Ad Valvas 1993-1994 - pagina 457

ADVALVAS 28 APRIL 1994

PAGINA 1 1

'Wekenlang op rijst en ketchup, Nou en?'

'Studenten moeten zélf willen vechten' Net 23 jaar oud, heeft Sharon Dijksma al veel weg van wat een 'politiek dier' wordt genoemd. De onbevangenheid van het nieuwe kamerlid is haar vreemd. Zelfverzekerd en heel direct bekritiseert de voorzitter van de Jonge Socialisten haar partijgenoten in de Kamer. Het is tijd voor een nieuw elan. Een breed jongerenfront, waar zij graag de aanvoerster van vnl zijn. "Eigenwijs als ik ben, zal ik de studenten en jongeren af en toe wel zeggen hoe ze het moeten aanpakken. Kijk, wat is er aan de hand: jongeren, studenten worden ervan beschuldigd dat ze lui zijn, niet idealistisch, alleen maar aan hun carrière denken. Onterecht, maar dat beeld kurmen ze niet ombuigen. Omdat ze geen goede lobby voeren. Ze zijn te weinig georganiseerd. En LSVb en iso proberen elkaar de loef af te steken! Het is een kemphanengevecht, en zoiets is de doodsteek voor het verzet." "Het vertrouwen in de mogelijkheden om te veranderen is weg. Dat is onzin. Alleen: je moet er voor willen vechten. Studenten moeten ook weer niet alles in de schoot geworpen willen krijgen. Ze moeten mij niet opbellen om even iets voor ze te regelen. Ze moeten zelf in beweging komen." Dijksma ziet voor zichzelf een belangrijke rol weggelegd om de

'kromme besluitvorming' van de onderwijsspecialisten in de Kamer te corrigeren. "Het is mijn overtuiging dat ik een soort intermediair moet zijn tussen studenten en kamerleden. De afstand is te groot. Politici komen met prachtige ideeën, waar theoretisch geen speld tussen valt te krijgen. De praktijk blijkt anders in elkaar te zitten. Maar die kennen ze niet. Op hogescholen en universiteiten dineren ze met de besturen, als ze zouden moeten praten met de mensen op de werkvloer." Een zekere gemakzucht is daar volgens Dijksma niet vreemd aan. Plechtig belooft elk nieuw kamerlid dat het openstaat voor een debat met welke groepering dan ook. Om vervolgens achterover te gaan leunen. Vaak. Dijksma: "Ik ga geen gouden bergen beloven. Wel wil ik de manier waarop er over studenten wordt gesproken aan de kaak stellen." Nemen we de invoering van de tempobeurs. Volgens Dijksma een overbodige maatregel, nu studenten nog maar vijf jaar een beurs krijgen. Hoezo een jaar op je luie reet zitten als je studiepunten mag sparen? Dan moet je vier jaar lang zó hard werken zoveel discipline heeft slechts een enkeling. Terwijl Ritzen lakse universiteiten en hogescholen ongemoeid laat, dwingt hij studenten in een keurslijf.

Sharon Dijksma, P V D A (nummer

3 4 ) : 'Ik wil de manier waarop er over studenten wordt gesproken, aan de kaak stellen'

Zelf stelt Dijksma enigszins ongemakkelijk vast dat het met haar studie bestuurskunde op het moment niet zo wil vlotten. Maar ze is niet jaloers op die ene huisgenoot die wel opschiet, een student werktuigbouwkunde die niet eens weet wat een persbericht is. "Willen we dit echt?" Nog een onverkwikkelijke ingreep van Ritzen: de 600 miljoen gulden aan bezuinigingen op de studiefinanciering. Als de jongerenorganisaties daar niet keihard tegen in waren gegaan, hadden alle studenten evenveel moeten inleveren, kijkt Dijksma terug. Nu krijgen de laagste inkomens tenminste een hogere aanvullende beurs, en moeten 'rijke' ouders hun kinderen meer bijbetalen. Mooi, die nivellering, maar wel ten koste van de 'rijke' studenten. Als hun ouders nou eens niet willen betalen? Dan durven ze - 'zwakkeren in de samenleving' - niet te gaan studeren. Waarom laat Ritzen dat geld niet door de belastingen innen? "Intern is Ritzen daar altijd voorstander van geweest. In het openbaar wijst hij het af. Want het CDA is tegen." Met een tevreden glimlach: "Maar dat gaat veranderen. Zulke zaken worden haalbaar als het CDA na de verkiezingen veel kleiner is geworden."

Zonder fouten geen vooruitgang. Als je mensen opleidt om later een verantwoordelijke functie in de samenleving te vervullen, moeten ze de ruimte krijgen om fouten te maken, vindt Anne Lize van der Stoel. Zij is dan ook hartstochtelijk voorstander van de prestatiebeurs, dankzij de JOVD in het WD- verkiezingsprogramma opgenomen. Alle studenten krijgen onvoorwaardelijk vijfjaar lang een beurs. Daarna wordt er afgerekend. "Laat studenten toch zelf hun tijd indelen. Het is zo betuttelend om te roepen dat ze daar niet mee kunnen omgaan. Wens je je studietijd te verprutsen, dan heb je daar de consequenties van te dragen. Toen ik studeerde lag mijn budget ook vast. Ik hoefde thuis niet aan te komen als ik me te veel uitspattingen had veroorloofd. Er waren periodes dat ik wekenlang leefde op rijst en tomatenketchup. Dan moest ik een paar weken naar Johnson Wax, achter de lopende band. Nou en? Zo leer je zelfstandig te zijn." Anne Lize van der Stoel komt vermoedelijk niet in de commissie onderwijs. Haar voorkeuren liggen elders. Haar liberale levensvisie, het WD-fractievoorzitterschap in de Amsterdamse gemeenteraad en de eigen ervaringen als student aan een lerarenopleiding (van 1973 tot 1980) geven echter voldoende basis om een heldere opinie over het hoger onderwijs te ventileren. Van een afstand, zonder direct in technische details te treden. Wat Van der Stoel de afgelopen vier jaar heeft geïrriteerd, zijn de verwoede pogingen van minister Ritzen en staatssecretaris Cohen om studenten te sturen. Het ontmoedigende tekentafelwerk van hoogleraar Ritzen, 'die after all een teleurgesteld minister moet zijn'. Studenten hebben te weinig tijd om hun blik te verbreden. En er is zoveel moois te doen, ook buiten de studentenwereld. Amnesty International, jongerenorganisaties, of buddy worden. Andere mensen tegenkomen, met hun eigen gewoonten

en opvattingen. "Want dan sta je daar straks in de samenleving, en dan blijkt de bakker heel anders te denken dan de groenteboer of de overbuurvrouw." Meer voeling met de 'buitenwereld'. Dus ook studenten veel meer stimuleren om naar het buitenland te gaan. En, heel belangrijk: veel inniger contacten van universiteiten met het bedrijfsleven en non profit-organisaties. Tussen de theoretische basis in het academisch onderwijs en de praktijk gaapt volgens Van der Stoel een enorme kloof. Aan beide zijden overheerst het beeld van de 'slechterik' en drempelvrees, terwijl het wederzijdse belang evident is. Waarom niet meer risico genomen? Zeg als bedrijf maar wat er mis is met het onderwijs. Maar ook afgestudeerden moeten hun normen verruimen, vindt Van der Stoel. Dat is meer dan nodig. Een op de vijf Amsterdammers in de bakken van de sociale dienst heeft gestudeerd. Zij kunnen zich onmogelijk allemaal verschuilen achter het excuus dat Schiphol geen behoefte heeft aan een legioen alfa's en gamma's. "Ik ben opgeleid voor het onderwijs, nooit in de klas beland maar wel goed terechtgekomen." Het taboe op selectie van studenten is nog zo'n heilig huisje waar Van der Stoel graag mee wil afrekenen. Ze zou graag een soort ciTO-toets invoeren, naast het examen. Ontkeimen dat er grote verschillen in intelligentie en motivatie bestaan, is volgens de WD-kandidaat het miskennen van de werkelijkheid. "In Amsterdam lopen de scholieren gemiddeld een jaar achter op andere steden. Ze kunnen gewoon gaan studeren. Wat heb je eraan als studenten mislukken? Je zadelt ze op met een probleem. En de maatschappij ook."

e>>

Anne Lize van der Stoel, VVD (nummer 10): 'Als studenten mislukken zadel je de maatschappij op met een probleem'

'Wie ambities heeft, moet een zwaardere studie kunnen kiezen' "Dat alle studies vier jaar duren - dat kan natuurlijk niet. Ik merk het op school. Er zijn genoeg leerlingen die helemaal niet nog eens vier jaar willen leren na hun eindexamen. Studenten klagen zelf toch ook over mensen die alleen maar een papiertje willen halen? Die hebben aan twee jaar genoeg." Joke Jorritsma (52) noemt de dingen graag bij de naam. Meer dan eens duidt zij zaken als 'absurd' of 'onzin' aan. Of de lerares scheikunde op de Stedelijke Scholengemeenschap in Middelburg in de Tweede Kamer net zo openhartig zal zijn - zij staat negende op de kandidatenlijst - is de vraag. Het zou het vaak wollige debat zeker verlevendigen. Aan de vooravond van haar debuut staat voor de vwo-decaan in elk geval één ding vast: het hoger onderwijs in Nederland is verstard, om niet te zeggen verstikkend eenvormig. Alle studies duren vier jaar, alle universiteiten en hogescholen stellen dezelfde

toelatingseisen. Dat moet anders. "Ik merk in mijn werk dat het allerbelangrijkste is om elke leerling de opleiding te geven die bij hem past. Vooral leerlingen die een economische studie kiezen, of die de horeca in willen, willen na twee jaar studie gewoon aan het werk. Later, dan kun je je bijscholen. De ene opleiding is nu al zwaarder dan de andere. Of je nu op een pabo zit of een hts, of je nu een taal studeert of een moeilijke bèta-studie. Iedereen krijgt vier jaar. Dat vind ik eigenlijk absurd." Als er meer korte studies komen - wat onwaarschijnlijk lijkt - levert dat geld op, spreekt Jorritsma de D66-doctrine na. Geld dat kan worden gebruikt om te investeren in topopleidingen voor toekomstig talent. "Er bestaat ook te weinig verschil in het niveau van de studies. Als een leerling mij vraagt waar de beste opleiding zit, kan ik daar geen antwoord op geven. Er moet meer

ruimte zijn voor universiteiten en hogescholen om studenten te selecteren aan de poort, of op z'n laatst na de propaedeuse. Per studie. Mensen die meer ambitie hebben, mag je best iets meer bieden. En daar mag je dan ook strengere eisen aan stellen. Daarom vind ik het ook zo slecht dat studenten zich tegenwoordig landelijk moeten aanmelden voor een hogeschool. Een hogeschool moet maar afwachten welke studenten hij krijgt toebedeeld." Meer op maat gesneden opleidingen kunnen studenten behoeden voor onnodig leed. Maar er is meer nodig om de overstap van middelbare school naar studie soepeler te laten verlopen, denkt Jorritsma. Universiteiten en hogescholen moeten nieuwe studenten veel eerder en nadrukkelijker duidelijk maken dat hun 'een enorme eigen verantwoordelijkheid' wacht. Jorritsma: "Op de middelbare school zijn scholieren daar nauwelijks gevoelig

Joke Jorritsma, D 6 6 (nummer 9): 'Jonge studenten willen best hard werken, maar zijn te veel overweldigd door alles wat nieuw is'

voor. Het begint op de voorlichtingsdagen in het hoger onderwijs. Je hoeft het onderwijs niet schoolser te maken. Meer begeleiding lijkt mij nuttiger. Jonge studenten willen best hard werken. Maar ze zijn te veel overweldigd door alles wat nieuw is." Een schooldecaan kan volgens Jorritsma weinig anders doen dan de 'zesjes' afraden om een technische studie te gaan doen. Al gebeurt dat naar de indruk van Jorritsma op het havo vreemd

genoeg te weinig. "Waarom? Dat weet ik niet." Wat het nog erger maakt voor de havisten, is dat de hogescholen te lage eisen stellen. "Het komt voor dat een heaoopleiding havisten toelaten die alleen maar wiskunde-A hebben gedaan. Na een maand krijgt zo'n jongen te horen: 'Heb jij alleen maar wiskunde-A? Nou, dan kan jij het wel vergeten.' Dat klopt niet."

,^^7 ^jTT

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen