Ad Valvas 1993-1994 - pagina 258

A D VALVAS 2 0 JANUARI 19

PAGINA 2

Grondlegger faculteit natuurkunde overleden Prof.dr GJ. Sizoo 1900-1994 H.J.

Boersma

Op donderdag 6 januari jl. is prof.dr G.J. Sizoo op 93-)arige leeftijd overleden. Hoewel zijn fysieke gesteldheid te wensen overliet, is hij zonder een ziekbed ingeslapen. Sizoo aanvaardde op 4 oktober 1930 het hoogleraarschap bij de Faculteit der wis- en natuurkunde. In feite moest hij samen met de vrijwel gelijktijdig benoemde hoogleraren dr J.F. Koksma (wiskunde) en dr ir J. Coops (scheikunde) de faculteit opzetten. Met recht wordt hij gezien als de grondlegger van de huidige Faculteit der Natuurkunde en Sterrenkunde. Er was in die jaren een enorme kloof tussen de natuurkunde en het geloof. Velen achtten de kloof onoverbrugbaar. Dat de keuze voor de nieuwe hoogleraar uiteindelijk op de nog jonge (29 jaar) Sizoo viel was daarom verwonderlijk, maar zoals later zou blijken een zeer gelukkige. Hij ging de problemen daarbij niet uit de weg; al in 1933 verscheen van zijn hand in de serie Christendom en Natuurwetenschap bij Kok in Kampen het boek Radioactiviteit. In dit boek behandelde hij op grondige en toch zeer leesbare wijze het verschijnsel van de radioactieve elementen en straling. In het laatste hoofdstuk, 27 bladzijden lang, gaat hij uitvoerig in op de met behulp van de vervalsprodukten bepaalde ouderdom van gesteenten en daarmee op de ondergrens van de leeftijd van de aarde: vele honderden miljoenen jaren. Deze leeftijd was op geen enkele wijze te rijmen met de op grond van de bijbelse geslachtsregisters bepaalde ouderdom van ongeveer 6000 jaar. Hij stelde zijn conclusie, dat de bijbel niet als geschiedschrijving over het ontstaan van de aarde moest worden gezien, op een zodanig voorzichtige wijze, dat het niet tot hevige reacties heeft geleid. Dit heeft hemzelf altijd verwonderd. Later heeft

prof.dr J. Lever dit over het ontstaan van het menselijk leven wel anders ervaren Professor Sizoo studeerde in Leiden en maakte daar bij Kamerlingh Onnes en Ehrenfest van nabij een boeiende en stormachtige ontwikkelingsperiode van de moderne natuurkunde mee. Dit heeft veel indruk- op hem gemaakt. Na een korte periode bij Philips in Eindhoven werd hij bij de vu aangesteld. Hoewel hij gepromoveerd was op supergeleiding, koos hij als onderzoeksgebied de kernfysica. De reden was even simpel als eenvoudig: deze wetenschap was pas beginnend en niet duur. Dit betrof zowel de apparatuur als het materiaal. Immers de natuurlijke radioactiviteit is overal aanwezig, en grond is niet duur! Ontwikkelde de kernfysica zich zowel bij de vu als daarbuiten tot een zwaartepunt, ook de zorg voor de mensheid en het milieu met betrekking tot de radioactieve straling bleef een aandachtspunt. Leidde het eerste tot de latere aanstelling van de hoogleraren C.CJonker en J.Blok, het tweede leidde tot de (eerst deeltijdse) aanstelling van de biofysicus professor Joh. Blok. Geld was hèt grote probleem. Sizoo en Coops hebben zelfs een deel van de inboedel van het laboratorium op veilingen gekocht. Maar het ging de faculteit goed. De eerste promoties waren die van C.P.Koene in 1938 en F. Barendrecht in 1941. De wetenschappelijke produktie mocht er zijn! De Tweede Wereldoorlog is ook voor de nog jonge faculteit een moeilijke tijd geweest. Door het laboratorium 'om niet' over te dragen aan de stichting TNO in Rijswijk, wist men de bezetting van het pand door de Duitsers te beperken en een algehele leegroof te voorkomen. Sizoo is tweemaal rector magnificus geweest, in 1937 en in 1952. In 1946 werd hij voorzitter van de rijksverdedi-

gingsorganisatie RVO , van TNO. Deze functie heeft hij meer dan vijfentwintig jaar bekleed. In 1965 ging hij vervroegd (een hoogleraar bleef tot zijn zeventigste!) met emeritaat om zich geheel aan deze functie te kunnen wijden. Hij werd toen al snel president-directeur van het College van Directeuren van de Vrije Universiteit. Hij was gezichtsbepalend voor de vu. En dat heeft hij geweten: bij de studentenacties in 1968 was hij de eerst aangesprokene. Hij had begrip voor de studenten, maar vond hun uitgangspunten, verwoord in het bekende boekje van Marcuse, te mager om-er aan toe te geven. Professor Sizoo was mede-initiatiefoemer tot de oprichting van de stichting Fundamenteel Onderzoek der Materie (FOM), de organisatie die verantwoordelijk is voor een zeer groot deel van het huidige natuurkundige onderzoek. Naast het eerder genoemde werk over de radioactiviteit heeft hij nog twee andere werken voor een breed publiek geschreven. Direct na de oorlog verscheen in 1946 bij Moussault het boek Atoomenergie, waarin hij uitvoerig inging op de mogelijkheid om door middel van kernsplijting energie te produceren: de nu in diskrediet staande kernenergie! Later verscheen bij Servire in Den Haag het nog grondigere Kemphysica. Hoewel (of omdat?) hij een zeer goed didacticus was, vermeed hij daarin geenszins het gebruik van formules! Verder was hij een van de schrijvers van het bekende en aan alle universiteiten gebruikte Leerboek der Natuurkunde onder redactie van prof dr R. Kronig. Het deel daarin over elektriciteit en magnetisme was van zijn hand. Professor Sizoo gaf eerst alle colleges. Pas na de tweede wereldoorlog kwam daarin door de aanstelling van Jonker in de theoretische natuurkunde enige verlichting. Zijn colleges waren buitenge-

woon goed. Hij benadrukte daarin de meestal eenvoudige onderliggende fysische principes. Ook zijn dictaten moesten aan hoge eisen voldoen. Tekenend hiervoor en voor zijn grote belangstelling voor de natuurkunde is het feit, dat hij zelfs op 86-jarige leeftijd nog een herziene versie van een van zijn dictaten liet uitkomen! De Vrije Universiteit als geheel en de Faculteit der Natuurkunde en Sterrenkunde in het bijzonder hebben veel aan prof dr G.J. Sizoo te danken. Nog altijd wordt met diep respect over hem gesproken. Dat dit een troost moge zijn voor zijn familie, kinderen, kleinkinderen en achterkleinkinderen. Met dani aan prof.dr Joh. Blok en dr J.J. Vasmel voor veel van de hierboven gegeven informatie. (De auteur is decaan van de Faculteit der Natuurkunde en Sterrenkunde)

Herdenkingsbijeenkomst Op vrijdag 21 januari 1994 zal om 15.30 uur in zaal SI.11 van het WN-gebouw aandacht besteed worden aan de betekenis van Sizoo voor de Vrije Universiteit als geheel en de Faculteit der Natuurkunde en Sterrenkunde in het bijzonder. Sprekers zijn drs H.J. Brinkman, voorzitter van het College van Bestuur, prof.dr E. Boeker, rector magnificus en prof.dr H.J. Boersma, dekaan. Vanaf 15.00 uur is er bij de zaal koffie en thee verkrijgbaar.

ia-zaal opgeleverd

Ouderenondenvijs in trek

VA

J

Bijna 250 cursisten hebben de introdu tiebijeenkomst van het hoger ondenvi voor ouderen-vu (HOVO) bijgewoon Op maandag 24 januari start het voo jaarsprogramma van het HOVO. In tota is het aantal cursisten ten opzichte vi Be het voorjaar 1993 met bijna vijftig pn cent toegenomen van 200 naar 295 Tijdens de mtroductiebijeenkomst het auditorium luisterden de cursisit naar toespraken van Chris van Gina yerl ken van de Stichting cursisten HOV0-\' )ver en van prof. dr H. Woldring, die spi ie 1 over 'Vriendschap en ouderenbeleid] land Daarna konden de cursisten kennisnt met ken met hun docenten. Op dinsdag 3Uit( februari worden in de aula de certifi( loei ten uitgereikt aan de HOVO-cursist(| kmd van het najaarsprogramma. (BR)

(ijk bezv

CJP in 24 landen geldig [^e c verk Sinds kort kunnen houders van het Cu Da tureel Jongerenpaspoort (cjp) ook iiteit Polen, Tsjechië, Slowakije en Malta ko lebh ting krijgen op culturele voorzieningen ;n c Het paspoort, dat 20 gulden per )« ieze kost,en alleen wordt verkocht aan men sper sen onder de 26 jaar, is nu in 24 Euro kend pese landen geldig. cjP-houders kri)ge sxac in Griekenland korting op campings siteit veerboten. In Engeland kunnen ze m staat korting pizza eten, in België gratis ni Zg^j een popfestival en in Schodand kunne ze zelfs gratis reizen met de PostbiiflLg^, Maar in de meeste gevallen geldt de koiïgjjj ting voor de entreeprijs van theaters e musea. (BR)

Brieven Houd uw reacties kort. Over bijdragen langer dan 3 0 0 woorden contact met de redactie nodig. De redactie lean bijdragen inicorten. Anonieme brieven worden niet geplaatst.

Stoipe Op de tweede verdieping van het hoofdgebouw wordt birmenkort de 'nieuwemediazaal' opgeleverd. Collegezaal 2A05 is verbouwd tot een ultra-moderne lesruimte: vrijwel alle denkbare apparatuur waarmee docenten hun lessen kunnen illustreren, wordt daar geplaatst. De zaal wordt officieel geopend op 15 maart. In de zaal staan onder meer een computer, een videospeler, een diaprojector en een 'visualiser', een soort overhead-

projector met ingebouwde camera. Op een en hetzelfde scherm kan de docent op allerlei verschillende manieren, waaronder foto-CD, stilstaande en bewegende beelden projecteren. Het initiatief voor de 'meuwe-mediazaal' is genomen door drs A. van Rijn van het Onderwijsadviesbureau (OAB).

Voor de uitwerking waren naast Van Rijn, drs P. Smulders van Centrale Computeraangelegenheden (CCA) en dr J. Goldschmeding van het Audiovisueel

Centrum (AVC) verantwoordelijk. Van Rijn opperde twee jaar geleden voor het eerst het idee voor de nieuwe zaal. Tien maanden geleden ging het college van bestuur akkoord. Volgens Van Rijn moet de zaal voor alle vu-docenten makkelijk bereikbaar worden. Mogelijk zal het initiatief, als het succesvol is, in de toekomst gevolgen hebben voor de inrichting van andere collegezalen. De inrichting en verbouwdng van de

BAS VAN DER SCHOT 6ENETJSCHE MANipULATil

zaal kostte ongeveer een ton. De helft daarvan is beschikbaar gesteld uit de pot voor Noblesse Oblige, het lange-termijnplan voor de verbetering van de kwaliteit van het onderwijs aan de vu. De andere helft is gefinancierd door de gebouwendienst. (BR)

Terwijl intellectueel Nederland - lera ren op school en docenten aan de um versiteit - zijn uiterste best doet oi cHché-voorstellingen in het Nederlandsj perspectief op Duitsland met welovei wogen en gefundeerde argumenten l weerspreken, wordt in Ad Valvas slordigheid, zo nemen wij aan - op meest bevooroordeelde wijze geasst cieerd: In een bericht over de 'omstre den' Brandenburgse minister-presideii Manfred Stoipe waarin van een 'verle den' sprake is, connoteert Ad Valvas i een vet gedrukte paragraaf-titel 'Nazi'ii plaats van 'Stasi'. Wantrouwen tegen over mechanistisch opkomende begrips associaties (Duitsland - verleden - fout derhalve 'Nazi' is een van de verani' woordelijkheden die een universiteits blad tegenover taal en samenleving zoi moeten tonen. Elrud Ibsch Andrea Kunne Marieke Krajenbrink Cnstina Pumplun U heeft gelijk. Excuses voor deze slor SjI digheid (Red.)

Ad Valvas Is het redactioneel onafhankelijke weekblad, van de Vrije Universiteit. Redactie-adres: De Boelelaan 1105 (bezoek en post) 1 1081 HV Amsterdam, tel 020 548 4330 Fax-nummer: 020 6613717, onder vermelding van 'Redactie Ad Valvas' Redactiekamers: 15B 11,15B 13 en 15B 15, Hoofd gebouw VU Redactie: Ben Rogmans (tioofdredacteur, tel 548 6930), Frank van Kolfsctiooten (eindredacteur, 548 3839), Liesbetti Klumper (548 4325), Ben Koster (548 3087), Dirk de Hoog (548 4397), Peter Boerman (548 3789) Coen van Basten (548 3789), Erno Eskens (548 3789), Harmke van Rossen (redactie-assistente, (548 4330/6930) Medewerkers: Jan-Jaap Heij, Dick Roodenburg, Selma Sctiepel, Manon Veerbeek (archief en abonnementen), Loes Zwilling (mededelingen) Fotografen: Nico Boink en Sidney Vervuurt (beiden Audio Visueel Centrum VU), Bram de Hollander Stichting Hoger Onderwijs Persbureau (samenwerkende universiteitsbladen): Frank Steenkamp, Pieter Eve lein. Marcel Wiegman Tekenaars: Aad Meijer, Bas van der Schot, Jotin Smit Ontwerp lay-out:Hollandse Hoogte Zakelijke leiding: mr J L K van der Veen, lD-04, Hoofdgebouw, tel 020 548 3096 Advertenties: opgeven bij Bureau Van Vliet b v , post bus 20, 2040 AA Zandvoort, tel 02507 14745, fax 02507 17680 Ook voor 'Adjes commercieer(zie pag 4) Overige Adjes redactie-adres, advertenties van VU Instanties opgeven op I D 04, Hoofdgeb ,tel 3096 Produktle: Drukkerij Dijkman, Amsterdam Toezending: per jaargang (of deel daarvan) f 47,25 Betaling uitsluitend per acceptgirokaart, aan te vragen bij redactie Ad Valvas, tel 020- 548 4330 (913 uur) lnt.Standaard Serie Nummer: 0166-0098

(

D St wi de Al he W(

he W(

ui vi(

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen