Ad Valvas 1992-1993 - pagina 59

392

AD VALVAS 10 SEPTEMBER 1992 I

I PAGINA 7

Iconoom onderzocht toezicht 'op geldhandel van banken fEen beetje slimme bank vestigt zich in een land waar het toezicht soepel is' Jan-Jaap Heij

Banken staan onder toezicht van de Nederlandsche Bank om te voorkomen dat ze teveel risico nemen en failliet gaan. Nu functioneert dat toezicht redelijk goed, maar daar t<an volgens de econoom J. Koetewi|n na de Europese integratie verandering in komen. "Een beetje slimme bank vestigt zich in een land waar het toezicht soepel is", verwacht de voormalig univemitair hoofddocent aan de economische faculteit die deze week promoveert.

'De Nederlandsche Bank probeert ?|| door eisen te stellen aan het eigen ver­ mogen van banken te vermijden dat die 1 teveel risico nemen. Banken lenen geld van mensen om dat aan anderen door fl te lenen of bijvoorbeeld in aandelen te beleggen. Ze verdienen daar hun geld mee, zodat het aantrekkelijk is om zo veel mogelijk uit te lenen. Die leningen I worden echter niet altijd terugbetaald en een belegging levert soms verlies op. Dan kan een bank de mensen bij wie ze zelf geleend heeft niet meer betalen. Banken moeten daarom een bepaald percentage van het bedrag dat ze aan anderen uitlenen of beleggen zelf bezit­ ten; ze moeten een deel van hun schul­ den uit eigen vermogen terug kunnen betalen. De Nederlandsche Bank houdt er toezicht op dat ze dat vermogen be­ zitten." Drs. J. Koelewijn promoveerde deze week aan de economische faculteit op het proefschrift Het bedrijfsecono­ misch toezicht op de geldscheppende ban­

ken. Hij onderzocht onder meer de noodzaak van bedrijfseconomisch toe­ zicht op de banken en de kwaliteit van dat toezicht in Nederland. Bovendien onderzocht hij allerlei schandalen in de internationale bankwereld, zoals bij­ voorbeeld het massale faillissement van Amerikaanse banken in de jaren tach­ tig. Hij hoopte op die manier te kunnen bepalen wat de gevolgen voor het bank­ wezen zullen zijn van de Europese inte­ gratie van het bankwezen.

Risico Hij ziet twee redenen om banken te dwingen niet al teveel risico te nemen. "Mensen die him geld naar de bank brengen, moeten er zeker van kunnen zijn dat ze hun geld niet kwijt raken. Daarom moeten de banken gedwongen worden voorzichtig te zijn met het geld dat ze van anderen lenen. Die voorzich­ tigheid is ook nodig om de werking van het financiële systeem als geheel te be­ schermen. Door het faillissement van één bank kan er paniek uitbreken. O ok de klanten van andere banken willen dan plotseling al het geld van hun reke­ ningen afhalen. De banken kunnen niet aan die wens voldoen, omdat ze dat geld zelf hebben uitgeleend en het niet onmiddellijk terug kunnen vorderen. Zo kan de val van een bank de concur­ renten meeslepen." In Nederland functioneert dit toezicht redelijk goed, aldus Koelewijn. Het komt niet zo vaak voor dat een bank in financiële problemen komt. De Euro­

pese integratie zou daar echter wel eens verandering in kunnen brengen. De Europese landen hebben afgesproken dat overal dezelfde regels voor het toe­ zicht zullen gelden, maar Koelewijn vraagt af of die regels ook overal op de­ zelfde manier toegepast zullen worden. "Binnen een geïntegreerde Europese Gemeenschap kan de situatie ontstaan dat de toezichthouders niet overal even streng zijn. Dat zie je nu al bij de super­ heffing die boeren moeten betalen als ze teveel melk produceren. Landen als Italië, Spanje en Griekenland voeren die regeling gewoon niet uit. Waarom zouden ze de regelingen voor het toe­ zicht op de banken dan wel volledig uit­ voeren?" Als aanvulling op het toezicht garande­ ren overheden doorgaans de tegoeden van rekeninghouders. Mocht een bank ondanks het bedrijfseconomisch toe­ zicht failliet gaan, dan krijgen de klan­ ten een deel van hun geld terug.

EEN JAAR

Het probleem van deze overheidsgaran­ ties is dat ze de risico's voor banken be­ perken. Een bank kan in principe haar gang gaan en uitlenen aan wie ze wil: de overheid betaalt de rekening toch wel als het mis gaat. In de Verenigde Staten deden de banken dat in het re­ cente verleden, waardoor de Ameri­ kaanse belastingbetaler nu op moet draaien voor een rekening van honder­ den miljarden dollars. In Europa zal een dergelijke ramp zich volgens Koelewijn zich niet snel vol­ trekken, omdat de garanties van over­ heden veel minder ruimhartig zijn dan die in de Verenigde Staten. "De Ameri­ kaanse overheid garandeert 100.000 dollar per rekening. In Nederland, waar de zaken iets anders zijn geregeld dan elders, garanderen de banken onderling eikaars rekeninghouders maar 40.000 gulden per persoon." De Europese integratie maakt echter de mogelijkheden voor misbruik wel gro­ ter. "Een Griekse bank met activiteiten in Nederland staat onder controle van de Griekse centrale bank, maar als ze failliet gaat betalen de Nederlandse banken ­ en elders in Europa de over­ heid ­ de rekening. Een beetje slimme bank vestigt zich dus in een land met een soepele controle en werkt in een land dat soepel is met het uitbetalen van garantiebedragen."

Bevoegdheden Hij pleit er daarom voor dat de Europe­ se banken één centrale instantie boven zich krijgen: een Europese centrale bank moet de bevoegdheden van de na­ tionale toezichthouders overnemen. Dat maakt misbruik al veel moeilijker: het toezicht is overal even streng. Bo­ vendien lijkt het hem verstandig dat de Europese overheden m de toekomst geen keiharde garanties meer geven. "Zolang de nationale overheid alleen met banken uit het eigen land te maken heeft, is het risico niet zo groot dat ga­ rantieregelingen misbruik uitlokken. Daarvoor kennen de banken en de toe­ zichthouders elkaar te goed. Na de Eu­ ropese integratie is neemt dat risico toe, omdat het financiële systeem veel grootschahger wordt. Vandaar dat de garanties niet al te hard moeten zijn: als mensen dan aan het rommelen slaan, moeten ze daar in ieder geval voor een deel zelf voor opdraaien."

Computer Koelewijn, in het verleden universitair docent bij de vakgroep financiering van de economische faculteit, stapte een

J. Koelewijn is overgestapt naar het bedrijfslev en: 'De univ ersiteit gaat onzorgvuldig om met de bedrijfseconomen' Foto Bram de Hollander

paar maanden geleden over naar de bank Pierson, Heldring Pierson. "Ik had geen zin in de voorspelbaarheid van een universitaire carrière", verklaart hij zijn stap. Bovendien heeft hij het een en ander aan te merken op het personeelsbeleid van zijn voormalige werkgever. "Ik werkte in de bedrijfseconomische tak van de faculteit. De werkdruk is daar heel groot. We moesten met veel te weinig mensen onderwijs geven aan een enorme groep studenten." De kwaliteit van het werk lijdt onder de grote druk, meent hij. "Je hebt aan de vu nauwelijks mogelijkheden om naast je onderwijsverplichtingen ook onder­ zoek te doen. Het is door de werkdruk ook moeilijk om als bedrijfseconoom de praktijk van het bedrijfsleven mee te maken, terwijl dat eigenlijk wel zou moeten: de kloof tussen de imiversitaire theorie en de gang van zaken in het be­ drijfsleven is namelijk enorm."

Hij vindt dat de universiteit en de fa­ culteit onzorgvuldig met de bedrijfseco­ nomen om gaan. Hun klachten worden grotendeels genegeerd. "Ik heb bijvoor­ beeld verschillende keren bij de dienst Personeelszaken van de universiteit aangekaart dat de werkdruk bij ons te groot was en dat er nieuwe mensen aangesteld moesten worden. De univer­ siteit was echter bang dat ze bedrijfs­ economen, die nu eenmaal moeilijk te krijgen zijn, meer zou moeten betalen dan mensen van de letterenfaculteit en er gebeurde dus niet zoveel." "Ik geloof niet dat geld zo'n belangrijke rol speelt. De vrijheid van werken die de universiteit biedt is ook aantrekkelijk voor mensen. Maar de universiteit en de faculteit moeten dan natuurlijk wel faciliteiten bieden. O m maar eens iets te noemen: je moet aan de vu de helft van een computer die je voor je werk nodig hebt zelf betalen. Dat vind ik

Marco v an Basten: 'ik streef naar een baan met een goed salaris want ik leef ruim'

LATER

Foto Bram de Hollander

Vorig jaar vertelden vijf nieuwe eerstejaars in Ad Valvas over hun verwachtingen en aspiraties. Wij zijn een jaar verder, ze volgden colleges en deden tentamens. Hoe is het ze vergaan? O ver feestnummers en hele serieuze studenten.

'Gein moet je hebben in het leven' Diana Doom enbal

; Marco van Basten (23) moet de propaedeuse opnieuw doen. In plaats 1 van Econometrie doet hij nu Rechi ten . Ondanks deze tegenvaller vindt Marco dat hij een prachtig eerste jaar achter de rug heeft. Met veel feesten, sporten en interessant bestuurswerk. En omdat hij rond maart toch al wist dat hij het eerste jaar niet zou halen, heefit 'ie nog een , paar maanden z'n ban kreken in g I kun n en spekken. Want geld, daar is * hij niet vies van. ; "Econometrie is een geweldige studie. j Ik heb er alleen niet hard genoeg aan ï gewerkt. Ik deed niks en dat is te wei­ I nig. Dat kwam vooral omdat ik veel

van de leerstof al kende. Op de middel­ bare school is het me altijd gemakkelijk afgegaan. Ik deed eerst de Mavo, daarna de Havo en toen het vwo. Hier op de universiteit liep het wat minder ge­ smeerd. Vooral de wiskundevakken waren verdomd moeihjk. O p een gege­ ven moment zei m'n studie­coördinator 'Als je het volgende tentamen Weer slecht maakt, kun je beter stoppen'. Voor dat tentamen had ik weer haast niets gedaan, want ik was op winter­ sport. Daarom heb ik in april Econome­ trie ingeruild voor een beveiligingsbaan­ tje om m'n bankrekening wat aan te vul­ len." "Toch heb ik een geweldig jaar achter de rug. Als bestuurslid van de SRVU heb ik veel geleerd over de financiële kant van het studeren en over de Js^piempod,

studie ook beter zijn om een kamer te krijgen op Uilenstede. Nu woon ik nog thuis bij mijn ouders in Monnickendam, precies zoals vorig jaar. Dat is wel mak­ kelijk, maar de verleiding om na college­ tijd meteen naar m'n vrienden te gaan is groot. Zeventig procent van m'n vrien­ den woont daar immers. In het week­ einde gaan we altijd stappen." "Mijn toekomstplannen zijn vergeleken Draaien met een jaar terug niet echt veranderd. Nog steeds streef ik naar een baan met "Nu wil ik verder met Fiscaal Recht, en een goed salaris want ik leef ruim. En ik leren hoe ik met allerlei belastingregel­ tjes kan draaien zodat ze gunstig uitpak­ heb het liefst een baan waar mensen ken voor bijvoorbeeld het bedrijf waar ik naar mij moeten luisteren en ik niet naar hen. Geen stoffig kantoorbaantje in dienst kom. Rechten is tenminste he­ dus, maar een leidinggevende functie. lemaal nieuw voor me. En ik ga van het Maar ik weet nu wel dat ik harder moet begin af aan studeren en colleges vol­ studeren om dat te bereiken. Wat dat gen, want vorig jaar heb ik wel gemerkt l\oe belapgrijl^dat is.jHef zojjyoof m ^ . betreft ben ik vp4g. jaar flipl^ip^tg^ ,, van studenten. Bovendien was de sfeer bij Economie uitstekend. Bij Rechten lijkt het me wat dat betreft wat minder. Gisteren tijdens de eerste dag van de in­ troductieweek was het een tamelijk duffe boel. Maar wie weet kan ik met een aantal mensen een feestcommissie oprichten, want gein moet je absoluut hebben in het leven."

neus op de feiten gedrukt. Wat ik uit­ eindelijk wil, is gelukkig worden... Een huisje, een boompje, een meisje. Ik ken van de wintersport een meisje dat ik wel zie zitten. We draaien al een paar jaar om elkaar heen; het kan nog alle kanten uit." "Mijn geld gaat voor een groot deel op aan sport. Motorrijden, tennis, voetbal en dan ben ik nog een soort ski­junk. Het liefst wil ik drie keer per jaar op wintersport. En ik wil graag een boot. De auto die ik wil gaan rijden, moet er natuurlijk ook een beetje mooi uitzien. Op dit moment zou ik een Porsche 924 wel zien zitten. Dat is tenminste een sportieve wagen. Het nadeel is alleen dat die van binnen wat krap is. Dat is vervelend voor als er kinderen achterin .ïnpy;en^ittgp.':.^ ^^. J„ ^, ,,. , . 1

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen