeert. Hij is simpelweg bezig de academische vorming weg te bezuinigen. Voortgangscontrole, huiswerk en overgangsrapporten betekenen een terugkeer naar de middelbare school, maar daar mag je tenminste nog blijven zitten...

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen