Ad Valvas 1993-1994 - pagina 436

PAGINA 10

ADVALVAS 2 1 APRIL 1994

Olierampen: natuur is soms veerlirachtiger dan mens Oiierampen hebben vaak niet alleen grote gevolgen voor de natuur, maar ook voor de mensen die er mee te maken krijgen. Soms herstelt het milieu zich zelfs sneller dan de mensen. De olieramp bij de Shetlandeilanden vorig jaar heeft relatief weinig effect gehad op het milieu. Maar de gevolgen voor de bewoners van de eilanden zijn groot. Door de publiciteit rondom de ramp nam de consumptie van Shetlandse zalm af en bleven de toeristen weg. Een en ander blijkt uit het rapport 'Olie in zee'dat de Wetenschapswinkel van de vu onlangs publiceerde.

Op verzoek van de Stichting Werkgroep Noordzee vroeg de Wetenschapswinkel een zestal studenten om te kijken welke lange-termijngevolgen bij olierampen zijn te verwachten. De studenten, afkomstig uit verschillende studierichtingen, bestudeerden de literatuur over drie grote olierampen, waaronder die bij de Shetlandeilanden. Vorig jaar liep de olietanker Braer in een ziedende storm op de klippen van de Shetlands. Maar liefst 85 duizend ton olie stroomde in zee. Door de sterke stromingen in de zee werd de olie echter vrij snel afgevoerd en afgebroken. Het milieu herstelde zich daardoor opvallend snel. Toch waren er slachtoffers: een paar duizend vogels, twaalf zeehonden en een deel van de vissen legden het loodje. Vooral de zalmkweek voor de kust van de eilanden liep grote schade op. Een groot deel van de gekweekte zalm moest worden vernietigd. De viskwekers liepen hierdoor veel inkomsten mis.

Otters Op het eiland zelf viel de schade mee. Mensen en dieren liepen nauwelijks vergiftigingen op. Ook de vele otters die de eilanden rijk zijn, ontkwamen nagenoeg allemaal aan de ramp. Er werden slechts drie dode otters"gevonden: "Eén is er door de olie overleden, één uit ouderdom en één is er overreden door een televisieploeg." De televisieploegen deden de Shetlands sowieso weinig goed: Door alle publiciteit rondom de ramp, daalde de consumptie van Shetlandse zalm. Ook de zalmkwekers die geen last hadden van de olie, zagen hun inkomsten daardoor flink dalen. De media zorgden er bovendien voor dat de toeristen wegbleven. In de jaren voor de ramp liet het toerisme nog een sterke groei zien. Vlak na de ramp daalden de inkomsten uit het toerisme met twaalf procent. Toen bleek dat het milieu zich vrij snel herstelde, waren de media al vertrokken.

Positieve berichten over het herstel van de natuur bleven daardoor uit. Toen de Exxon Valdez in maart 1978 voor de kust van Alaska ten onder ging, was de schade aan het milieu aanzienlijk groter. Er stierven veel meer vissen, vogels en landdieren. Nog altijd is de kust van Alaska vervuild door de olie. Bovendien waren de effecten van de ramp op de mens veel groter: "Na de ramp met de Exxon Valdez paste de inheemse bevolking slecht zich aan de nieuwe situatie aan. Dit uitte zich in sociale ongelijkheid en sociale conflicten, hetgeen een verhoogd aantal echtscheidingen en een toename van het druggebruik tot gevolg had."

Lange termijn "Dat er nog zoveel lange termijn effecten aanwijsbaar zijn van die ramp in Alaska, was voor mij een verrassing", zegt Bert Slager, één van de begeleiders van de student-onderzoekers bij het Instituut voor Milieuvraagstukken. "Ik had eigenlijk verwacht dat er nauwelijks effecten op lange termijn meetbaar zouden zijn." Wat er met de resultaten van het onderzoek gaat gebeuren, is nog niet helemaal duidelijk. "Wij gebruiken dit soort rapporten meestal om processen tegen vervuilers en overheden voor te bereiden", vertelt M.C.M. Vink van de Werkgroep Noordzee. Of de Shetlandzaak tot een proces zal leiden, is bij Vink niet bekend. De Werkgroep Noordzee overweegt wel om de onderzoeksresultaten te gebruiken bij het maken van een folder. Als er binnenkort onverhoopt een grote olieramp plaatsvindt, wil de Werkgroep daarmee het grote publiek voorlichten over de mogelijke gevolgen. (EE)

Olierampen hebben niet alleen voor de natuur desastreuze gevolgen Manu

Kamulainen

t^^^^^^ ^^^^i^ rfg^M. iZn^

^^^^*A:i^' .:

Artsen moeten naar patiënten leren luisteren In het project individuele patiëntenparticipatie (PIP) van de Wetenschapswinkel Geneeskunde moeten minimaal twee voorstellen worden geformuleerd voor onderzoek naar de participatie van patiënten in de gezondheidszorg. Door dit onderzoek moet de aandacht van de medische faculteit voor de rol en het belang van patiënten toenemem. Renske Miedema, gezondheidswetenschapper, houdt zich sinds januari met PIP bezig. "De laatste decennia willen steeds meer patiënten m de gezondheidszorg meedenken en beslissen over de behandeling van hun ziekte", vertelt ze. "Dat past binnen de maatschappelijke ontwikkeling van emancipatie en toenemende mondigheid van burgers." Miedema zal minimaal twee onderzoeksvoorstellen formuleren. Ze noemt een aantal mogelijke onderwerpen. "Gedacht kan worden aan de communicatie en besluitvorming in de relatie tussen arts en patiënt, en aan het betrekken van opvattingen van patiënten bij het

formuleren van voorlichtingprogramma's. Voorlopig ligt het accent binnen het project op het ontwikkelen van een voorstel voor een onderzoek naar de voorlichtingsbehoeften van chronisch zieken." Diverse vakgroepen (onder andere medische psychologie en interne geneeskunde) van de faculteit geneeskunde en de patiëntenbeweging zijn bij het opstellen van de onderzoeksvoorstellen betrokken. "Met deze samenstelling wordt gestreefd naar een optimale aansluiting van de onderzoeksprojecten op beleidslijnen en ontwikkelingen binnen zowel de vu als de patiëntenbeweging." In september wor-

den de dan geformuleerde voorstellen ingediend bij externe financiers. Thema's die in de onderzoeksvoorstellen aan de orde komen zijn onder meer: het patiëntenperspectief, ervaringsdeskundigheid en autonomie van patiënten. Miedema: "De wetenschapswinkel geneeskunde wil met het project het patientenperspectief meer en breder ingang doen vinden binnen de medische faculteit. Het facultaire onderzoek krijgt daarmee een extra dimensie en de maatschappelijke relevantie van het onderzoek wordt groter." "Het achterliggende doel is om via het onderzoek ook in het onderwijs meer aandacht te besteden aan de patiënten. Toekomstige beroepsbeoefenaren worden daardoor al tijdens de opleiding getraind in het leren luisteren naar de wensen en behoeften van patiënten." Patiëntenparticipatie is momenteel een belangrijk aandachtsgebied in de zorgsector. Zorgaanbieders en zorgverzekeraars hebben de inbreng van patiënten formeel er-

ÜM^

kend tijdens de landelijke kwaliteitsconferenties in Leidschendam m 1989 en 1990. Toen werd afgesproken dat patiënten eisen mogen formuleren voor de te verlenen zorg. Ook mogen ze een oordeel uitspreken over de kwaliteit van de verleende zorg. Daarmee neemt het belang van de zogenaamde patiëntenbeweging toe. Het centrale uitgangspunt van de belangenbehartiging van die beweging zijn de wensen en behoeften van de patient.

Zorgaanbod Uiteindelijk doel is dat het patièntenperspectief bepalend wordt voor de aard en omvang van het aanbod in de gezondheidszorg. Miedema: "De behoeften van patiënten moeten het uitgangspunt vormen waarop het zorgaanbod aansluit, in plaats van andersom. De eigen ervaring van de patient kan dan zwaarder meewegen. Nu wordt de 'ervaringsdeskundigheid' van patiënten te vaak overspoeld door de professionele deskundigheid van de hulpverlener."

Op dit moment is de patiëntenbeweging echter nog zwak en kwetsbaar, aldus Miedema. "De partijen zijn niet gelijkwaardig. De markt is voor patiënten nog niet doorzichtig. Bovendien zijn patiënten minder goed geïnformeerd en georganiseerd. Zij hebben dus minder mogelijkheden om het beleid te beïnvloeden." "Ook bestaat er bij verzekeraars en hulpverleners nog veel weerstand tegen een volmondige erkenning van de patient als gelijkwaardige partner in de zorg", vertelt Miedema. "De patient zou niet alleen mondiger maar ook veeleisender zijn geworden." Uit Amerikaans onderzoek blijkt echter dat wanneer patiënten in de gelegenheid gesteld worden om kennis te nemen van verschillende behandelmgstechnieken, ze vaak juist voor minder dure en ingrijpende technieken kiezen. {CvB)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen