Ad Valvas 1993-1994 - pagina 330

PAGINA 2

AD VALVAS 2 4 FEBRUARI 1994 AD^

Chemicus berekent atoomstructuur van vaste stoffen F Dirk de Hoog D e chemicus Eric K i r c h n e r berek e n d e m e t s u p e r c o m p u t e r s w a t er a a n d e o p p e r v l a k t e v a n stoffen g e b e u r t als d a a r a t o m e n t e g e n a a n botsen. Vorige week d o n d e r d a g p r o m o v e e r d e hij bij d e faculteit scheikunde aan de v u . Voor familie, vrienden en andere leken hield de promovendus een uiteenzetting met plaatjes om zijn proefschrift te verduidelijken. Op een afbeelding staan allemaal half ronde bolletjes keurig symmetrisch dicht tegen elkaar aan. Het hjkt net een doos eieren. "Zo ongeveer ziet het oppervlak van een metaal, bijvoorbeeld platina eruit, als je het honderd miljoen maal vergroot," zegt Kirchner. "Het is natuuriijk maar een model, een voorstelling van de werkelijkheid. D e platina atomen zijn geen bolletjes bijvoorbeeld, maar bevatten kernen waar elektronen omheen draaien. Die elektronen bepalen de structuur van een stof en hoe deze zich aan het oppervlak gedraagt bij contact met andere stoffen." D e fysicus Erwin Schrödinger stelde in 1925 al de formule op, waarmee berekend kan worden hoe elektronen zich

bewegen in atomen. Dit is de zogenaamde quantumtheorie. H e t uitgangspunt is simpel. Atoomkernen en elektronen kiezen zo'n positie ten opzichte van elkaar dat er een zo laag mogelijke energie wordt gerealiseerd. Een evenwicht tussen positieve en negatieve deeltjes is de meest ideale situatie. Elektronen krijgen energie doordat ze zelf bewegen en omdat ze aangetrokken worden door atoomkernen. Daarnaast stoten ze elkaar onderling af. Binnen een vaste stof bewegen ze zó dat er een evenwicht is tussen alle krachten die erop inwerken. "Door allerlei gegevens in de computer te stoppen en daar een beetje mee te morrelen kan je met de formule van Schrödinger de oppervlaktestructuur van allerlei stoffen berekenen", legt de chemicus het onderwerp van zijn proefschrift uit. H e t klinkt zo eenvoudig, maar volgens Kirchner zijn er pas sinds kort computers beschikbaar met voldoende rekencapaciteit om deze berekeningen uit te voeren. Hij maakte gebruik van de computers van het universitaire rekencentrum Sara. N u kunnen alleen nog maar relatief simpele structuren worden berekend, maar in de nabije toekomst zullen door de komst van bijvoorbeeld parallelle computers ook ingewikkelder

VU-chemicus Eric Kirchner berekende de plek van zuurstofatomen (wit) op een oppervlak van germanium. Links zuiver germanium, rechts germanium met zuurstof structuren berekend kunnen worden. D e promovendus beklemtoont dat zijn onderzoek p u u r theoretisch is. " M e t

de praktijk waarnemen, zoals de werking van katalysatoren of halfgeleiders in computerchips. Maar tussen wat ik doe en praktische toepassingen zit nog een hele grote stap." Behalve platinakristallen bekeek Kirchner ook het oppervlak van de stof germanium, een halfgeleider die de computerindustrie verwerkt in chips Hij berekende zowel de structuur van germanium dat met zuurstof in aanra king komt, als met de vrij onbekende stof antimoon. Het levert in ieder geval mooie plaatjes op. D e promovendus werkt als Oio voor de stichting fundamenteel onderzoek van de materie (Fom). N u zijn onderzoeksproject ten einde loopt hoopt hij een researchbaan in de industne te vinden. Maar helaas, ondanks interesse in zijn onderzoek staan de werkgevers nog niet te springen om de jonge onderzoeker in dienst te nemen. "Gelukkig ben ik niet de enige die in zo'n positie verkeert," zegt Kirchner met een zuur lachje. 1

deze berekeningen kan ik modellen maken van atoomstructuren. Die verklaren misschien weer dingen die we in

V e r k o o p e n h a n d e l in k i n d e r o r g a nen. K i n d e r e n die g e d w o n g e n word e n zich t e p r o s t i t u e r e n . O f zeven dagen per week, onder barre o m standigheden, veertien u u r per dag moeten werken. "In Nederland k o m e n d a t s o o r t situaties n i e t v o o r , m a a r in o n t w i k k e l i n g s l a n d e n wel degelijk", zegt M r prof. J . E . D o e k . H i j is h o o g l e r a a r j e u g d - en familierecht aan de v u . Afgelopen m a a n d a g w a s hij o p h e t s y m p o s i u m 'Child labour and poverty'. Het symposium in de hoofdstad werd georganiseerd door de stichting Irewoc (Amsterdam foundation for international research on the exploitation of working children). Deze stichting is opgericht door de vu en de tJvA en bevordert het onderzoek naar kinderarbeid in het buitenland. In Nederland probeert

Irewoc kinderarbeid tot onderwerp te maken van universitaire activiteiten. Het symposium werd door zo'n zeventig studenten van beide universiteiten bezocht. Er werd gesproken en gediscussieerd met organisaties als de International Labour Organization, de World Health Organization en de FNV. "In landen als Brazilië, Thailand, Afrika en India is kinderarbeid een omvangrijk probleem", verklaart Doek die zich al jaren bezighoudt met de rechten van het kind in internationaal verband. "Neem India. In dat Aziatische land wonen 850 miljoen mensen, waarvan 400 miljoen kinderen. Een gedeelte van hen werkt op een leeftijd van onder de vijftien jaar." "Ze werken bijvoorbeeld in de glas- en luciferindustrie. Of knopen tapijten. H u n situatie is erbarmelijk. Niet alleen werken ze ruim het klokje rond, ook laten de arbeidsomstandigheden te wensen over. In een glasfabriek dragen ze geen bnllen,handschoenen of andere

beschermende kleding. Terwijl overal glas ligt. D e ventilatie is slecht, er is geen pauze en nauwelijks eten." "Volwassenen maken misbruik van de kwetsbaarheid van kinderen", verklaart Doek. "Er is soms zelfs sprake van bounded labour, gebonden werk. D a t komt dicht in de buurt van slavernij. De werknemer is dan namelijk eigendom van de werkgever. Ouders hebben een schuld bij iemand uitstaan. H u n kind is vervolgens de dupe en lost deze schuld door arbeid in." "Kinderarbeid en armoede heeft te maken rhet de sociaal economische verhoudingen in de wereld. En met het beleid van organisaties zoals de Wereldbank en het Internationale Monetaire Fonds. In Amenka is men nu bezig met een wetsvoorstel om geen produkten meer af te nemen van werkgevers die kinderen voor zich laten werken. Een boycot dus van produkten die door kinderarbeid tot stand zijn gekomen. T a pijten uit India bijvoorbeeld."

BAS VAN DER SCHOT

"De discussie over zo'n boycot heeft al effect", meent Doek. "In India proberen ze hun produktieproces te veranderen door geen jonge kinderen meer in te zetten. Plaatselijke hulporganisaties zijn belangnjk. Zij moeten kinderen zonder werk opvang bieden. Anders worden het misschien zwerfkinderen. En zij moeten families steunen die minder inkomsten krijgen als h u n kinderen geen tapijten meer knopen." "Het probleem van kinderarbeid is dat een alternatief met zo snel voor handen IS, als de kinderen niet meer naar de werkplaats worden gestuurd. Er staat in het internationale verdrag van de rechten van het kind dat staten zichzelf verplichten tot het invoeren van toegankelijk basisonderwijs. Maar de praktijk wijst uit dat het veel tijd kost om de ergste vormen van kinderarbeid uit te bannen." In Nederland is er geen sprake van kinderarbeid zoals dat in Derde Wereldlanden voorkomt. "Wel komt hier ook

E Po; vukel het gar latf me ger pei de£ "1 Hei dat van aan die ciët Lui tel der kan Ho VOO

I

'Mensen moeten kinderen serieus nemen' Coen van Basten

c;

spr( wol

beli

ei nar

ten kindermishandeling voor", aldus Doek hei( die acht jaar kinderrechter is geweest en Nei momenteel plaatsvervangend rechter is kab in D e n Haag. "Het gebeurt vaak in be- Isen sloten familiekring. Net zoals dat bij Jolanda het geval was." "Deze Eper incestzaak bewijst dat mishandeling de meest extreme vormen kan aannemen ! nen Vormen die we niet voor mogelijk had Uat den gehouden. H e t is moeilijk voor te •Ne( stellen dat ouders h u n kinderen vreselij- roe] ke dingen aandoen. T o c h gebeurt het.' aan "Een deel van de bewenngen van Jo- der landa zijn door de rechtbank ontvanke- W1)S lijk verklaard. Maar het strafrecht is eenl doe gebrekkig instrument om het slachtoffer| reel tevreden te stellen. Het kwaad is immers fysi al geschied. Mensen moeten signalen dist van kinderen serieus nemen. D a n voor- i n l Kab kom je een hoop ellende." stra H leg( pes ma , gen 1 der ^ vuil die HC Wie Ad Valvas per post wil ontvangen, kan schriftelijk of telefonisch een abon nement aanvragen bij: Abonnementenadministratie Ad Valvas, De Boelelaan 1105, Hoofdgebouw, kamer 15b-15, 1081 HV Amsterdam, tel 020 p 5484330 (op werkdagen van 9.00 Co 13.00 uur). hoi Het abonnementsgeld (47,25 gulden) var geldt voor de gehele jaargang of een rijt deel daarvan. Wie zich in de loop van Fn de jaargang abonneert, krijgt de nog Fu verschijnende edities toegezonden. Gr tail Op Jol

1.^

Ad Valvas per post

ö ir

ADA^IA^S^

Ad Valvas Is het redactioneel onafhankelijke weekblad van de Vrije Universiteit Redactie-adres: De Boelelaan 1105 (bezoek en post) 1081 HV Amsterdam, tel 020 548 4330 Fax-nummer: 020 6613717, onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas' Redactiekamers: 15B 1 1 , 15B 13 en 158 15. Hoofd gebouw VU Redactie: Ben Rogmans (hoofdredacteur, tel 548 6930) Coen van Basten (548 4325), Peter Boerman (548 3789), Erno Eskens (548 3789), Jan Jaap Heij (548 4330) Dirk de Hoog (548 4397), Liesbeth Klum per (548 4325), Frank van Kolfschooten (eindre dacteur 548 3839), Ben Koster (vormgeving, 548 3087) Harmke van Rossen (redactie-assistente,

548 4330/6930)

STiÜ>CBHG£i-Ei ]> IM 6

Medewerkers: Anne Pek, Dick Roodenburg, Selma Schepel, Marion Veerbeek (archief en abonnementen) Loes Zwilling (mededelingen) Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerken de universiteitsbladen): Frank Steenkamp, Pieter Evelein. Marcel Wiegman Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, John Smit Ontwerp lay-out: Hollandse Hoogte Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, ID-OA, Hoofdgebouw, tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet, Postbus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, fax 02507 17680 Ook voor 'Adjes commercieel' (zie pagina 4) Overige Adjes redactie adres, advertenties van VU m stanties opgeven op lD-04, Hoofdgeb ,tei 3096 Produktie: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 47,25 Be taling uitsluitend per acceptgirokaart aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel 020- 548 4330 (9 13 uur) Int.Standaard Serie Nummer: 0166 0098

Gr SCI

in StL

val VOi 00

im nie zw de err de eei vo" sie

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen