Ad Valvas 1992-1993 - pagina 501

AD VALVAS 2 4 MEI 1 9 9 3

nr P AGINA 7

Tillen met gebogen knieën is onnodig Bewegingswetenschapper onderzoekt ontstaan en preventie van lage rugklachten Denk aan je rug! Dat krijgt iedereen te horen die voorover bukt om een zware doos met boeken op te tillen. Een goed bedoeld advies, maar niet gebaseerd op wetenschappelijke inzichten, zo blijkt uit het proefschrift van.bewegingswetenschapper Jaap van Dieën. Hij promoveert deze week op een studie naar lage rugklachten. Bedrijfs-fitness in de pauze is ook al zo'n goed bedoeld initiatief, maar Van Dieën ziet meer in verbeteringen van de arbeidsomstandigheden.

Frank van Ko fschooten "De rug is voor de moderne mens wat voor AchiUes zijn hiel was", zegt de be­ wegingswetenschapper Jaap van Dieen. Hl) promoveert donderdag 27 mei aan de faculteit der bewegingswetenschap­ pen op het proefschrift Functional load of the low back, een studie over oorza­ ken en preventie van lage rugpijn. Pijn m de lage rug (grofweg het gebied boven het bakken en onder de ribben) IS een van de meest voorkomende oor­ zaken van ziekte. In sommige beroeps­ groepen, zoals de bouw en de land­ bouw, heeft vijftig procent van de werk­ nemers mmstens één keer per jaar last van de rug, terwijl van de totale bevol­ king eveneens vijftig procent ooit een keer met rugpijn te" kampen zal krijgen. Er is wel eens becijferd dat ziektever­ zuim door rugklachten Nederlandse be­ drijven het gigantische bedrag van 700.000 gulden per uur kost. Rugklachten blijken moeilijk te behan­ delen. Ze komen en gaan meestal in aanvallen, of er nu medisch wordt inge­ grepen of met. Bij een hernia is een operatie soms noodzakelijk, maar ook daarna blijft de pijn regelmatig terugko­ men. Het credo dat voorkomen beter is dan genezen, geldt daarom ook bij rug­ klachten. Maar daarvoor is wel inzicht nodig in het ontstaan ervan, en dat ont­ breekt tot nu toe voor een belangrijk deel. "Het schoot er ineens in", is een veelgehoord geluid. Maar waarin pre­ ' cies, is de vraag. Vermoedelijk wordt lage rugpijn veroorzaakt door schade aan de wervels en de structuren die daaraan vastzitten, zoals de tussenwer­ velschijven. "Maar er is niet echt één oorzaak aan te geven. Je kunt niet zeg­

gen dat de klachten worden veroorzaakt doordat die en die structuren kapot zijn", zegt Van Dieen.

Nulbelasting Volgens de bewegingswetenschapper is het streven van overheid en vakbonden om in de Arbo­wet normen op te nemen voor fysieke belasting weliswaar lovenswaardig, maar door het ontbre­ ken van voldoende kennis voorlopig blijft het opstelen van vaste regels las­ tig. Dat het slecht is om werknemers lasten van honderd kilo te laten tillen is duidelijk; het stellen van een boven­ grens is dan ook met moeilijk. Anders ligt dat bij ondergrenzen. "Bij de om­ gang met chemische stoffen kun je stre­ ven naar een nulblootstellmg. Maar bij fysieke belasting is het streven daarnaar slecht. Absolute bedrust is bijvoorbeeld helemaal niet gezond. En dat geldt ook voor het wegmechaniseren van alle fy­ sieke arbeid. Het is ongezond om ie­ mand alleen maar op een stoel te laten zitten achter een computerscherm om een produktieproces te bewaken", zegt Van Dieën, die werkt bij het instituut voor mechanisatie, arbeid en gebouwen van de dienst landbouwkundig onder­ zoek.

Nekspieren De promovendus vindt dat tot nu toe bij studies naar belasting van de rug te veel vanuit bouwkundige ideeën is gere­ deneerd. Je kunt bijvoorbeeld bereke­ nen'onder welke druk een pijler van een brug bezwijkt. Maar een pijler is geen ruggegraat. Biologische materiaal lijkt enigszins op metalen waarbij behalve de grootte van de belasting ook de fre­ quentie van de belasting een rol speelt.

ley Vervuurt AVC/VU

"Als je een paperclip maar lang genoeg heen en weer buigt gaat hij ook kapot. Iets soortgelijks zie je bij biologische materialen", zegt Van Dieën. Het heeft geen zin om het tillen van las­ ten aan maxima te binden als dat ertoe leidt dat de frequentie van het tillen wordt verdubbeld. Want dan krijgen de spieren geen kans om te herstellen van de inspanning. Daarom zou in de werk­ situatie ook moeten worden gekeken naar mogelijkheden om spieractiviteiten te onderbreken of af te wisselen met lichter werk. "Er zijn allerlei taken waarbij mensen constant hun spieren aanspannen omdat ze in één werkhou­ ding werken. Berucht zijn de nekspie­ ren van inpakkers die voortdurend hun handen iets geheven moeten houden. Als je inpakkers bijvoorbeeld af en toe labels laat h^len kunnen ze dre nekspie­ ren even ontspannen, zonder dat dat nou direct tot efficiency­verlies hoeft te leiden", vindt Van Dieën. Ook acht uur onafgebroken zitten op een stoel is ongezond, ook al is het een

relatief lichte belasting voor de rug. Is een halfuurtje bedrijfs­fitness geen op­ lossing voor de zittende arbeidsklasse? "Daar heb ik op zichzelf niets op tegen, maar ik vind het wel een vorm van re­ pressieve tolerantie omdat je mensen verhindert tijdens hun werk normaal te bewegen. Het risico van bedrijfs­fitness IS dat de werkelijke problemen gemas­ keerd blijven." Behalve verbreding van de taken kun­ nen ook ergonomische maatregelen het ontstaan van rugklachten voorkomen. "Je kunt er bijvoorbeeld voor zorgen dat materiaal op een fatsoenlijke hoogte wordt aangeleverd, zodat mensen niet telkens spullen van de grond hoeven te tillen." Sommigen moeten ook tegen zichzelf beschermd worden. Bouwvak­ kers hebben er nog wel eens een handje vanom zoveel mogelijk"gewicht mee te torsen omdat ze dan maar één keer hoeven te lopen. "In Scandinavische landen wegen zakken cement daarom vijfhonderd kilo zodat niemand meer in de verleiding komt om ze op te tillen.

Dan moet er een vorkheftruck aan te pas komen", zegt Van Dieén. Een opvallende uitkomst van zijn on­ derzoek is verder dat het bekende ad­ vies om te tillen met rechte rug en ge­ bogen knieën, niets uithaalt. Het na­ tuurlijke voorover bukken met gestrekte benen om een doos op te tillen, is geen zwaardere belasting voor de rug, ont­ dekte Van Dieén. De gedachte dat til­ len met rechte rug en gebogen knieën gezonder zou zijn, is een misvatting. Voor het tillen van lasten met een klei­ ne omvang gaat het wel op. "Kleine las­ ten kun je heel gemakkelijk met ge­ , strekte rug optillen, omdat je ze dicht bij je lichaam kunt houden. Maar voor de lasten waarmee je in de praktijk werkt geldt dat niet. Die zijn veel om­ vangrijker, en dan kost de geadviseerde tiltechniek alleen maar meer energie, terwijl de rugbelasting niet lager is." Dieen, Jacob Hendrik van Functional load of the low back Wageningen, IMAG DLO, 1993, ISBN 90-5406036 0 *

VU-hoogleraar hekelt bezuinigingen Simons 'Hij zet de rem op de ontwikkeling van geneesmiddelen' Yvonne de Keu enaar De kosten van de gezondheidszorg moeten omlaag, we kunnen ons de weelde van het huidige systeem niet meer permitteren. Maar prof.dr. H . T i m m e r m a n van de vakgroep fara­ cochemie is het niet eens met de manier waarop de overheid wil be­ zuinigen. Staatssecretaris Simons zou te veel belang hechten aan het verlagen van de prijzen van genees­ middelen. De industrie zou dan te weinig geld overhouden voor onder­ zoek naar nieuwe medicijnen. T i m merman uit zijn frustratie aan de vooravond van het internationale symposium Trends in Drug Research dat van 23 tot 28 mei in Noordwij­ kerhout wordt gehouden. "Naar de gevolgen van zo'n verlaging wordt niet gekeken", aldus Timmer­ man. "In Nederland gaat vijftig procent van de winst van de farmaceutische in­ dustne naar research. Wordt er door de prijsverlagingen minder geld uitgegeven aan geneesmiddelen, dan betekent dat automatisch minder geld voor het broodnodige onderzoek. Simons zet zo een rem op de ontwikkeling van genees­ middelen. Hij rechtvaardigt dit min of meer door te zeggen dat er toch weinig goede, nieuwe geneesmiddelen worden gemaakt." De vu­hoogleraar kwalifi­ ceert die uitspraak van Simons als 'klets­ koek'. "Er IS wel degelijk bewijs voor het feit dat er genoeg goede, nieuwe genees­ middelen worden gemaakt. Maar liefst

34 procent van de nieuwe medicijnen is niet uitwisselbaar met bestaande ge­ neesmiddelen. En dan hebben we het nog niet eens over die middelen die 'slechts' een verbetering zijn."

Bedreigend Bovendien, zo zegt Timmerman, leve­ ren de bezuinigingen op medicijnen met zoveel op als Simons steeds be­ weeert. Het bedrag dat aan geneesmid­ delen wordt uitgegeven is slechts acht procent van de totale kosten van de ge­ zondheidszorg. "De overheid heeft al­ leen oog voor bezuinigingen op de korte termijn. Er wordt niet aan ge­ dacht dat de plannen zeer bedreigend zijn voor de toekomst van het genees­ middelenonderzoek. " "De maatschappij heeft zeer veel te danken aan geneesmiddelen. Als je vroeger een maagzweer had, kon je niet meer meedraaien in het arbeidsproces. Door het ontwikkelen van geneesmid­ delen is deze kwaal te behandelen en kan men gewoon blijven werken. Ge­ neesmiddelen zijn dus behalve een kos­ tenfactor ook een besparende factor." Daarbij komt dat Nederlandse artsen relatief weinig medicijnen voorschrij­ ven. Collega's m de landen om ons heen grijpen veel sneller naar het recep­ tenpapier. "Er wordt niet met genees­ middelen gesmeten. Daarom kunnen de besparingen niet eens veel opleve­ ren." Timmerman zou de ambtenaren van WVC die zich met de bezuinigingen bezighouden daarom het liefst een 'bre­ vet van onvermogen' geven. De vu­hooglkeraar wijst op de nood­ zaak van research. Maar Simons en de

ambtenaren op het ministerie van wvc luisteren niet echt naar hem. "Als ik mijn mond open doe, krijg ik zeer ern­ stige beschuldigingen naar mijn hoofd. De ambtenaren zullen het niet openlijk toegeven, maar ze noemen mij een handlanger van de industrie. Terwijl in mijn optiek wetenschappers aan een universiteit juist een bron van informa­ tie voor de politici moeten zijn." Timmerman en zijn collega's werken intensief samen met de farmaceutische industrie. Die geldstroom vanuit de in­ dustrie is hard nodig. "Als vakgroep en als onderzoekschool zouden wij het bij­

zonder moeilijk krijgen als we niet met de industrieën samen zouden werken. Maar we doen dat wel op basis van duidelijke contracten, waarbij onze on­ afhankelijkheid als wetenschapper ge­ waarborgd is. Handlangers van de in­ dustrie zijn wij zeer zeker niet." In zijn woede over het bezuinigingsbe­ leid staat Timmerman niet alleen. Tij­ dens het symposium m Noordwijker­ hout zullen vele specialisten uit de hele wereld laten zien dat er wel degelijk enorme vooruitgang met geneesmidde­ len wordt gemaakt. Tijdens het sympo­ sium zullen een aantal hot topics bespro­ ken worden, zoals het nieuwe anti­kan­

Dulcatax

Foto NICO Boink AVC/VU

kermiddel taxol, dat nu nog uit bomen wordt gewonnen maar binnenkort wel­ licht synthetisch gemaakt kan worden. Naast deze hot topics is er aandacht voor de rol van de computer. Nu al is het zo dat de computer moleculen in drie­dimensionale vorm op het scherm tovert. Dar is belangrijk bij biologische moleculen, de zogenaamde receptoren. Deze moleculen reageren op een ge­ neesmiddel en het is die reactie die voor het gewenste heilzame effect zorgt. Binnenkort zullen computers zelfs in staat zijn geneesmiddelen te ontwerpen. De computer zoekt dan een perfect bij de receptor passend mole­ cuul en toont dat vervolgens in al zijn dimensies op het scherm. Een andere opvallende trend die op het symposium uit de doeken gedaan wordt, is een specialisme van vu­onder­ zoekers. Zij ontwikkelen stoffen die de schadelijke effecten van 'vrije radicalen' tegengaan. De cosmetica­industrie heeft het begrip binnengehaald en in de modieuze reklames zijn 'vrije radicalen' steevast de boosdoener in het veroude­ ringsproces. Maar de 'vnje radicalen' doen meer dan rimpels veroorzaken. Zij tasten lichaamscellen aan waardoor allerlei ziektes een kans krijgen. De vu­ wetenschappers hebben stoffen ontwik­ keld die de schadelijke invloed van de 'vnje radicalen' teniet doen. Bij proef­ dieren is het succes ervan al aange­ toond: beesten die in coma lagen, ont­ waakten daaruit na toediening van de nieuw ontwikkelde stoffen die dan ook heel toepasselijk de naam lazaroiden kregen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen