Ad Valvas 1993-1994 - pagina 25

AD VALVAS 2 SEPTEMBER 1993

PAGINA 9

'Onze universiteit is niet wit' Rector P otchefstroom blikt terug op boycot door VU In 1976 verbrak de VU alle banden met de Zuidafrikaanse universiteit van Potchefstroom. De universiteitsraad wilde daarmee een daad stellen tegen de apartheid. Nu de apartheid langzamerhand verdwijnt, worden de banden weer voorzichtig aangehaald. Van een officiële samenwerkings­ overeenkomst zal het echter niet meer komen, stelt prof. C.J. Reinecke, rector van Potchefstroomse 'Universiteit vir Christelike Hoer onderwys'.

Erno Eskens Halverwege het interview haalt rector prof. C.J. Reinecke een recente Ad Val­ vas uit zijn tas. "Onze universiteit is niet wit", zegt hi) geërgerd, terwijl hi) met zijn vinger wijst naar een artikel. "Er zijn ongeveer duizend zwarte stu­ denten binnen onze P otchefstroomse universiteit, dus waarom staat hier dat wij een witte universiteit zijn? Wat be­ doelt u daar mee?" D e rector is veront­ waardigd, en met recht, want het 'witte' was misplaatst. P as met de verzekering dat een collega per ongeluk een ver­ keerde term heeft gebruikt, verzacht Reinecke zijn stem. Zijn toon wordt milder. ­ Bent u op de w om over samenwerking te praten? "Ik juich samenwerking tussen acade­

t­.>ï,'i!.­­J»>4

Rector C.J. Reineckei'Verder wil ik me hier niet over uitlaten' miei altijd toe, maar ik streef met naar een officieel samenwerkingsverband met de vtj. Ik hecht meer waarde aan spontane contacten tussen de academi­ ci. Die contacten zijn na 1990, toen de boycot van Zuid­Afrika werd opgehe­ ven, weer op gang gekomen, bijvoor­ beeld op het gebied van de biologie en de studie van de Afrikaanse taal. Ik juich dit soort informele contacten toe." "Historisch gezien waren er altijd infor­ mele banden tussen de beide universi­ teiten. P as in de jaren vijftig is er voor het eerst een formele samenwerkings­ overeenkomst gesloten. Dat was eigen­ lijk iets raars, want waarom moet je for­ meel vastleggen dat je samenwerkt?" ­ In 1976 werd het samenwerking sverband door de VU opgezegd, omdat Potchefstroom zich niet openlijk uitsprak teg en de apart­ heid. Hoe kijkt u daar nu teg enaan} "Het was jammer dat die formele over­ eenkomst werd verbroken. Erg was ook dat informele contacten tussen onder­ zoekers steeds verder afnamen. Dat in­ tellectuele contact IS heel belangrijk voor academici. Als je die contacten verbreekt, heb je geen gelegenheid meer tot een gesprek. Je kunt elkaar

'Geen dubbele, maar een eigen agenda' "Wij zijn altijd b a n g g e w e e s t v o o r een v e r b o r g e n a g e n d a v a n d e v u . We vreesden dat de v u contacten m e t o n z e u n i v e r s i t e i t alleen m a a r belangrijk v o n d , o m d a t die d e d e u r zouden openen voor contacten met bijvoorbeeld P o t c h e f s t r o o m . " D i t zei prof. D . G . C l o e t e , d e c a a n v a n de t h e o l o g i s c h e f a c u h e i t v a n d e Zuidafrikaanse Universiteit van W e s ­ K a a p , vlak v o o r d e z o m e r in Ad Valvas. Cloete wil dat de v u voorlopig geen de banden met P otchefstroom aanknoopt, want "we weten allemaal dat vanuit Potchefstroom de rechtvaardiging voor de apartheid is gekomen door middel van de Kuyperiaanse theologie van soe­ vereiniteit in eigen kring." En omdat Kuyper de stichter van de vu was, is voor Cloete ieder contact tussen Potchefstroom en de vu verdacht. Ook contacten met zwarte Zuidafrikaanse universiteiten vindt Cloete dubieus als de vu hiermee een aanhalen van de banden met P otchefstroom voorbe­ reidt. Volgens H . Brinkman, voorzitter van het college van bestuur, heeft de vu geen intentie om de banden met Potchefstroom op slinkse wijze aan te halen. "Er is dan ook geen sprake van een dubbele agenda. Ik vind het verrekt kwalijk van die mannen van Wes­Kaap,

als ze suggereren dat zo'n verborgen agenda er wel zou zijn. Ze weten daar best dat wij die dubbele agenda niet hebben. Dat hebben we met ze bespro­ ken. En wie denkt nou serieus dat wij contacten leggen met de universiteit van Wes­Kaap of met de Universiteit van het Noorden (Unin) om uit te komen bij P otchefstroom. Waarom zouden wij daar uit willen komen? Waarom zouden we zo'n gekke omweg maken? Wij hebben contacten gelegd in heel Zuidelijk Afrika. Zouden wij dat nou allemaal gedaan hebben om bij Potchefstroom uit te komen? Dat is borreltafel­achtig gepraat." "Wij willen in Zuid­Afrika voor de zwarten werken", vervolgt Brinkman. "In het verleden was dat onmogelijk door de boycot. T o e n hebben we con­ tacten gelegd met universiteiten in de buurt van Zuid­Afrika, zoals in Zim­ babwe, Mozambique, Botswana en Le­ sotho. We gaan nu meer in Zuid­Afrika zelf werken. Er wordt wel gezegd dat de vu daarmee voor de muziek uit loopt. Dat kan zijn, maar wij gaan onze eigen weg. Wij hebben dus een eigen agenda, geen dubbele agenda. Onze agenda be­ staat eruit dat we de zwakste instellin­ gen in Zuid­Afrika willen helpen. Het risico bestaat namelijk dat er grote kwa­ liteitsverschillen per universiteit ont­ staan in Zuid­Afrika. Dat betekent m de praktijk dat de zwakste bevolkings­ groep ook het slechtste onderwijs krijgt. Daar moet iets aan gebeuren." (EE)

ook niet meer bekritiseren en dat is al­ tijd jammer." "Voor de boycot werd er op grote schaal samengewerkt met Nederlandse universiteiten. T o e n de contacten met Nederland wegvielen, ontstond er een vacuüm. Je moet bedenken dat veel in­ tellectuele leiders van onze universiteit promovendi uit Nederland waren. Voor ons was het dus bijzonder ongelukkig. Tijdens de boycot zijn er gelukkig con­ tacten met onder meer de Verenigde Staten op gang gekomen. Wij werken nu veel samen met wetenschappers daar." ­ Maar hoe kijkt u terug op het feu dat uw universiteit m 1976 met bereid was afstand te nemen van de apartheid} "Als je het goed nagaat, zit het heel in­ gewikkeld m elkaar. Er zat veel politiek in van beide kanten, zowel van P otchef­ stroom als van de vu. Verder wil ik me hier niet over uitlaten. Alhoewel zwarte studenten sinds 1974 aan onze univer­ siteit studeren, is het waar dat het er toen nog weinig waren. Er werden toen ook nog discussies gevoerd over de vraag of zwarten in de studentenflats mochten wonen. Ik heb daar zelf nog toestemming voor gegeven. Dat is alles wat ik erover zeg." ­ Is de situatie nog steeds ingewikkeld? Zijn er nog steeds discussies over rechten van zwarten bijvoorbeeld? "Nee, die rechten zijn nu allemaal ge­ lijk getrokken. Natuurlijk zijn de blanke en zwarte culturen wel heel verschillend van aard. Er is bij ons nu een voortdu­ rende discussie gaande over multicultu­

Foto Nico Bomk AVO/VU

raliteit, dezelfde discussie die ook bij jullie speelt. Die discussie is belangrijk. Verscheidenheid hoort namelijk bij de mensen. De fout van de apartheid was dat het verscheidenheid tot gescheiden­ heid heeft gemaakt. P rincipieel fout!" ­ Heeft Potchefstroom, vanweg e het eerdere apartheidsbeleid, een slechte naam onder zwarten g ekreg en? "De eerste zwarte student kwam m 1974 naar P otchefstroom. Dat is nu twintig jaar geleden. We hebben nu zo'n duizend zwarte studenten, dus dat speelt helemaal niet. Het is wel moeilijk voor zwarte studenten om naar Potchefstroom te komen, want het is erg duur. Je moet erheen reizen, je moet er gaan wonen. D a t kost gewoon veel geld. Het grootste gedeelte van onze zwarte studenten studeert thans op onze jongere campus. We hebben namelijk twee campussen op ongeveer honderd kilometer afstand van elkaar. D e oudste ligt in P otchefstroom zelf. Daar wonen ongeveer zevenduizend studenten, het merendeel is blank. Daarnaast is er een campus in een in­ dustriegebied, vlak bij de grote zwarte woongebieden van SharpeviUe en Boi­ patong. Op die campus zijn zo'n twee­ duizend studenten gehuisvest. Een kwart van hen is zwart. Engels is daar, naast Afrikaans, de voertaal. ­ Zijn er ook zwarte docenten? "Die zijn er nog nauwelijks. Een meer­ derheid van de zwarte studenten komt na h u n studie in het secundaire onder­ wijs of m de gezondheidszorg terecht. Vrij weinig zwarten blijven werken aan

de universiteiten, omdat zij elders ook hard nodig zijn." ­ Steekt het u dat de vu samenwerking s­ verbanden IS aang eg aan met de zwarte universiteiten Unin en Wes­kaap­ en niet met Potchefstroom? "Nee, dat zijn jonge universiteiten die hulp nodig hebben. Dan praat je over ontwikkelingssamenwerking. Wij zijn honderdvijfentwintig jaar oud. Wij heb­ ben geen ontwikkelingshulp meer nodig. Maar wij juichen individuele contacten tussen wetenschappers na­ tuurlijk wel toe." ­ Kan de gereformeerde traditie bij die in­ dividuele contacten nog een rol spelen? "Op dit gebied heb je unieke mogelijk­ heden om samen te werken. Contacten zijn er al heel lang. Er bestaat een In­ ternational Association for the Advan­ cement of Christian Higher Education. Daar zijn onder meer de vu, Calvin College, het Institute for Christian Stu­ dies en P otchefstroom lid van. Zo'n or­ ganisatie biedt genoeg mogelijkheden om op levensbeschouwelijk gebied samen te werken. Er zijn daarom vrij weinig directe contacten tussen theolo­ gen van de vu en die van P otchef­ stroom." ­ Sommig e mensen, waaronder de theoloog Cloete van de universiteit van Wes­Kaap, beweren dat de apartheid werd gelegiti­ meerd met de gereformeerde filosofie van Abraham Kuyper, stichter van de VU. Ziet u dat ook zo? "Nee, dat had er mets mee te maken. "

'Een blamage voor de VU' VU­koor blaast omstreden optreden af O p h e t laatste m o m e n t heeft h e t V U ­ k o o r e e n geza­ menlijk o p t r e d e n m e t h e t z a n g k o o r v a n d e Z u i d ­ A f r i ­ k a a n s e U n i v e r s i t e i t v a n P o t c h e f s t r o o m afgezegd. E e n meerderheid van het koor vond het optreden o m poli­ tieke r e d e n e n niet c o r r e c t . Koordirigent Sam ten Velden besloot het optreden, dat vlak voor de zomervakantie was gepland, af te zeggen. "P otchef­ stroom was een universiteit die in de tijd van de apartheid besmet was. Ik heb de indruk dat men nu alle restanten van het racisme aan het wegwerken is. Het gaat dus de goede kant op, maar ik vind gewoon dat de je zeker moet weten dat alles goed zit, voordat je weer met zo'n universiteit gaat sa­ menwerken." O m erachter te komen hoe de situatie in Potchefstroom is, zocht T e n Velden contact met de Anti Apartheidsbeweging Nederland die hem adviseerde het geza­ menlijke optreden af te blazen. D e Zuid­Afrikaanse ambassa­ de gaf T e n Velden een tegengesteld advies. Uiteindelijk legde de dirigent de zaak voor aan een aantal Tweede Kamerleden. "Ik kan niet zeggen welke Kamerleden dat waren, maar zij adviseerden mij om de boel af te zeggen." Uiteindelijk be­

sloot een meerderheid van het koor op aanraden van T e n Velden om het optreden af te zeggen. Niet alle koorleden waren het echter eens met de beslissing. Een deel van het koor, waaronder een aantal bestuursleden, gaf daarom acte de presence bij het solo­optreden van het koor van P otchefstroom. Willem Stegink, voorzitter van het vu­koor en voorstander van het dubbeloptreden, betreurt met name het late tijdstip waarop het dubbeloptreden is af­ geblazen. "Het koor had liever eerder duidelijkheid gehad. Dat is ook mijn mening." T e n Velden is het eens met deze kritiek en steekt wat dit betreft de hand in eigen boezem: "Ik had het een en ander eerder moeten bedenken." Rector C.J. Reinecke van de P otchefstroomse universiteit be­ treurt de weigering van het vu­koor. "In eerste instantie re­ ageerde de vu enthousiast op mijn voorstel voor een geza­ menlijk optreden", vertelt prof. C.J. Reinecke, "maar daarna ging het fout. Kennelijk heersen er nog veel vooroordelen over onze universiteit." Ook collegevoorzitter drs. H . Brinkman van de vu betreurt de weigering van het vu­koor. "Ik vind het heel treurig dat ons koor het heeft later afweten. Het is een blamage voor de v u . " (EE)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen