Ad Valvas 1992-1993 - pagina 304

AD VALVAS 28 JANUARI 1992

PAGINA 6

'Geen kleine kinderen tussen mijn beelden!' IJzeren objecten van Michael Jacklin in Exposorium Exposorium VU b eelden van Michael Jacklin tot 28 februari

Anne Pek Jackhns woonvertrek, naast het ateher, wordt gedomineerd door een prachtige tafel van ijzer en glas Zelfgemaakt, want in de winkel is zo'n geval onbe­ taalbaar Heeft hl) nooit overwogen de overstap naar het meubelmakersam­ bacht te m a k e n ' Hij lacht om de sug­ gestie "Als iemand me zou vragen nog zo'n tafel te maken, dan zou ik dat mis­ schien wel doen", antwoordt hij, "maar in meubels maken gaat veel tijd zitten, en ik wil me toch zoveel mogelijk bij mijn beelden houden " We betreden zijn atelier Foto's en te­ kenmgen aan de wand, lasapparatuur en ander gereedschap op de werktafel Het ziet er allemaal erg ambachtelijk uit Waar heeft hij eigenlijk geleerd om met geprefabriceerd ijzer te werken ­ toch een produkt dat je eerder in de au­ toindustrie dan in het atelier van een beeldhouwer zou verwachten' Michael Jacklin haalt glimlachend de schouders op "Je leert het door ermee te werken Op de R ietveldacademie wordt van je verwacht dat je zelf uitzoekt met welk materiaal je wilt werken, en hoe je daar dan mee moet omgaan Ik heb gemerkt dat ik Ijzer een prettig materiaal vind, en heb er in de loop van de jaren al doende wel de mogelijkheden van ont­ dekt " HIJ laat zijn fragiele constructies niet door berekeningen voorafgaan "BIJ het plaatsen van een las ga ik ge­ woon op mijn gevoel af Dat gaat

prima, want ijzer heeft een groot dra­ gend vermogen Ja, misschien zegt een b^roepslasser bij het zien van mijn las­ sen dat ze wel wat mooier kunnen Maar ik ben op dat punt met zo'n per­ fectionist " Dat de ovalen 'vleugel' van een van de beelden die op dit m o m e n t m het vu­Exposorium tentoongesteld staan, na inspectie door een geïntrigeer­ de passant regelmatig zacht deinend achterblijft, baart hem weinig zorgen "Er is nog nooit iets naar beneden ge­ komen ­ al kan ik dat misschien maar

Beeldende kunst beter afkloppen Waar ik de organisatie wel voor gewaarschuwd heb, is dat van een aantal van mijn werken het even­ wicht zo kritisch is dat ze makkelijk om te trekken of te stoten zijn Ik heb dus liever geen kleine kinderen tussen mijn beelden " Uit Jacklins recente werk blijkt duide­ lijk dat hij gefascineerd is door de con­ structies van bruggen De telkens te­ rugkerende ovalen en zigzagpatronen doen denken aan de eerste ijzeren boogbruggen ­ sterke, oerdegelijke bouwwerken die toch een verbazing­

wekkend Ijle en sierlijke indruk achter­ laten Aan een van de muren van het atelier hangt een uit boogvormen sa mengesteld wandobject dat grote gelij­ kenis vertoont met het wandobject dat m het Exposorium tentoongesteld wordt De onderdelen werpen spannen­ de schaduwen op de witte muur, ver­ schillende kruispatronen smelten samen tot een nieuw kruispatroon Het werk IS nog met af, de losse stukken zijn nog met ijzerdraadjes aan elkaar bevestigd Zo kan Jacklin de compositie veranderen tot hij de juiste verhoudm gen heeft gevonden Aan uitgebreide voorstudies doet hij met, omdat het erg moeilijk IS een driedimensionaal object op papier te plannen "Je hebt mensen die het zalig vinden alles van te voren precies in een technische tekening uit te werken Ik heb daar het geduld met voor Ik houd meer van het gebaar " Een van de aan de vu geëxposeerde werken is inmiddels verkocht Niet aan de vu, maar aan een enthousiaste be­ zoeker Hendriekje Bosma, medewerk­ ster van het Exposorium en organisator van deze tentoonstelling, zou het kunst­ bezit van de vu ook graag uitbreiden met een werk van Jacklin maar heeft daar tot haar spijt het budget met voor Is ze niet bang dat Jacklins constructies te kwetsbaar zijn om te midden van tempostudenten overeind te blijven' "Kom nou", zegt Bosma, "mensen moeten maar met kunst leren omgaan We vertrouwen ze toch ook onze breek­ bare koffiekopjes t o e ' "

Peruaanse mannen eten het liefst uit moeders pot. Voedsel uit de buurtkeu­ ken eten de heren met lange tanden. De antropo­ loge Roelie Lenden nam voor haar proefschrift een Antropologe lichtte deksels in Peruaanse keuken kijkje in de keukens van de gen kost deelname aan een comedor ook ditionele arbeidsverdeling tussen man stad Arequipa. weer tijd m de vorm van vergadenngen en vrouw op het gebied van huishoude­

gebaar'

Foto Bram de Hollander

De dunschiller als onderzoeksinstrument

Harriet Kroon Peruaanse stadsvrouwen die met ge­ noeg geld hebben om dagelijks een maaltijd te koken, kunnen zich aanslui­ ten bi) een buurtkeuken Zo'n comedor wordt door de overheid of een met gouvernementele organisatie voorzien van voedselhulp, soms gratis, soms tegen een lage pnjs De deelnemende vrouwen bestieren de buurtkeuken zelf BIJ toerbeurt wordt een keer per week gekookt en de andere dagen mogen ze er tegen een geringe vergoeding maal­ tijden halen voor hun gezinnen D e mannen staan zelden te juichen bij het idee dat hun vrouwen deelnemen aan een buurtkeuken Hierdoor wordt immers voor buitenstaanders duidelijk dat ZIJ, de gezinshoofden, met voldoen­ de verdienen Niet alleen uit financiële overwegingen, maar ook uit oogpunt van tijdsbesparing kan een comedor een uitkomst zijn Vaak moeten vrouwen uit armoede buitenshuis werken en dan voor dag en dauw opstaan om alvast te koken zodat het gezin 's middags toch warm kan eten Cultureel antropoloog R oelie Lenten (34) promoveert vrijdag 29 januari op buurtkeukens in de Zuidperuaanse stad Arequipa Zij onderzocht hoe deelname aan een comedor tot een huishoudstrate­ gie van vrouwen wordt en welk effect de deelname aan een buurtkeuken heeft op de arbeidsverdeling tussen mannen en vrouwen De dunschiller bleek onontbeerlijk Dit mesje kende men met, maar werd meteen erkend als waardevol Al aardappel schillend maakte R oelie Lemen zich in verschei­ dene keukens verdienstelijk, terwijl ze oren en ogen goed de kost gaf de an­ tropologische methode van participe­ rende observatie

om de organisatie draaiende te houden Net als bij de emancipatiegolven in N e ­ derland verzetten veel mannen zich hiertegen Ze vragen zich af wat hun vrouwen daar doen en ervaren het vrouwencoUectief als bedreigend Len­ ten heeft er echter nooit relaties door kapot zien gaan D e antropologe stelde vast dat ook het collectiviseren van het koken verzet wekte "De mannen heb­ ben er moeite mee dat andere vrouwen voor hen koken, denken dat het met lekker is Vaak koken vrouwen zelf als de man thuis komt eten of voegen ze iets toe aan het eten uit de buurtkeu­ ken, zodat het Iijkt alsof ze het zelf heb­ ben klaargemaakt Een belangrijke reden van hun weerstand is dat de per soonlijke dienstverlening van de vrouw aan de man met gemeenschappelijk koken verdviajnt Dat tornt aan de tra­

lijke arbeid Een Peruaanse onderzoek­ ster heeft eens gesteld dat er sprake is van een relatie zodra een vrouw voor een man kookt " Een stelling bij het proefschnft van Lenten luidt dan ook "Het verzet tegen deelname van h u n vrouwen in een buurtkeuken is een illu stratie van het gezegde de liefde van de man gaat door de maag " In Peru zijn comedores ontstaan uit de traditie om gezamenlijk te koken bij stakingen Na de onderwijsstaking in 1978­'79 in de hoofdstad Lima beslo­ ten de vrouwen om het vanwege de kostenbesparing structureel te blijven doen Ze meldden zich aan bij organi­ saties met voedselprogramma's Vervol­ gens kopieerden deze hulporganisaties het idee en startten zelf ook comedores Zo heeft Unicef het fenomeen buurt­ keuken begin jaren tachtig in Arequipa

m

geïntroduceerd Lenten schat dat Ar­ equipa in haar onderzoeksperiodes (1987 en '89) zestig tot tachtig comedo­ res telde In Lima zijn er in 1990 2 300 geteld Lenten onderscheidt twee types buurt­ keukens afhankelijk van de staat (poli tieke partijen) of afhankelijk van niet­ gouvemementele organisaties (NGO'S ) Over het eerste type is zij niet bijster enthousiast "Het wordt met zo gezegd, maar ze zijn bedoeld om stemmen te winnen De vrouwen worden bijvoor beeld met busjes naar partijbijeenkom­ sten gebracht, waar h u n een gratis maaltijd is beloofd De partijen zijn meer geïnteresseerd m hun naambordje in de wijk dan in het draaiende houden van de keukens Zo worden met groots gebaar fornuizen, potten en pannen aangeboden, maar begeleiding in de or­ ganisatie van een collectieve keuken is een minor point "

De keukens die worden gesteund door NGO'S zijn anders van aard Daar wor­ den vrouwen ook geschoold Zo leren ze voedselhulp (vaak dumping van wes­ terse overschotten als melkpoeder, olie en meel) kritisch beoordelen, knjgen ze bijvoorbeeld cursussen kinderverzor­ ging, leren ze de nieuwe (westerse) pro­ dukten bereiden en worden ze gealfabe­ tiseerd ­ nog meer redenen voor hun mannen om zich bedreigd te voelen Vrouwen hebben kritiek op de voedsel­ hulpprogramma's omdat ze geen in­ vloed kunnen uitoefenen op het soort produkten dat wordt aangeboden In Lima hebben buurtkeukens zich ver­ enigd in een overkoepelend orgaan dat de Peruaanse regering heeft laten weten het met eens te zijn met het feit dat er wel voedselhulp wordt aangekocht, maar met wordt geïnvesteerd in de na­ tionale voedselproduktie Lenten kan zich hierin vinden "De voedselhulp­ programma's werken in het voordeel van de Europese boeren," zegt ze "Maar met hun overschotten verdrin­ gen ze lokale producenten van de markt Door het goedkope meel eet ie­ dereen nu witbrood Voedselhulp zou vervangen moeten worden door finan­ ciële hulp, daarmee kunnen lokale pro­ dukten worden gekocht " In de tweede onderzoeksperiode, in 1989, merkte Lenten dat in Arequipa meer spanning heerste De guerrilla­be­ weging Lichtend Pad was haar bedrei­ gingen ook gaan nchten op de comedo­ res De guerrilla's beschouwen ontwik­ kelingswerk met als een structurele op­ lossing In feite is alle organisatievor­ ming in sloppenwijken hun een doorn in het oog, omdat dit de revolutie m de weg zou staan In Lima is inmiddels een leidster van een buurtkeuken ver­ moord en enkele collega's hebben na bedreiging Peru moeten verlaten

Schaamte

Cooking under the Volcanoes Communal Kitchens in the southern Peruvian City of Arequipa Roelie Lenten Latin America Studies nr 68 Cedia publications ISBN 90 70280 05 1

Roelie Lenten merkte dat vrouwen, na een beginpenode van schaamte over­ wonnen te hebben uiteindelijk zijn co­ medores een armoedeverschijnsel ­ de gemeenschappelijke keukens gebruiken om tijd en geld uit te sparen Daarente­

Lenten: 'Er is sprake is van een relatie zodra een v rouw v oor een man kookt'

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen