Ad Valvas 1992-1993 - pagina 345

AD VALVAS 18 FEBRUARI 1993

PAGINA 7

Jan 'Koriander' Achterberg geeft zijn liooglera a rscha p vrijwillig op om Avatar­ cursussen in bewustzijns­ verruiming te gaan geven, "ik wist da t er meer moest zijn," zegt de man die al bij zijn aantreden de aandacht trok door te pleiten voor de integratie van India a nse waarden en normen in de Bestuurlijke Informatiekunde. Op zijn woonboot in de Amstel legt hij uit wat de wereld buiten de vu hem te bieden heeft.

Frank van Ko fschooten Medewerkers van de economische fa­ culteit kregen onlangs een opvallende uitnodiging in de bus. "Bewoistzijn be­ staat bij de gratie van het voelen. Voe­ len van overtuigmgen/ideeén/beperkin­ gen/beelden die ons meester zijn in plaats van dat wi) er meester van zijn. We staan hierin als mensen en als be­ schaving in onze kinderschoenen. We gedragen ons als lijfeigenen terwijl we koning zijn. Ik volg mijn hart. En ik nodig u van harte uit mijn afscheidscol­ lege bij te wonen." Was getekend: Jan Achterberg (44), hoogleraar Bestuurlij­ ke Informatiekunde aan de vu. Bij zijn aantreden als hoogleraar in 1987 was Achterberg al niet onopge­ merkt gebleven. Tot ontsteltenis van di­ verse economen doorbrak hij het deco­ rum van de oratie door die te laten be­ ginnen met een videofilm waarin de geest van de Indiaan Buffalo's Black Fat in contact trad met een automatiseer­ der. Daarna volgde gezang. Geen ver­ trouwde psalmen ­ dat was nog tot daar aan toe geweest ­ maar door pianospel begeleide liederen als We were all woun­ ded at Wounded Knee en How the West was lost. In zijn oratie, die was getiteld Informatiekunde kan de kosmos kussen, pleitte Achterberg vervolgens voor een integratie van Indiaanse waarden en normen in de informatiekunde.

Onbestemd gevoel Velen hadden toen al het idee dat Ach­ terberg niet helemaal op zijn plaats was aan de universiteit, maar zelf was hij daar toen nog niet van doordrongen. In de afgelopen vijf jaar heeft Achterberg echter een ingrijpende ontwikkeling doorgemaakt, zo blijkt tijdens een ge­ sprek op een woonboot in de Amstel, waarop hij sinds een jaar samenwoont met zijn vriendin Joya. Het decor: interviewer op sokken, Ach­ terberg op sandalen; beiden zittend op kussens op de grond. Ertussenin een schaaltje vijgen dat af en toe zacht mee­ deint op de golven van de Amstel. Achterberg, wiens voornaam is omge­ doopt in Koriander, vertelt wat er met

Marcel Wiegman Het gaat slecht met het kunsthisto­ risch onderzoek. De grote toeloop van studenten is te weinig opgevan­ gen door uitbreiding van personeel. Er worden nauwelijks jonge onder­ zoekers opgeleid en de achterstand in bibliotheekvoorzieningen is hoog op­ gelopen. Bovendien is de samenwerking in kunst­ histonsch Nederland ver te zoeken. Een eigen onderzoekschool en extra geld moeten aan die problemen een einde maken. Dat vindt de verkenningscom­ missie kunstgeschiedenis, die eind 1991 was ingesteld door minister Ritzen. In feite was die commissie overigens een initiatief van verontruste hoogleraren uit het vakgebied zelf In hun deze week verschenen rapport uiten zij de vrees dat kunstgeschiedenis als zelfstandige discipline langzaamaan verdwijnt. In bestuurlijke kringen zou sprake zijn van samenvoeging met rich­ tingen als cultuurgeschiedenis, cultuur en beleid, kunstmanagement en theater­ wetenschappen. Daarvoor is het kunst­ historisch onderzoek te belangrijk, stelt

'Mijn overtuiging is dat het geld volgt als je helema a l voor iets gaat. Money flows where my heart goe^

'Ik kan alleen maar zeggen wat mij beweegt' Hoogleraar economie stapt over op bewustzijns­verruiming hem is gebeurd: "Ik heb mijn oratie in­ dertijd vooral vanuit een intellectuele benadering geschreven. Alles moest toen nog in beweging komen in mij. Ik had een onbestemd gevoel van onbeha­ gen en het idee dat er meer was in de wereld dan ik kon ervaren en waarne­ men. Ik wist alleen met wat. Daar ben ik naar gaan zoeken. Eerst door te lezen, want dat was de enige weg die ik kende. Ik las een boek van Robin Nor­ wood met de titel Als hij maar gelukkig IS. Dat ging over de vrouw die alles geeft om anderen gelukkig te maken, maar haar eigen behoeften vergeet. Bij één hoofdstuk stond een literatuurverwijzing naar De vierde weg van de Rus Ouspens­ ky. Dat boek heb ik vijf, zes keer gele­ zen en na elke lezing zag ik de wereld vanuit een ander perspectief Dat heeft me gebracht tot het volgen van werk­ groepen waarin dergelijke ideeën in de praktijk worden gebracht, zoals psycho­ synthese, bio­energetica en intuïtieve ontwikkeling. Uiteindelijk ben ik via Joya met de bewustzijnsverruimings­ technieken van Avatar in aanraking ge­ komen."

"De beslissing om weg te gaan bij de Vrije Universiteit heb ik in september 1991 genomen. Ik wil mar gaan voor de ontdekking van de mogelijkheden in de mens, en mijn vakgebied slorpt daar­ voor te veel energie op. Wat niet wdl zeggen dat ik dat werk niet leuk vond. In onze maatschappij waarderen we de intellectuele ontwikkeling heel erg, ter­ wijl het maar een van de kanalen is die we in ons hebben. Ik heb via de weten­ schap mijn vermogen tot structureren tot ontwikkeling gebracht. Het ging mij altijd om het aanbrengen van de grote lijnen, misschien om een soort beheer­ sing te blijven houden over mijn bezig­ heden. En natuurlijk zocht ik via mijn werk ook erkenning en waardering van buitenaf. Maar hoogleraar zijn en part­ ner in een adviesbureau vind ik uitein­ delijk niet genoeg. Dat komt niet voort uit een onbevre­ digd of onbevredigbaar verlangen. Wat er IS, is prima, daar kan ik ontzettend van genieten. Het gaat mij om de zin van mijn bestaan, het vergroten en ver­ ruimen van mijn bewustzijnskanalen. Daar wil ik mee bezig zijn en dat wil ik

naar buiten brengen. We zijn allemaal bezig vanuit een bepaald perspectief, een model op de werkelijkheid. Heel vaak schieten we ook in het model van iemand anders, omdat we reageren op zijn verwachtingen. Daardoor kom je in een eindeloze keten van oorzaak en ge­ volg, actie en reactie terecht. Daar kun je uitstappen door oorzaak en gevolg te ervaren in plaats van een oplossing te zoeken. Want door te ervaren los je de oorzaak en het gevolg op."

Onder een brug . "Natuurlijk heb ik het wel eens be­ nauwd gehad toen ik overwoog om mijn baan op te geven, want ik wist niet wat ervoor in de plaats zou komen. Je moet de moed hebben om een stap in het on­ bekende te zetten en erop vertrouwen dat het ergens toe zal leiden. Ik ben er nooit bang voor geweest onder een brug te eindigen. Mijn overtuiging is dat het geld volgt als je helemaal voor iets gaat: Moneyflowswhere my heart goes." Daarm heeft Achterberg inmiddels al gelijk gekregen, want het bednjf Makur (Hebreeuws voor 'bron'), dat hij met

'Nationaal imago op het spel' Nederlandse kunsthistorici willen eigen onderzoekschool de commissie. Zeker een land dat kun­ stenaars heeft voortgebracht als Rem­ brandt, Van Gogh, Berlage, Rietveld en Mondriaan, hoort de kunstgeschiedenis een volwaardige plaats te bieden. Vol­ gens de ktmsthistorici staan de nationale identiteit en het imago van Nederland in de wereld op het spel. En bovendien: kunst is business. De toeristenindustrie leeft er voor een groot deel van. Belangrijkste wens van de commissie is een eigen onderzoekschool. Daarin moet de achterstand weggewerkt worden in het onderzoek naar het nationale kunst­ bezit. Maar er moet ook aandacht zijn voor kunst over de grenzen, vooral in Vlaanderen en Italië. Dat zou een garan­ tie bieden tegen het 'provincialisme' dat de commissie bij een deel van de vakge­ noten waarneemt. De school dient te­ vens om de opleiding van nieuwe onder­

zoekers eens goed van de grond te krij­ gen. Nu stromen jaarlijks slechts zeven mensen door naar een aio­ of oio­plaats: dat is 2,33 procent van de afgestudeer­ den, tegen gemiddeld tien procent bij andere vakgebieden. Aan de onderzoekschool moeten de zes betrokken universiteiten (vu, trvA, en de universiteiten van Groningen, Leiden, Utrecht en Nijmegen) deelnemen, maar ook musea en onderzoeksinstellingen als het Rijksbureau voor Kunsthistorische Documentatie, de Rijksdienst voor de Monumentenzorg en het Nederlands Architectuur Instituut. Eén van de grootste problemen waar de kunstgeschiedenis op dit moment mee kampt is gek genoeg de eigen populari­ teit. De onderwijsstaf is in de loop der jaren onvoldoende uitgebreid om de enorme toeloop van studenten op te

vangen. Zelfs binnen de 'uitgeklede' let­ terenfaculteiten is het vak opvallend slecht bedeeld. Zo is de verhouding tus­ sen studenten en stafleden bij kunstge­ schiedenis aan de Universiteit van Am­ sterdam 28 op één, terwijl dat bij ge­ schiedenis elf op één is. Stafleden hou­ den te weinig tijd over om onderzoek te doen. De commissie stelt voor de onderwijslast terug te dringen door strengere selectie van studenten, bij voorkeur in de propa­ edeuse. Zo denkt ze ook iets te kunnen doen aan het 'morele probleem' dat veel studenten kunstgeschiedenis voor de werkloosheid worden opgeleid. Een apart probleem is de achterstand in het onderhoud en de aanschaf van boe­ ken en tijdschnften. "Het belangnjkste instrument van de alfa­onderzoeker is nog altijd een goed geoutilleerde biblio­

Foto Bram de Holla nder

zijn vriendin Joya en een gezamelijke vriendin heeft opgezet trekt veel cursis­ ten. In een klooster m Utrecht en in een hereboerdenj in de Achterhoek verzorgt het dnetal nu achtdaagse cursussen Avatar, bewustzijnsverruimende tech­ nieken die zijn bedacht door de Artien­ kaan Harry Palmer. Het uitgangspunt is met nieuw. Dat is gebaseerd op inzich­ ten van Tao en sjamanisme. De tech­ nieken zijn wel nieuw. Wat Avatar pre­ cies is, moet je voelen. In woorden komt het volgens Achterberg hierop neer: "De ervanngen van mensen worden be­ paald door de diepere overtuigingen die eraan ten grondslag hggen. Iemand die zijn baan verliest, vindt dat erg omdat hij ervan overtuigd is dat het hebben van een baan belangnjk is. De technie­ ken van Avatar leren je deze overtuigin­ gen op te sporen en eventueel te veran­ deren als je dat wilt. Ze zijn erop gericht de overtuigingen die je hebt te voelen en te vergroten. Als je overtuigingen je bevallen kun je ze waar maken, bevallen ze je niet dan los je ze op. Dan vreten ze geen energie meer, want ze bestaan met langer. Zo simpel is het in essentie." Volgende week vrijdag om 9.30 uur is het zover. Dan houdt Achterberg zijn afscheidsrede Flexibiliteit in ontwikkeling. Of de aula vol zal lopen is de vraag, want er zijn collega­economen die de afgelopen vijfjaar moeite hebben gehad met zijn denkbeelden. "Sommigen vin­ den mij vaag. Ze sluiten zich er verder voor af. Maar binnen mijn vakgroep heb ik met collega's toch ook boeiende gesprekken kunnen voeren. Ik hoef an­ deren niet te overtuigen. Ik kan alleen maar zeggen wat mij beweegt en waar het mij om gaat."

theek", stelt de commissie, "en het is onjuist om te denken dat een pnvé­bibli­ ofheekje in die behoefte zou kunnen voorzien." Enkele grote bibliotheken zouden met extra geld uitgebouwd moe­ ten worden tot landelijke voorziening. Als dat niet gebeurt dreigen bepaalde delen van de kunstgeschiedenis voor Ne­ derland verloren te gaan. ^ De verkenning kunstgeschiedenis toont nog weinig sporen van de ommezwaai die minister Ritzen in het kader van het Project Verkenningen wil maken. De commissie over kunstgeschiedenis is aan toekomstscenario's met toegekomen. Er moet geld op tafel komen om te redden wat er te redden valt, is de boodschap. Zowel minister Ritzen als zijn collega d'Ancona van wvc zouden dat geld moeten fourneren. Wat Ritzen betreft lijkt er voor kunstgeschiedenis enige hoop: in het eind vong jaar door de be­ windsman uitgebrachte Wetenschaps­ budget staat dat het vak 'mogebjk' extra geld krijgt, als er straks geschoven gaat worden tussen universitaire vakgebieden. Het rapport maakt nu eerst een ronde langs diverse adviesorganen. In mei is er een conferentie over het onderwerp. (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen