Ad Valvas 1993-1994 - pagina 174

AD VALVAS 1 8 NOVEMBER 1993

PAGtNA 6

Ontslag op staande voet nu te makkelijk Jurist Kuip pleit voor verwijtbaarheidsbeginsel

Als twee werknemers met elkaar op de vuist gaan, wiDrdt het de werkgever te makkelijk gemaakt om beiden op straat te gooien. Stefan Kuip pleit ervoor dat de werkgever eerst uitzoekt wie de knokpartij is begonnen. Donderdag 1 1 november promoveerde Il ij op het proefschrift Ontslagrecht met bijzondere aandacht voor de dringende reden.

J

Jurist Stefan Kuip: 'Het aio-schap is een farce' Peter Boerman De huidige wettelijke regeling van het ontslag op staande voet (formeel: we­ gens een dringende reden) stamt uit 1907. Met het begrip 'dringende reden' heeft de wetgever tot uitdrukking ge­ bracht dat de grond voor het ontslag te­ gelijk gewichtig én spoedeisend moet zijn. Een werknemer kan op staande voet ontslagen worden voor bepaalde 'daden, eigenschappen of gedragingen'. Deze omschrijving van de dringende reden acht Kuip te vaag, al maken de in de wet opgenomen voorbeelden zijns inziens veel goed. In de wet van 1907 is tevens een alternatief voor het ontslag

Peter Wolters, AVC/VU

ten gebeuren: de werknemer moet van zijn 'daden, eigenschappen of gedragin­ gen' een verwijt kunnen worden ge­ maakt." "De huidige wet is dan ook niet meer actueel", is Kuip van mening. "Ik denk dat verwijtbaarheid in de wet moet worden opgenomen. Bovendien gaf de 'Verwijtbaarheid' wetgever dat al in 1907 als overweging aan. Toen werd het niet opgenomen, De jurist Stefan Kuip (30) zag in de maar ik denk dat het nu ruim tachtig verouderde wetgeving een mooie aan­ jaar later tijd geworden is om dat als­ leiding voor het schrijven van zijn proefschrift Ontslagrecht met bijzondere nog te veranderen. Het ontslagrecht is aandacht voor de dringende reden. "Bij de sinds '45 steeds meer de belangen van de werknemer gaan beschermen. Dit regeling waarbij de werknemer ontslag op staande voet van zijn baas krijgt, zou pleit er ook voor de oude wetgeving nu te veranderen." dit op basis van 'verwijtbaarheid' moe­ op staande voet opgenomen: ontbin­ ding van een arbeidscontract wegens een dringende reden door de rechter. In dat geval ontslaat de werkgever niet zelf, maar beslist de rechter of er een dringende reden is voor beëindiging van het arbeidscontract.

Dat de huidige regeling voor nogal wat complexe situaties kan zorgen moge duidelijk zijn. Kuip illustreert dit met een voorbeeld. "In de haven van Rot­ terdam verlieten eens drie werknemers in één auto een haventerrein waar zo­ juist een schip was gelost. Een van hen had in de auto een baal aardappelen ge­ legd. Toen zijn collega's dat ontdekten, wilden ze hem niet verlinken en bleef onduidelijk wte er voor de diefstal ver­ antwoordelijk was. Toen hield de werk­ gever de bestuurder van de auto maar verantwoordelijk en ontsloeg hem op staande voet. De rechter steunde de werkgever daar zelfs in. Op zich is dat een beetje raar als je kijkt naar 'verwijt­ baarheid'. Er is door de rechter niet eens vastgesteld of de chauffeur van de auto schuld had aan de diefstal. Dat is hetzelfde als iemand verantwoordelijk houden voor de bagage die hij de grens overneemt. Als iemand heroine in je koffer doet en je daar niets vanafweet, is het natuurlijk bijzonder vervelend als je daarvoor verantwoordelijk wordt ge­ houden en enige tijd wordt opgesloten in de gevangenis. Er moet mijns inziens dus minstens schuld aanwezig zijn wil iemand op staande voet zijn baan kwijt­ raken. Daarom denk ik dat de huidige wettelijke regeling te kort schiet." Wie ontslag op staande voet krijgt, komt bovendien in een lastige positie wat betreft de aanspraak op een ww­ uitkering. Voor de ww moet hij zich full­time beschikbaar houden voor de arbeidsmarkt, maar wanneer hij zijn ontslag aanvecht moet hij zich ook be­ schikbaar houden voor zijn oude baas. Wint hij dat proces, dan kan hij het loon vorderen van de tijd na zijn ont­ slag. Dat kan met de huidige druk op onze rechterlijke macht wel eens een lang duren. "Een werkgever zal dit na­ tuurlijk willen voorkomen", zegt Kuip. "Hij kan bijvoorbeeld, nadat hij een werknemer op staande voet de deur ge­ wezen heeft, meteen naar de kanton­ rechter stappen qm het contract dat hij met de werknemer had te laten ontbin­ den. Dat kan hem handenvol geld gaan schelen. De loonvordering loopt name­ lijk niet meer op zodra de arbeidsover­

eenkomst is ontbonden. Probleem is dat twee procedures, de ontslag­ en de ontbindingsprocedure, naast elkaar gaan lopen. Bovendien wordt de ont­ bindingsprocedure in dat geval dan min of meer oneigenlijk gebruikt. Die is im­ mers ooit opgezet voor de partij die ontslag op staande voet met aandurf­ de." Tegen ontbinding door de kantonrech­ ter is geen beroep mogelijk, dit in te­ genstelling tot de andere genoemde ontslagprocedure. Daar kan de werkne­ mer doorprocederen tot aan de Hoge Raad. Alleen gaat dat wel een jaar of vier duren.

Aanpassing Belangrijkste conclusie van Kuips proefschrift is dat de regeling van het ontslag op staande voet op het punt van de omschrijving van de 'dringende reden' nadrukkelijk aanpassing behoeft In die omschrijving dient zijn inziens tot uitdrukking te worden gebracht dat er alleen een dringende reden voor ont­ slag of ontbinding is als de werknemer zich schuldig heeft gemaakt aan ernstig wangedrag. De promovendus erkent dat hij zich de afgelopen vijf jaar met moeilijke materie heeft beziggehouden. Toch heeft hij al­ tijd graag aan zijn dissertatie gewerkt. "Het ontslag op staande voet is één en al spanning. Dat blijft boeiend, niet al­ leen voor juristen." Nu zijn werk aan de universiteit erop zit denkt hij de advo­ catuur in te gaan. "Zo'n Aio­schap is ei­ genlijk ook maar een farce. Voor de fa­ culteit is het geen verbetering: er zit im­ mers nauwelijks onderwijs in je taken­ pakket. En voor de AIO'S zelf schiet de begeleiding na de promotie denk ik te kort. Een Aio­schap is volgens mij des­ ondanks een perfecte basis voor een carrière als wetenschapper, al zijn er nu nauwelijks doorstroommogelijkheden."

Kuip, S W Ontslagrecht met bijzondere aandacht voor de dnngende reden Handelseditie ISBN 90 312 1028 5 v ^

Vrouwen hebben baat bij individualisme De VU in cijfers

VWO'ers op voorliclitingsdag Coen van Basten

Aantal aanmeldingen voor voorlichtingsdag 3000 2500

1991

1992

1993

Invloed van campagne op belangstellenden

vu-campagne

'Studeren

Graphic Roelie Foma/Ad Valvas

Er kwamen dit jaar bijna driehonderd vwo'ers minder op de vu­voorlich­ tingsdag af dan vorig jaar: 2659 om 2935. Er is een lichte stijging van het aantal bezoekers dat aangaf door de reclame­campagne naar de vu te komen. Vorig jaar was 39,7 procent van de vwo­ers door de campagne nieuwsgierig geworden naar de vu, dit jaar was dat 43,8 procent. De rest van de vwo'ers kwam naar Buitenveldert door de informatie uit het blad Stude­

ren, dat onder leerlingen van de hoog­ ste klassen van het voortgezet onder­ wijs wordt verspreid. Alle instellingen schrijven er een artikel in met zakelij­ ke informatie over hun universiteit of hogeschool. Zoals uit de ronde grafiek valt op te maken, loopt de invloed van Studeren langzaam terug. Het feitelijke aantal bezoekers aan de voorlichtingsdag voor de scholieren lag hoger, veel vwo'ers hadden fami­ lie of vrienden meegenomen. (LK)

Individualisme. Een veel voorko­ mende term. Maar wat betekent het eigenlijk? "Het is een ambivalent begrip", meent Jet Bussemaker, universitair docent bij de vakgroep politicologie en bestuurskunde, sec­ tie beleid, cultuur en seksevraag­ stukken van de vu. "Het kan zelf­ standigheid inhouden, maar ook egoïsme. In ieder geval heeft indivi­ dualisme de afgelopen dertig jaar veel opgeleverd voor vrouwen", concludeert Bussemaker.

gebaseerd op het traditionele gezinside­ aal. Het huwelijk is voor het leven lang, de man is de kostwinner en de vrouw verzorgt de kinderen. Maar door de tij­ den heen is er veel veranderd. Echt­ scheiding is aan de orde van de dag. Al­ leenstaande moeders verzorgen hun kinderen. En beschouwen dat ook als maatschappelijke arbeid. O p deze ver­ andering bleek de politiek moeilijk te kunnen reageren. Vervolgens ontston­ den discussies en politieke debatten over individualisme."

Afbrokkelende normen

Bussemaker raakte gefascineerd door deze discussies en besloot haar proef­ schrift hieraan te wijden. "Ik zag een En zij kan het weten. Bussemaker (32) grote verschuiving in denken over de is vorige week gepromoveerd op het proefschrift Betwiste zelfstandigheid, in­ relatie tussen taken en plichten van dividualisering, sekse en verzorgingsstaat. mannen en vrouwen in de verzorgings­ staat. Moest het traditionele gezinside­ Haar woonkamer staat vol bloemen. De telefoon rinkelt voortdurend. Felici­ aal de basis van het sociaal beleid zijn of het afzonderlijke individu?" terende vrienden, de Volkskrant, en Individualisering is niet alleen een veel Ischa Meijer die haar in zijn show wil gebruikte term maar ook een discutabe­ hebben. Bussemaker vindt het prima. le. Staat het voor zelfstandigheid en Ze is tevreden over haar promotie. En emancipatie of voor egoïsme en afbrok­ nu geniet ze van alle aandacht. kelende normen en waarden? Bussema­ Het begon met Zielig zijn we niet, haar ker definieert dit begrip zoals de histo­ eerste boek uit 1985, dat heeft geleid ricus Jan Romein dat doet: 'Het besef tot haar proefschrift. "Dat boek gaat van het eigen ik ten opzichte van ande­ over acties van bijstandsvrouwen mid­ re ikken'. "Mijn kritiek op de meeste den jaren tachtig. Zij zijn op zoek naar politieke partijen is dat ze of vóór of zelfstandigheid in de Nederlandse ver­ tégen individualisme zijn. Ik heb gepro­ zorgingsstaat. Een nieuw verschijnsel beerd naar een meer genuanceerde be­ dat ik samen met andere studenten nadering te zoeken, waarin je probeert ging onderzoeken. Hoe reageren poli­ de positieve kanten van individualisme tiek, vakbond en media op vrouwen die te laten zien. Zo geeft het mensen de meer rechten in de bijstand willen? Bij­ mogelijkheid zich te ontplooien en met voorbeeld meer mogelijkheden om zelf name geeft het vrouwen de gelegenheid te verdienen en onderwijs te volgen. om activiteiten buitenshuis te verrich­ Vindt men dat soort eisen rechtvaar­ ten. Tegelijkertijd vind ik dat negatieve dig?" kanten van individualisme bestreden De politiek benadrukt dat het om pro­ zouden moeten worden. Bijvoorbeeld blemen van moeders met kinderen gaat.Volgens Bussemaker draait het om wanneer zelfontplooiing omslaat in egoisme." vrouwen die opkomen voor hun zelf­ standigheid. "De Nederlandse verzor­ "Terwijl veertig jaar geleden ambtena­ gingsstaat stamt uit de jaren vijftig en is ressen nog werden ontslagen als ze gin­

gen trouwen, zijn de zaken momenteel omgedraaid", meent Bussemaker. Ze bespeurt in korte tijd een grote omslag. "Het beleid van de overheid is nu soms te veel gericht op economische zelfstan­ digheid. Vrouwen moeten werken, de arbeidsmarkt op en economisch zelf­ standig zijn. Net of die zelfstandigheid alleen bestaat uit het hebben van een eigen inkomen. Bovendien maakt het overheidsbeleid er weinig werk van om de taken die vrouwen vroeger in gezins­ verband verrichtten op een andere wijze te organiseren." "Dat wordt geïllustreerd door de Alge­ mene Bijstandswet uit 1965. Deze wet begon als een noodvoorziening voor bijzondere gezinnen. Maar gescheiden vrouwen konden na verloop van tijd hierop ook een beroep doen. Dat ge­ beurde steeds vaker. Vrouwen waren niet langer financieel afhankelijk van hun echtgenoot. Zo zie je dat politieke beslissingen van invloed kunnen zijn op maatschappelijke verhoudingen." "De politiek reageert vervolgens weer op die nieuwe verhoudingen. Ze maken nieuwe categorièn uitkeringsgerechtig­ den. Samenwonenden, woningdelers en economische eenheden. Zo moet het dus niet", meent Bussemaker. "Dan wordt het een wirwar waar je niet meer uitkomt." Zij pleit voor een basis­ inkomen voor iedereen, ongeacht wat hij of zij doet. "De kinderopvang was destijds, net als de bijstand, bedoeld als voorziening voor zielige gezinnen die zelf hun kind niet konden verzorgen. In de jaren ze­ ventig maakten steeds meer vrouwen gebruik van deze voorziening om te gaan werken. Dat vind ik op zich goed. Helaas legt de overheid te veel de na­ druk op het verrichten van betaalde ar­ beid. Andere aspecten, bijvoorbeeld vrouwen die onderwijs volgen of vrij­ willigerswerk doen, worden vergeten. Dat is jammer."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen