Ad Valvas 1992-1993 - pagina 183

32

AD VALVAS 12 NOVEMBER 1992 I

PAGINA 5

Van der Ploeg: 'Het gaat niet alleen om de patiënt' Hoogleraar uit Leiden komt nieuwe afdeling medische psychologie op poten zetten Vrijdag 13 november wordt de Vrije Universiteit offic ieel een hoogleraar rijker. Prof.dr. H.M. van der Ploeg houdt dan zijn inaugurele rede. Van der Ploeg, psycho­ loog en tot vorig jaar verbon­ den aan de Leidse universi­ teit, zal zich aan de VU gaan bezighouden met de medi­ sche psyc hologie.

Van der Ploeg neemt vanuit Leiden een 'erfenis' mee: de bijzondere leer­ stoel psychotraumatologie door oorlog en geweld, waaruit inmiddels een sa­ menwerkingsproject tussen Vrije Uni­ versiteit en Rijksuniversiteit Leiden is ontstaan. M e t dit project, dat in maart 1990 van start ging onder de titel 'Late gevolgen van de Tweede Wereldoor­ log', wekte Van der Ploeg grote belang­ stelling bij de media. Eerder trok hij al de aandacht met zijn activiteiten bin­ nen een aantal commissies en organisa­ ties op het gebied van hulpverlening aan oorlogsslachtoffers, met zijn werk­ zaamheden voor 'LSD­psychiater' Basti­ aans, met zijn betrokkenheid bij de op­ vang van verschillende groepen gegij­ zelden en, in februari dit jaar, met zijn dispuut met de omstreden Britse psy­ choloog Eysenck. Op dit m o m e n t heeft hij zitting in het deskundigenteam dat de gemeente Amsterdam adviseert bij de opvang van de slachtoffers van de vliegramp in de Bijlmer. Professor van der Ploeg, wat gaat u zoal doen aan de vu? "Ik ben ingehuurd om leiding te geven aan de vakgroep medische psychologie van de faculteit der geneeskunde en de afdeling medische psychologie van het vu­ziekenhuis, om vakgroep en afde­ ling te integreren en om op het gebied van de medische psychologie een on­ derzoeksbeleid op te zetten. Mijn taak is het dus om patiëntenzorg, onderwijs en onderzoek op het gebied van de me­ dische psychologie aan de v u dichter bij elkaar te brengen. D e vakgroep m e ­ dische psychologie probeert artsen op te leiden die oog en oor hebben voor de psychische problemen van de zieke. Daarnaast probeert ze gezondheidszor­ gers ervan bewust te maken dat het niet alleen om de patiënt gaat, maar ook om diens familie, diens partner. Zij zijn immers vaak de eerste hulpverlener van de patiënt." In Leiden bekleedde u, naast uw werk als hoofddocent Medische Psych ologie, twee bijzondere leerstoelen; de leerstoel th eoreti­ sche en empirische aspecten van stress en angst in de medische situatie en de leerstoel psychotraumatologie door oorlog en ge­ weld. Wat gaat daar nu mee gebeuren? "Van de bijzondere leerstoel 'Stress in de medische situatie' heb ik ontslag ge­ nomen. Wel heb ik er een aantal pro­ jecten uit meegenomen naar de vu. Ze zijn hier vrij makkelijk onder te bren­ gen bij medische psychologie. Wat de leerstoel Psychotraumatologie door oorlog en geweld betreft; ik heb van de bestuurderen toestemming gekregen om die met mijn dienstbetrekking aan de vu te combineren." Begin dit jaar zyn de vu en de Rijksuni­ versiteit Leiden samen gestart met een on­ derzoek naar late gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. Hoe moet dat samenwer­ kingsverband worden gezien? Het initia­ tief zal toch voornamelijk van de psych o­ traumatologen tn Leiden zijn uitgegaan? "Zowel de projectleider als de hoogle­ raar zitten inmiddels aan de vu, dus is het wel zo handig en efficiënt om het project van hieruit te coördineren. Bo­ vendien past het goed bij de v u , want traumatologic, spoedeisende hulp, is een van de zwaartepunten van het zie­

. . ^

'^dii^

'

'

.

MH^'

.

^^:ïj^i^>,:',v>.^'":'^ v*^''''"

"•• D e b i j z o n d e r e l e e r s t o e l psychotraum atologie doi<i

kenhuis en de medische faculteit van deze universiteit. N u is er natuurlijk wel een verschil tussen traumatologic ­ onelegant gezegd: het oplappen van mensen ­ en psychotraumatologie; maar het lijkt me duidelijk dat mensen die zwaar gewond zijn geraakt bij een ongeluk ook voor psychische nazorg in aanmerking komen. N e e m nu de vKe­ gramp in de Bijlmer. Bij de opvang van die getroffenen ­ waar ik als lid van het deskundigenteam indirect ook bij be­ trokken ben ­ hebben we heel wat aan de ervaring die eerder is opgedaan bij slachtoffers van gijzelingen, oorlogsge­ weld en dergelijke. D e kennis die de v u nu vergaart op het gebied van het ver­ werken van oorlogstrauma's gaat dus zeker niet verloren als dat project eind 1994 wordt afgesloten." Er wordt op dit moment veel onderzoek gedaan naar de gevolgen van de Tweede Wereldoorlog. U bent met de enige bijzon­ dere hoogleraar op dit terrein. In Nijmegen bekleedt kinderpsych iater De Levita de bij­ zondere leerstoel Transgenerationele oor­ logsgevolgen. Tijdens zijn inaugurele rede het h ij weten dot de oorlogsproblemattek wel vijf generaties kan omvatten. Is er sprake van een modeth ema? " D e aandacht voor getraumatiseerden in het algemeen is de afgelopen twintig jaar enorm toegenomen. Maar stel dat er enige tienduizenden oorlogsgetroffe­ nen zijn in N ederland. D a n zijn er dus meer dan tienduizend kinderen van oorlogsgetroffenen. Zijn al deze kinde­ ren nu ernstig getraumatiseerd en

Er wordt mij wel eens gevraagd: "Waarom zit jij ei­ genlijk aan de vu?" In zo'n geval laat ik meestal een secondje of drie, vier een stilte vallen, opdat de per­ soon in kwestie zich ongemakkelijk begint te voe­ len. Het is eenvoudigweg een impertinente vraag. Ik vraag toch ook niet zomaar waarom iemand met die vent getrouwd is, een scheiding draagt, N CRV­ lid is, economie studeert of van Paul van Vliet houdt? Er zijn vragen die je niet stelt. Maar goed, ik pleeg dan altijd het volgende te ant­ woorden: "Op de vu kom ik als vanzelf in hoger sferen. De vu is er voor heel de mens." "Ik wist helemaal niet dat jij zo'n zweverig type was" zegt de vlerk dan stom verbaasd. Ik kijk de sufferd nog even vernietigend aan en ver­ volg mijn betoog: "Het begint al als ik binnenkom: ik wandel niet binnen, ik slinger naar binnen. Dat komt doordat de vu van die fijne draaideuren heeft. Er loopt altijd wel iemand voor me die aan die deur zo'n krachtige zwieper geeft dat ik het ge­ bouw ingelazerd word. Ik duikel naar binnen. On­ middellijk word ik dan bevangen door een zachte |_^wa_as, een lichte nevel. Mijn blik vertroebelt me­

l # ^ %Stl g C V T V Ï I U I c<iiiii

IJl U I . van d e r P l o e g vanuit L e i d e n m e e

hulpbehoevend? Absoluut niet. Hoewel een deel daarvan echt vreselijke dingen heeft meegemaakt. Mensen zijn zeer wel in staat om ingrijpende ervaringen zelf te verwerken. Je kunt veel oplossen zonder hulp van professionals. Maar het tweede­generatie probleem bestaat wèl, ik heb zelf teveel slachtoffers ge­ sproken. Misschien ben ik er zelf wel een. Ik zeg wel dat sommige mensen h u n problemen plaatsen in het kader van de ervanngen van h u n ouders, ter­ wijl het heel goed anders kan worden gezien. Bovendien, er zijn nog zoveel andere kinderen die een nare jeugd hebben gehad. En die hebben dan niet dat vignet 'tweede generatie' of 'derde generatie'..." U h eeft zich in de jaren zeventig ingezet voor de opvang van de slachtoffers van de gijzehngsaffaires. Hoe bent u daarbij be­ trokken geraakt? " D e eerste gijzelingen waren in 1974. In 1975 werd er opnieuw gegijzeld. Tegen de kerstdagen van dat jaar ver­ scheen een aantal slachtoffers van die gijzeling op tv samen met enkele slachtoffers van 1974 en toen kwam naar voren dat een aantal van hen zich behoorlijk in de kou voelde staan. Daarop heeft het ministerie van volks­ gezondheid een commissie ingesteld waarin ik terecht ben gekomen. Mijn taak was het om de gevolgen op korte, middellange en lange termijn van een gijzeling te onderzoeken. T o e n er in 1977 en 1978 weer gegijzeld werd, hebben we meteen een adviesbrief op­

Margot van Mulken

Heel de mens teen. Ik zie de wereld niet meer helder." "Dat zijn de emoties?", waagt de onnozelaar. "Welnee, dat is een van de prachtige gevolgen van de airconditioning in dit gebouw. Dat is een van de intelligentste uitvindingen van de moderne tijd: de lucht brengt je onmiddellijk in andere sferen. De airco hecht zich onmiddellijk aan mijn lenzen.

ff--

Foto NICO Boink, AVC/VU

gesteld en ons op de hulpverlening ge­ richt. Je zou kunnen zeggen dat toen het model van outreach tot stand geko­ men is, het ongevraagd aanbieden van informatie en hulp. W a n t uit de onder­ zoeken was zowel duidelijk geworden dat getroffenen niet uit zichzelf om hulp vragen, als dat het met mensen die ongevraagd hulp krijgen op de lange termijn beter gaat dan met slachtoffers die niet met outreach in aanraking zijn gekomen." "Cntici zeggen dan dat de hulpverle­ ning op die manier haar eigen markt creëert, maar het blijkt gewoon dat we met deze aanpak problemen kunnen voorkomen. Dat is ook de reden waar­ om ik m e eind 1990, tijdens de Golf­ oorlog, druk heb gemaakt voor de op­ vang van de Baghdad­gegijzelden. E n nu, m de Bijlmer, zie je dat dat model van outreach zeer nadrukkelijk een plaats heeft gekregen in het nazorg­ plan. Het is gemeengoed geworden."

aantoon dat er in het onderzoek waar het mij allemaal om begonnen is, het door Eysenck gesteunde onderzoek van Grossarth­Maticek waaruit blijkt dat de kans o p kanker sterk samenhangt met iemands persoonlijkheidsstruc­ tuur, met de gegevens gesjoemeld is. Dat vermoeden bestond al langer, maar het valt nu ook echt keihard te bewijzen. Er is gewoon één persoon geïnterviewd en die getallen zijn negen­ tien keer ingevoerd. Dat komt dus in januari in de vakliteratuur te staan. En ik weet nu al wat Eysenck gaat ant­ woorden."

Begin dit jaar werd uw naam regelmatig genoemd naar aanleiding van de commo­ tie die ontstond rond de Bnt Eysenck, de psycholoog met dubieuze connecties met extreem­rechts. Eysenck zou februari dit jaar de Duijker­lezing h ouden aan de UVA. De Asva verzette zich tegen zijn komst en u mengde zich in h et debat door op Eysencks wetensch appelijke gesjoemel te wijzen. Eysenck h eeft u toen voor leuge­ naar uitgemaakt. Is h et daar bij gebleven? "Nee, in de vakliteratuur gaat de dis­ cussie gewoon door. In januari zullen er twee artikelen verschijnen waarin ik

U voert de discussie met Eysenck. Waar is Grossarth­Maticek gebleven? "Ik voer de discussie met Grossarth­ Maticek. Maar Eysenck geeft ant­ woord. Je zou kunnen zeggen dat het een raamvertelling is geworden.

koekt een beetje vast, en blijft daar de rest van de dag zitten. En dan ben ik nog niet eens de grootste bofferd: sommige collega's wordt bij het betreden van dit gebouw onmiddellijk de adem afgesneden. Dat zijn pas echte geluksvogels. Zij mogen, zodra ze binnen zijn, het nobele geluid van hun piepende borstkas, hun schurende longen en hun schroeien­ de keel horen. Dat allemaal dankzij die fantastische airco. Dat zijn nog eens mazzelaars." "Maar ik ben niet minder blij met mijn omfloerste blik. Op de tast begeef ik me naar de liften. N u hebben ze ook daar over nagedacht: het zou te een­ voudig zijn wanneer je slechts op een knopje hoef­ de te drukken, zodat de deuren vanzelf opengin­ gen, en dat je, zoef, naar de gewenste verdieping wordt getransporteerd. N e u neu, de zaak is zó afge­ steld dat je eerst een kwartiertje staat te sudderen. Na dat kwartiertje vliegen de deuren eindelijk open en vullen hordes economie­studentjes, op weg naar het koffiepunt op de tweede verdieping, binnen een mum van tijd de lift. Als ik mezelf er dan aarzelend bijprop, begint het zoemertje te kreunen, en scan­ deren de Rudinkjes in spé vrolijk: 'Er uit! Er uit!'.

Dat IS?

"Dat m a g ik niet zeggen. Maar ik heb zijn manuscript. Hij weet wat ik ga schrijven en ik weet wat hij gaat ant­ woorden." Het IS dus gewoon een spelletje. "Het is wetenschap."

Wat is die Grossarth ­Maticek voor een fi­ guur? "Naar de mening van Eysenck is het een genie." Een geniale vervalser. "Ik heb niets gezegd hoor."

Bedremmeld neem ik dan maar de trap. En wat is die toch slim gebouwd op de vu: je traint niet alleen je beenspieren, maar ook je onderar­ men. Daar is over nagedacht. Om tien trappen te lopen moet je twintig deuren openen. N u heb ik niet te klagen over de spieren in mijn ellebogen, dus ik neem altijd de brandtrap: die is speciaal aan­ gelegd voor blinden. Op de tast begeef je je naar boven, want van bijlichten is geen sprake. N u is dat ook nergens voor nodig, want mijn lenzen zaten toch al dicht." "Volslagen buiten adem kom ik boven. Ik hap naar adem en het wordt bijzonder licht in mijn hoofd. Ja, ik zeg gerust: ik zweef. Volkomen h igh kruip ik achter mijn p.c. en ik begin welgemoed mijn dag. Kicks voor niks. Ja, ik zweef en draai en tol door de gangen. Daar heb ik geen space­cakes van het koffiepunt voor nodig." "Goh, kun je die bij jullie krijgen dan?", vraagt de snuggerd. "Dan kom ik ook naar de vu." Ik bedoel maar: het wordt tijd dat de afdeling PR mij benadert^ ^ . ^ ^ ^ S ^ ^ . •. • ^ *

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen