Ad Valvas 1993-1994 - pagina 236

AD VALVAS 16 DECEMBER IS

PAGINA 8

ADV

F;

Peetvader onderwijspedagogiek vertrekt Jacques Carpay: 'Samen ergens tegenaan duwen' Jacques Carpay, hoogleraar onderwijspedagogiek, nam vorige week met een conferentie afscheid van de vu. Hij heeft gekozen voor de VUT nu het nog kan. "De spannende mensen worden weggejaagd. Ik wens geen onderdeel te zijn van een kennisindustrie."

N o g maar weinig mensen krijgen de kans om met vuT te gaan omdat ze er veertig dienstjaren op hebben zitten. Omdat Jacques Carpay, hoogleraar on­ derwijspedagogiek aan de vu, al op z'n twintigste als onbevoegd leraar voor de klas stond, en omdat hij in zijn latere leven altijd direct of indirect in dienst was van de Rijksoverheid, kreeg en greep hij de eenmalige kans: "Ik heb de afgelopen jaren van het een naar het ander gehold. Ik ben n u nog lekker fit. En er ligt thuis nog het een en ander op de plank. Talloze ideetjes, halve artikel­ tjes, boeken met papiertjes bij hoofd­ stukken of passages die ik moet lezen of herlezen. E n omdat ik verwacht dat de VUT over een paar jaar wordt omgezet in deeltijd­vuT, heb ik besloten om ermee op te houden." In zijn werkkamer liggen overal stapels boeken, tijdschriften en papieren. Dat schijnt normaal ook al zo te zijn, maar nu lijkt het nog iets meer op een ver­ huizing. Carpay: "Daar gaat veel tijd in zitten. Sorteren, besluiten wat je mee­ neemt, wat je weggooit. Bladeren, lezen, herinneringen ophalen."

Augustinus Op vnjdag 10 december nam Carpay afscheid met een kleine conferentie over onderwijspedagogiek. Geen obli­ gate afscheidsrede vanaf het katheder met een zaal vol mensen, want als er een verbindend thema in zijn manier

van werken en leven is, dan is het co­ agitatie. Carpay vertaalt het vrij met 'samen ergens tegenaan duwen' en wijst erop dat Augustinus al bedacht dat de etymologie van het begrip cogni­ tie eigenlijk co­agitatie is. D e conferentie bestond dan ook uit vijf korte inleidin­ gen, elk gevolgd door een bijdrage van een discussiant en een plenaire discus­ sie met de zaal. Carpay is van huis uit katholiek, en ge­ vormd op het Augustinianum in Eind­ hoven. "Dat is een essentiële periode geweest. Bij de Augustijnen word je, anders dan bij de paters Jezuïeten veel meer opgeleid tot een beschouwend mens, dan tot iemand die macht wil uitoefenen. Ik zat in één bankje met Cees Nooteboom. Er zijn relatief wei­ nig leerlmgen van het Augustinianum in de politiek terechtgekomen. D n e s van Agt en Hans Gruijters zaten een klas hoger dan ik, en Gruijters heette op school al Pietje Politiek. Het zijn uit­ zonderingen. D e Augustijnen staan al­ tijd net iets buiten de club en worden daardoor met zo snel n u m m e r één." "Ik ben daarna gaan studeren aan de Universiteit van Amsterdam, algemene taalwetenschap en psychologie, en m de jaren zestig aan de Rijksuniversiteit in Utrecht gaan werken op het grensvlak van de psychologie, de pedagogiek en de sociologie."

heb nooit iets begrepen van de piétisti Alg sche variant van het protestantisme mensen die hardop psalmen zingen erf" Collei Zie or stil in de Bijbel lezen. Zelfoi "Maar ik voel me erg thuis bij de groc lijk p< Zie or van mensen die gezamenlijk zaken wil len doorgronden. E n gelukkig zijn er genoeg mensen op de v u die dat ook Aai willen. Bovendien, ik vraag me af of ie Zelfoi lijk pi dereen beseft dat het momenteel in Zie or feite de (ex­)katholieken zijn die de vi overeind houden. Ik denk dat van de wetenschappelijke staf ongeveer veertij n procent van böis uit katholiek is. Die Keuzt groep is waarschijnlijk groter dan die Zie 01 van de gereformeerden, de hervormde Vakg Opvr en andere groepen."

Spannende mensen

Halve calvinist Zijn promotie in Utrecht ging over het probleem hoe je een logische ordening omzet in een psychologische ordening: "Je afvragen hoe mensen iets leren. O m uiteindelijk de efficiency van het onder­ wijs te kunnen vergroten. Hoe je het onderwijs ook vorm geeft, een beperkte groep pikt de leerstof altijd op. Maar het gaat natuurlijk om de grote groep: hoe lukt het je om tachtig procent van de leerlingen tachtig procent van de leerdoelen te laten halen?" "We houden een zeer kostbaar onder­ wijssysteem m stand. Over de effectivi­ teit, het rendement daarvan, denken we vaak na. Mij gaat het daarnaast om de efficiency van het proces. Hoeveel ener­ gie steek je daarin, hoe kan die beter worden benut? Wat zijn de gevolgen van grootschalige onderwijsveranderin­ gen? Heeft het zin om te zeggen dat ie­ dereen in Nederland Frans moet leren en dan veel leerlmgen voor dat vak drie jaar achter elkaar een onvoldoende voor Frans te laten halen?"

Jacques Carpay: 'Ik ben dus ik denk' In 1976 kwam Carpay de toenmalige vu­hoogleraar Fokkema tegen. Net als de andere universiteiten probeerde ook de v u in die tijd een vakgroep onder­ wijskunde op te zetten. Of dat wat voor hem was, vroeg Fokkema. E n zo werd Carpay in 1977 lector in de didactiek.

Peter Woiters

"Aan de v u heb ik me altijd thuis ge­ voeld. Ik ben een beetje een katholiek van boven de rivieren, toch een halve Calvinist dus. D e dingen waarmee rec­ tor magnificus Boeker bezig is, spreken me erg aan. D e waardigheid van men­ sen, de ruimte om vragen te stellen. Ik

Huismeester Menno Zootjes: 'De taak van liuismeester leer je n iet uit een boekje'

Carpay steekt niet onder stoelen of banken dat hij meer houdt van spannen depre aandi de mensen zoals Boeker, en een stuk G5i: minder van managers zoals Brinkman de voorzitter van het college van be­ Bio stuur. "Ik hoef niet te slijmen, want ik krijg mijn salaris toch uit Heerlen, mar^iijk p ik vond de diesrede van Boeker dit jaa meer inspirerend dan die van Brinkm^ij Ec< vorig jaar." Wat hem vooral steekt is de verschra­ We ling van het academische klimaat. On Ec< Carpay een beetje boos te krijgen, hoe Eco^ je maar een paar woorden te noemen, 3e SI bijvoorbeeld voorwaardelijke financie Vervi In de ring, of output­financiering. Hij vindt dat wetenschappers verant­ fdeelr woording moeten afleggen over wat ze .fverpl 'tervc doen met het geld dat ze krijgen. En .gelej ook dat elk elan vital wordt gesmoord i k u m ffebry Dat de spannende mensen worden et > weggejaagd. Dat contract­onderzoek ' mven c leidt tot grote hoeveelheden gestan­ studi Men' daardiseerd empirisch priegelwerk. Di studi de externe zeggenschap over de mrich cil Of ting en voortgang van het onderzoek kum vaak te groot is. E n dat standaardise­ ~ lichti kamt ring, modulansenng en bureaucratise­ Exar ring in strijd zijn met zijn opvatting da ; Zoal' IS be de academie de plaats is waar de vrageH de re belangnjker zijn dan de antwoorden. dien s t u d "Ik wens geen onderdeel te zijn van ee­­S de Cl kennisindustrie." fstelc Carpay voelt zich meer aangesproken werd de c door een oproep zoals Niet bij brood al dien leen, dan door Brood op de plank: "Mi)r ^reali curs credo is dan ook Sum ergo cogito, 'Ik Een ben dus ik denk', en daar heb ik over lijnei tói<'dat( nagedacht."

Ook het personeel dat dagelijl achter de schermen werki is essentieel voor de VI' Wie zijn deze mensen eii wat doen ze eigenlijk^ De huismeester

NICO Boink-AVC/VU

Achter de schermen

i k ben hier de haarlemmerolie' Peter Boerman Wie denkt dat het leven van de v u zich alleen aan de De Boelelaan afspeelt, heeft het mis. De universiteit is immers nog altijd in het gelukkige bezit van zes stadspanden in Oud­Zuid, een van de meest fraaie buurten van Amsterdam. Menno Zootjes (55) is huismeester van die panden. ledere ochtend om zeven uur loopt hij al een controlerondje om te kijken of er ergens inbraken zijn ge­ weest. Daarna vult hij tijdens zijn twee­ de ronde de koffieautomaten bij. D e rest van de dag besteedt hij dan aan het oplossen van 'knelpunten': een kapotte koffiemachine, een knipperende T L ­ buis, et cetera. O m half vier koerst hij meestal weer richting huis in Lelystad. "Het werk is nooit af hier", zegt Zoot­

jes. "Ik heb wel een agenda, maar kan • die nooit precies volgen. Er gebeuren altijd zoveel onverwachte dingen. Afge­ lopen maandag kreeg ik bijvoorbeeld vier kerstbomen. Dan moet ik er wel voor zorgen dat die er ook leuk bij staan. Daar moet je wel tijd voor zien te maken." Zootjes praat begetsterd over zijn vak. Soms gaat hij staan, als hij wil demon­ streren hoe een bepaald voorval in zijn werk is gegaan. "Het werk is een stuk van mijn eigen geworden. Ik maak hier meer uren dan thuis, dus moet dit ook wel een beetje thuis zijn." Hij heeft in de twintig jaar dat hij inmiddels aan de vu werkt genoeg meegemaakt om uren over door te praten. "Laatst kwam er een vrachtwagen met 32 balen toiletpa­ pier aanzetten. Het hadden er volgens

de chauffeur eigenlijk 96 moeten zijn, maar die 64 had hij niet op voorraad. Bleek dat we alleen maar 96 pakken be­ steld hadden!" De kamer die Zootjes in het pand aan de K oningslaan heeft is hoog, bijna té hoog voor zijn tengere gestalte. Overal liggen spullen, maar het oogt verre van rommelig. "Ik probeer er het een beetje als een kantoor te laten uitzien, maar dat is met altijd even makkelijk." Emd 1994 moeten de panden aan de Konmgslaan en de Van Eeghenstraat door de sociaal­culturele wetenschap­ pers van de v u worden verlaten. Ze verhuizen dan naar de campus aan de De Boelelaan. Zootjes weet nog niet of hij die verhuizing kan begeleiden, omdat per 1 januari de functie van huismeester is opgeheven. "Maar als ik

nu wegga, voel ik me net een matroos die van boord springt, terwijl de passa­ giers nog aan dek staan." Hij hoopt dan ook zijn functie te kunnen afbou­ wen, maar zekerheid daarover mist hij nog. " D e buurt hier geeft de panden sfeer. In deze gebouwen leef je anders dan je aan de De Boelelaan doet. Hier gelden andere normen. In het hoofdge­ bouw slapen geen junks die een mes trekken als je voor ze staat, maar heb je ook geen contacten met buurtbewo­ ners. En dat is hier juist de aardig­ heid." De taak van huismeester is niet uit een boekje te leren, denkt Zootjes. "In de loodgieterij heb ik met mensen leren omgaan, dat komt me nu van pas. Ik ben hier nu de haarlemmerolie; overal goed voor. Constateren, lokaliseren en

op er zoekv ondel Aging daan

doorgeven. De laatste tijd ben ik veel met milieudingen bezig. Daar moet je de mensen ook mee helpen." Ondanks de vele contacten die hij heefl opgedaan, speelt zijn meeste werk zich achter de schermen af. "In wezen moet je er zijn door er niet te zijn. Het moet, opvallen als je er niet bent. Als ik eens ' een snipperdag neem, zeggen ze hier: 'Oh, Zootjes is er met, er zal wel wat misgaan vandaag'. Vaak hebben ze daar dan nog gelijk m ook." Dan rinkelt de telefoon; of hij even naar de Van Eeghenstraat wil komen. Zootjes schiet snel een colbertjasje aan en stapt naar buiten. "Zo, tijd om weer aan het werk te gaan." I

(een linee |stud haal betn lege dit ( wore 5 Viar curs kenr tiem

Dec een tialv quel waa were mer die gani de V riod vooi een verz tez mof naa tent ond pen 3/9 Ver De zoe den uitg dinf nun dier Pro De dat den ten ten bet Insi ace brie aar adr me fon der dat var lefc Me isl ten lijsl

19'

kra isc die set Wa anc Ins Op lys set

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen