Ad Valvas 1992-1993 - pagina 437

AD VALVAS 8 APRIL 1 9 9 3

PAGINA 1 1

'Een auto is een luxe, maar wel verrekte handig' OV­kaart stimuleert afgestudeerde student nauwelijks tot milieuvriendelijk vervoer Eén van de redenen om de OV-kaart voor studenten te handhaven is volgens minister Ritzen de bescherming van het milieu. Een student die gewend is om veel met het openbaar vervoer te reizen, zal na z'n studie minder snel in een auto stappen, redeneert de minister. Volgens pas afgestudeerden is de praktijk echter weerbarstig. "Als ik moet kiezen tussen een zweterige treinreis en de file, kies ik ervoor om de lucht te vervuilen."

Foto's Bram de Hollander

Pieter Evelein Dat de ov­kaart studenten aanmoedigt om na de studie meer van het openbaar vervoer gebruik te gaan maken, is een mooie en niet onlogische gedachte. Ook van de studenten zelf verwachtte 47 procent in augustus 1992 dat zij dankzi) de ov­kaart ook na hun studie vaker in trem, bus, tram of metro zou stappen. Erg realistisch bli)kt die gedachte echter niet te zijn. Weer geconfronteerd met de echte prijzen, is het openbaar ver­ voer een veel mmder aantrekkelijke optie. De overgang van de 'gratis' ov­ kaart ­ a raison van 72 gulden per maand ­ naar het normaal betaalde openbaar vervoer is voor veel afgestu­ deerden een hard gelag. Opeens blijkt reizen met de trem, ja zelfs met de bus, 'een schrikbarend dure aangelegen­ heid', zoals verschillenden hun eerste ervaring na het doctoraal examen om­ schrijven. "Ze schrikken zich rot in die overgangs­ periode", bevestigt C. Dorenbos, ma­ nager Jongerenmarkt bij de NS. Daarom krijgen studenten die hun ov­kaart moeten inleveren tegelijk met het ont­ vangstbewijs een aanbieding om een Jongerenkaart of Rail Aktief Kaart aan te schaffen voor 50 in plaats van 99 gul­ den. Een kwart van hen gaat daar op in. Bovendien blijkt dat veel studenten die met op de hoogte zijn van de aanbie­ ding al voordat zij de kaart inleveren een kortingskaart aanschaffen. Reden voor de NS om de korting met ingang van deze maand tot 25 gulden te beper­

ken. Zelfs met een kortingskaart vinden afgestudeerden de trem echter nog erg duur. 'Even'^vanuit Amsterdam op en neer naar een feest in Rotterdam blijkt nog altijd twintig gulden te kosten.

Gemakzuchtig Heeft de ov­kaart helemaal geen posi­ tief effect? Toch wel, vindt Mirjam den Hartog, die in het laatste jaar van haar studie Europese Studies m Utrecht naar Maastricht verhuisde. Bij studen­ ten die vroeger nauwelijks de trein ge­ bruikten kan de ov­kaart de ogen ope­ nen. Ze ontdekken dat tijdens een lange treinreis buiten de spits veel nuttige dingen te doen zijn. De krant lezen, vergaderingen voorbereiden en stude­ ren zijn de bekendste voorbeelden. Maar daarmee is het wel zo'n beetje ge­ zegd. 'Gratis' reizen maakt gemakzuchtig, om niet te zeggen lui. Na je studie maakt het je volgens Helmich op ten Noort ook minder inschikkelijk. Toen hij nog bestuurs­ en beleidswetenschappen stu­ deerde in Nijmegen, vond Op ten Noort het nauwelijks een probleem als hij in een volle trein in het gangpad moest zitten. "Zodra je moet betalen, wil je echter een stoel." Zijn zusje is een voorbeeld van iemand die haar toe­ vlucht heeft gezocht tot een auto. De stampvolle forenzentrein tussen Utrecht en Den Haag werd haar te bar. "Het was er vies, druk en zweterig. Als ze op haar werk aankwam had ze al een halve dag achter de rug. Dus koos ze ervoor om dan toch maar de lucht te

'Zodra je moet betalen, wil je een stoel' vervuilen", aldus Op ten Noort. Reizen met het openbaar vervoer heeft nog meer nadelen als je een baan hebt, zo leert de praktijk. Den Hartog werkt in twee plaatsen. In Den Haag doet zij onderzoek, en in Geleen heeft zij een baan bij de GGD. Vanuit haar woon­ plaats Maastricht doet de trein er een uur over naar Geleen, inclusief twee maal overstappen en tien minuten lopen. Als zij met een collega in de auto meerijdt, kost het maar twintig minu­ ten. Naar Den Haag (tweeenhalfuur) zijn de aansluitingen wèl goed. Met de auto duurt de reis even lang. Ondanks files en parkeerproblemen blijft de auto dus een geduchte concur­ rent van het openbaar vervoer. De vrij­ heid te kunnen gaan en staan waar je wilt en wanneer je dat wilt is bijzonder aantrekkelijk. Soms wordt de keuze al gemaakt door het kantoor of het be­ drijf, dat een lease­auto ter beschikking stelt, en niet een ov­kaart. In andere

gevallen kiest de afgestudeerde zelf. Als hij over voldoende geld beschikt, is de keuze volgens Op ten Noort snel ge­ maakt. "Je maakt een afweging. Een auto is een luxe, maar onder bepaalde omstandigheden wel verrekte handig. Ik moet vanuit Nijmegen nogal eens naar Wijchen, waar ik penningmeester ben van een peuterspeelzaal. Ik zou het liefst met het openbaar vervoer gaan. Ik vind het milieu heel belangnjk. Maar naar Wijchen is dat een heel gedonder. Toen ik goedkoop een auto kon kopen, heb ik dat dus gedaan." Een NS­jaarkaart kost 325 gulden per maand, evenveel als een goedkope auto, maar dan wel zonder de benzine. Een ov­kaart kost 380 gulden per maand. Naast z'n auto heeft O p ten Noort ook een Rail Aktief Kaart. Bui­ ten de spits reist dat prettiger en goed­ koper, vindt hij, en het is milieuvnen­ delijk. Milieubewustzijn speelt echter een on­ dergeschikte rol bij de keuze voor het

Foto Bram de Hollander

openbaar vervoer, meent de Amster­ damse natuurkunde­student Marco de Goede. Volgens hem staan studenten en jongeren nauwelijks stil bij de ver­ vuiling door hun auto's. Hij wijst op de lankmoedige houding van universiteiten en hogescholen, die al trots zijn als er over de vervanging van plastic bekertjes door afwasbare mokken wordt gepraat. De Goede: "Misschien dat het vak Ver­ zorging in de basisvorming volgende generaties meer inzicht bijbrengt." Dat de ov­kaart jongeren na de studie uit de auto kan houden, gelooft vrijwel niemand. Het antwoord komt nota bene van de NS zelf. Marktmanager Dorenbos: "Milieu? Dat speelt pas bij kinderen onder de achttien. Nee, bij de huidige generatie is het een kwestie van geld. Wie net aan het werk is, kan nog geen auto betalen. Jongeren kiezen voor de trein omdat ze geen andere keus hebben. Wie dat wel heeft, kiest wat hem het best uitkomt." En dat is nog altijd vaak de auto. (HOP)

Beleidsteksten rijksoverheid vaak rolbevestigend

Geen van Basten Marijke Mossink, voormalig m e ­ dewerkster bij de studierichting vrouw en beleid van de faculteit sociale e n culturele wetenschap­ p e n van de v u , is geschrokken van de beleidsteksten van de rijksover­ heid. In deze teksten worden vrouwen nogal eens b e s c h o u w d als een bijzondere groep aan wie apart aandacht m o e t worden b e ­ steed. " O p zich is daar niets mis m e e . M a a r op die manier blijven in beleidsteksten m a n n e n de n o r m bepalen. E n dat is niet goed." Drs. M. Mossink, die tegenwoordig universitair docent is bij de vakgroep bestuurskunde van de UVA, kreeg hal­ verwege 1991 een opdracht van het ministerie van sociale zaken. Samen met collega drs. T. Nederland onder­ zocht ze een jaar lang de opvattingen over vrouwelijkheid en mannelijkheid in beleidsstukken van de rijksover­ heid. "We bekeken of er in de teksten van de overheid traditionele en onge­

wenste beeldvorming over vrouwen en mannen is aan te treffen", vertelt Mossink. En dat is er zeker. "Vrou­ wen worden veelvuldig tot een spe­ ciale doelgroep gebombardeerd, dik­ wijls met het oog op een emancipa­ toir beleid. Dat is weliswaar goed be­ doeld, maar hoe komt het nu dat in beleidsteksten mannen steeds de norm bepalen?", vraagt Mossink zich af. "O mdat de achterstand van vrou­ wen steeds wordt afgemeten aan mannen", zo luidt haar antwoord. Een andere conclusie is dat alleen vrouwen in beleidsstukken onder de noemer van sekse worden geschaard. Mossink: "Mannen worden in deze stukken niet geïdentificeerd als sekse. Zij worden burgers, sporters of on­ dernemers genoemd. Kortom het ge­ drag en de positie van mannen zijn de onuitgesproken normen van de rijks­ overheid", concludeert Mossink. "Vrouwen worden daarin beschouwd als een bijzondere groep aan wie apart aandacht moet worden besteed. Daarbij is het uitgangspunt de ach­ terstand van vrouwen. Hierdoor wor­ den sekseverschillen tussen mannen en vrouwen onbedoeld benadrukt. En

verschillen tussen vrouwen onderling en mannen onderling worden gene­ geerd."

'Vrouwen worden veelvuldig tot een speciale doelgroep gebombardeerd'

Volgens Mossink is het soms moeilijk te zeggen of een beeld in een tekst traditioneel is of niet. "Als er staat dat de vrouw een schort aanheeft, kun je dat als traditioneel opvatten. Terwijl een echte feministe in de keu­ ken ook wel eens een schort draagt. Je moet dus kijken naar de context." Dat deed Mossink. "De context is het beleid dat uiteen wordt gezet in de stukken", legt ze uit. "We gingen dus het beleid analyseren. Dat beleid gaat als volgt: 'dames en heren', roept iemand van het ministerie, 'er is een probleem. Dit is de gedachtengang. Het ministerie wil het volgende doen...' Wij bekeken in hoeverre mannelijkheid en vrouwelijkheid een rol speelde in deze redenering."

derland dat aan? "Voor ons onder­ zoek analyseerden we vijf stukken. Twee beleidsstukken van het ministe­ rie van WVC, een van Onderwijs en Wetenschappen, een van Justitie en een stuk van Economische Zaken."

Worden vrouwen in beleidsteksten enerzijds tot speciale groep gebom­ bardeerd, anderzijds wordt er geen verschil gemaakt waar dat volgens Mossink wel zou moeten. "In stuk­ ken van het ministerie van justitie wordt niet gesproken over vrouwen maar over burgers." Waarom moet er hier dan wel onderscheid worden ge­

Schort Beleidsstukken heb je in soorten en maten. En er zijn er duizenden. Hoe pakten Mossink en haar collega Ne­

Beeldvorming

maakt tussen man en vrouw? "O mdat het vrouwelijk burgerschap niet zon­ der meer hetzelfde is als het manne­ lijk burgerschap. Kijk, wij bepleiten dat beleidsmakers zorgvuldig naden­ ken over mannelijkheid en vrouwe­ lijkheid. Is het relevant of niet. Zo ja, waarom?" Het rapport over vrouwelijkheid en mannelijkheid in beleidsteksten van de rijksoverheid is vorige week door de staatssecretaris van sociale zaken. Ter Veld, aangeboden aan de Eerste en Tweede Kamer. Het onderzoek past in het emancipatiebeleid van het kabinet. Een van de speerpunten waar het emancipatiebeleid zich de komende tijd op zal richten, is het doorbreken van de beeldvorming 'over mannelijkheid en vrouwelijk­ heid. Ter Veld heeft hiervoor de pro­ jectgroep beeldvorming in het leven geroepen. Deze projectgroep moet verhinderen dat de overheid in beleidsstukken vastgeroeste beelden over mannen en vrouwen bevestigt. Het onderzoek biedt alvast een eerste handvat. Beeldvorming in beleid, /26,-,Den Haag 1993, VUGA Uitgeverij ISBN 90 5250,465 2

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen