Ad Valvas 1992-1993 - pagina 212

AD VALVAS 26 NOVEMBER 1992

PAGINA e

Klachten in het bedrijf zelf afhandelen 'Ik wil de klachtenregeling van het negatieve stigma afhelpen' Wat doe je als je een baas hebt die weigert eerder toegezegde opslag te geven, die aan je billen zit of je voortdurend zit te treiteren? Neem je ontslag? "Dan ben je wel je baan kwijt", zegt de jurist en organisatieadviseur mr. Leo Klijn. "Er zou een interne procedure moeten zijn om dit soort klachten af te handelen." Klijn promoveerde afgelopen maandag op het onderwerp klachtrecht van werknemers.

Jurjen Boorsma "Ik ben begonnen bij de dienst P erso­ neelszaken van de AMRO­Bank. Ik kreeg bij die dienst ook te maken met de af­ wikkeling van klachten. Ik heb daar een hele goede ervaring aan overgehou­ den." Leo Klijn vindt zichzelf 'een voormalige personeelsman' en hi) ge­ bruikt dat laatste woord met onmisken­ bare weemoed. Niet dat Klijn een wee­ moedig man is ­ hij werkt tegenwoordig als organisatie­adviseur bij KP MG Klijn­ veld, een bureau dat onder andere reor­ ganisaties en saneringen bij bedrijven op touw zet. Maar een harde jongen is hij niet. "Ik heb geprobeerd om ondanks het wetenschappelijke gehalte het boek toch in een vlotte stijl te schrijven, zodat mensen er mee kunnen werken." Klijns ambitie reikt verder dan alleen de doctorstitel. "Ik wil de klachtenrege­ ling van het negatieve stigma afhelpen." Of dat erin zit is de vraag, want de ge­ schiedenis van de klachtenregeling is indrukwekkender dan haar toekomst. In 1967 kwam de Internationale Ar­ beidsorganisatie met de aanbeveling tot

tenbegeleiding. In de fase van klachten­ bemiddeling stapt de ontevreden werk­ nemer naar een interne bemiddelaar, die in onderling overleg het probleem met de werknemer en de chef of collega in kwestie probeert op te lossen. Lukt dat niet, dan treedt fase twee in wer­ king en komt het probleem bij een in­ terne klachteninstantie, zeg maar een soort ombudsbureau, die het in behan­ deling neemt, de betrokkenen hoort (die zo nodig worden bijgestaan door een adviseur) en uitspraak doet. D e trap naar de officiële arbeidsrechter wordt zodoende staps­, niet sprongsge­ wijs bestegen. Klijn wil daarmee voor­ komen dat het probleem meteen forma­ liseert en op ontslag uitloopt, wat voor beide partijen frustrerend is.

Slechte schoenen

Leo Klijni'Een klachtenprocedu re zou KPMG Klijnveld niet misstaan' een regeling, die verder werd overgela­ ten aan de lidstaten. Na haast 25 jaar duwen en trekken kwam de Nederland­ se regering met een wetsontwerp, maar dat sneefde dit najaar in het parlement. Klijn heeft de discussie over het klach­ trecht nauwgezet in kaart gebracht en tot het einde gevolgd. "De uitwerking van het wetsvoorstel was heel mager. Dat is voor het parlement de reden ge­ weest om te zeggen: we doen het niet, want het voegt eigenlijk mets toe. Aan de andere kant heeft met name het CDA telkens gezegd dat de wet met te gede­ tailleerd moest zijn. Dan moet je ook niet morren als er uiteindelijk zo'n voorstel komt. N u duurt het weer vier, vijf jaar voordat er een nieuw wetsont­ werp aan de orde komt." Ook Klijn heeft ambivalente gevoelens. Hij vond het voorstel ook wel te be­ perkt ­ het gaf met meer dan wat alge­ mene beginselen ­ maar het was ook "een stap voorwaarts". Eindelijk werd het klachtrecht wettelijk erkend. Het had misschien de aanzet kunnen zijn

voor betere regelingen, al dan niet per bedrijfstak.

Schadevergoeding Klijn heeft zelf een ontwerp voor zo'n regeling in zijn boek opgenomen. "Ik geloof er écht in. Het is noodzakelijk omdat er eigenlijk andere mogelijkhe­ den zijn als je problemen hebt in de on­ derneming. Ik heb op kleine schaal on­ derzoek gedaan naar de uitkomsten van verschillende arbeidsrechtelijke proce­ dures bij onder andere de kantonrech­ ter en de Regionaal Directeur voor de Arbeidsvoorziening. In het merendeel van de gevallen loopt zo'n conflict uit op ontslag. Werknemers kunnen wel een schadevergoeding toegewezen knj­ gen, maar ze zijn wel h u n baan kwijt. Maar ook werkgevers zijn er bij gebaat als conflicten niet escaleren." Als voormalig personeelsman heeft hij die ervaring ook. "Het werkt heel posi­ tief. Het is een filter en we konden er regelmatig grote fouten mee voorko­ men. Lukte het niet om de klacht in­ t e m af te handelen, dan was de zaak

Foto Bram de Hollander

panklaar voor het Gewestelijk Arbeids­ bureau." Desondanks zijn werkgevers vaak hui­ verig voor dit soort interne klachten­ procedures. Klijn vindt dat kortzichtig. "Vroeger werden arbeiders beschouwd als factor in het produktieproces. Dat is niet zo. Mensen in een onderneming zijn eigenlijk het allerbelangrijkst ­ je moet ze beschouwen als het duurste ka­ pitaalgoed. Maar als ze serieuze klach­ ten hebben worden het opeens zeurpie­ ten en gebeurt er niets mee. Kom nou!" Ook vakorganisaties zijn niet zo actief op het gebied van een klachtenregeling. "Je zou ze in de CAO kunnen vastleggen maar dat is lang niet overal zo. Ik weet niet waarom. Er heerst soms dat 'kla­ gers zijn zagers'­gevoel. In mijn onder­ zoek stel ik vast dat er een kloof bestaat tussen de zeer informele manier om een klacht af te handelen en de heel formele via het arbeidsrecht. Er zit een heel gat in het arbeidsrecht. Ik zeg: vul dat gat in." Klijn onderscheidt de fase van klach­ tenbemiddeling en de fase van klach­

Klijn: "Dat voordeel wil ik uitdragen. Je hebt natuurlijk w€l een kans dat ook na een succesvolle afhandeling van de klacht de werknemer met andere ogen bekeken wordt, of dat de procedure door het bednjf met interne regels wordt dichtgetimmerd, maar de voor­ delen wegen m mijn ogen op tegen m o ­ gelijke nadelen." Al met al had Klijn toch het liefst een goede, gedegen wet gezien die de interne procedures uni­ form regelt, inclusief alle noodzakelijke waarborgen. Grote ondernemingen kunnen gemak­ kelijk een interne procedure opzetten terwijl voor kleine bedrijven ­ Klijn heeft daar in zijn boek met zoveel aan­ dacht aan besteed ­ er misschien een externe, algemene 'bedrijfsombuds­ m a n ' zou kunnen komen. Saillant de­ tail: KP MG Klijnveld, Klijns' werkgever, heeft geen klachtenprocedure. "Soms lopen schoenmakers zelf op de slechtste schoenen", grapt Klijn. "Maar het zou ons met misstaan."

L P M Klijn, Theorie en praktijk van individueel klach trecht van werknemers Deventer, Uitgeverij Kluwer. ISBN 90 312 0906 6

Studentenvakbond moet zich anders opstellen 'Studenten kunnen zelf mening vormen' Berichten over de tempo­ beurs zijn een rode draad geworden in de universi­ teitsbladen. Enkele weken geleden schreef Pieter Evelein van het persbureau HOP een groot artikel over studieschulden en tempo­ beurs. De toon van zijn ar­ tikel: tempobeurs en stu­ dieschulden vallen alles­ zins mee, de Landelijke Studenten Vakbond (Lsvb) overdrijft met zijn kritiek, Evelein beschuldigt de LSvb zelfs van kwaadwillend­ heid. Rob van Vliet Natuurlijk is Evelein met zijn conclu­ sies daarmee over de journalistieke

schreef gegaan. Naast een aantal tabel­ len en de mening van een aantal des­ kundigen publiceert hij zijn eigen me­ ning over studieschulden en de tempo­ beurs. En die mening is blijkbaar dat hij van studieschulden met wakker ligt en de tempobeurs wel ziet zitten. Toch is zijn mening een teken aan de wand. Want natuurlijk is de LSVb demagogie te verwijten: al jaren schreeuwt de LSvb dat de studieschulden je boven het hoofd groeien. Daardoor zouden stu­ denten niet meer kunnen studeren. Het hoger onderwijs wordt minder toegan­ kelijk, heet het in jargon. De tempo­ beurs verhoogt de schulden nog meer, dus de toegankelijkheid daalt verder. Evenals het ministerie van ow zelf vergeten zij echter daarbij te wijzen op de manier waarop de studieschulden bij lage mkomens weer worden kwijtge­ scholden. Veel studenten geloven, net als Evelein, niet meer in de argumenten die de LSVb aandraagt tegen tempobeurs en andere hiaten in het stelsel van studiefinancie­ ring. Zaken als 'toegankelijkheid van het on­ derwijs' sluiten niet aan bij de proble­ men die zij dagelijks tegenkomen. Bij de Lsvb­demohstratie tegen de tempo­

beurs, een paar weken geleden, kwam slechts een handjevol studenten opda­ gen. Studenten blijken niet meer blin­ delings achter hun landelijke vertegen­ woordiging aanlopen.

Tot wet verheven T o c h mogen zaken als de tempobeurs zich verheugen in een grote belangstel­ ling in gesprekken m de collegebanken.

OPINIE De voorstellen gaan, eenmaal tot wet verheven, immers ook voor de huidige generatie studenten gelden. D e menin­ gen die gehoord worden onder studen­ ten lopen ver uiteen. Van 'uit principe tegen' tot 'presteren voor geld is rede­ lijk'. Studenten hebben echter niet de in­ druk dat hun mening nog een rol kan spelen in de besluitvorming. Zij hebben

het gevoel dat het overleg dat de minis­ ter met de LSvb voert over hun studie­ financiering ver van hun bed gebeurt. Studentenbonden hebben dan ook te maken met steeds verder teruglopende aantallen leden. Het gevolg is dat slechts een klein aantal studenten' de mening van studenten naar de minister toe vertegenwoordigt. Het draagvlak van die vertegenwoordiging wordt na­ tuurlijk bijzonder klein. Dat leidt er weer toe dat ook journalisten als Eve­ lein de geloofwaardigheid van de u v b in twijfel trekken.

Vraagtekens O m te voorkomen dat bij de argumen­ ten van de LSVb tegen plannen als de tempobeurs, vraagtekens worden ge­ plaatst, zijn twee dingen noodzakelijk. T e n eerste moet de houding van de LSVb veranderen. D e studentenbonden moeten niet aan studenten willen ver­ tellen wat zij van zaken als de tempo­ beurs moeten vinden. Studenten heb­ ben daar hun eigen mening over. De LSvb moet juist open staan voor al die verschillende meningen. T e n tweede moeten studenten af van het gevoel dat h u n mening toch niets uitmaakt. Ze moeten er voor zorgen dat h u n mening

ook tot in Den Haag gehoord kan wor­ den. Bijvoorbeeld door lid te worden van een studentenbond. Op die manier komt daadwerkelijk de mening van stu­ denten te liggen op het bord van de be­ leidsmakers in Den Haag en Zoeter­ meer. Wat die mening zou zijn laat ik in het midden, maar ik heb een sterk vermoeden dat het niet altijd het prin­ cipieel 'tegen' is dat de LSVb nu verkon­ digt.

Rob van Vl iet is oud­bestuurslid van de LSVb

Naschrift Pieter Evelein: Mijn eigen me­ ning over de (on) wenselijkheid van de tempoiaars heb ik zorgvul dig buiten beeld gehouden. Het artikel ging sl echts over de rol van studieschul den in de beslissing van scholieren om te gaan studeren (en van studenten om ermee door te gaan), of niet. Alle uitspraken daarover zijn afkomstig uu onderzoeken die door anderen zijn ver­ richt. Concl usies van mij zijn daarop ge­ baseerd, en hebben niets te maken met mijn persoonl ijke opvattingen. De l ezer moet z'n etgen conclusies maar trekken.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen