Ad Valvas 1993-1994 - pagina 309

1994

ID VALVAS 10 FEBRUARI 1994

PAGINA 9

Ethici moeten blaffen omstreden hoogleraar Douma houdt inaugurele rede )e huidige medisclie !thiel< deugt niet, zegt )rof.dr J. Douma'in zijn naugureie rede. Er moet n Bijbels geïnspireerde thiek voor in de plaats (omen. Met zijn lezing vijdde Douma afgelopen vrijdag de omstreden, door )ro-life-bewegingen esponsorde^ indeboomleerstoel in. Erno Eskens gelopen vrijdag maakte de theoloog irof.dr J. Douma dan eindelijk officieel zi)n entree aan de vu. Het was een moment waar hij lang op heeft moeten jvachten, want zijn benoeming werd lanvankelijk tegengehouden door de 'erschillende echelons van de vu. Vooril binnen de faculteitsraad van Geneeskunde was veel verzet tegen de leeritoel. De Lindeboomstichting, een r'crkoepelende organisatie van pro-life jewegingen die de leerstoel bekostigt, :ou te 'ftindamentalistisch' zijn. De tichting zou een 'ayatollah' of een doemprofeet' op de leerstoel zetten; ienand met ouderwetse opvattingen over ibortus, transseksualiteit en euthanasie, n dat terwijl de vu en het vu-ziekenuis juist tegenover deze zaken een taeli)k liberale houding aannemen, onder expliciet te refereren aan het lekenhuis of aan de medische faculteit eerde Douma zich in zijn inaugurele ede fel tegen de huidige, liberale, meiische ethiek. Hij verwierp iedere :thiek die zich beroept op de 'autonoJnie' van de mens. Zo'n ethiek gaat Ervan uit dat de mens zelfstandig kan jeslissen over zijn of haar lichaam, en icht zaken als abortus en euthanasie oelaatbaar. Douma vmdt de gedachte van zo'n zelfstandige keuze' onzinnig. Het is )nvoorstelbaar dat de mens daadwerkei)k autonoom is, redeneert Douma, vant de mens is geen geïsoleerd wezen, ensen functioneren alleen in sociale erbanden. Het belang van deze veranden wordt in de liberale, op autonole geschoeide ethiek niet genoeg onerkent. Daardoor 'wordt de patient al ;auw uit de levensverbanden gelicht, ie zijn autonomie niet alleen beper-

ken, maar ook inkleuren'. De nadruk op het autonome individu zorgt er bovendien voor dat ethici steeds minder kritiek op maatschappelijke ontwikkelingen durven te uiten: "De vraag of het eigenlijk wenselijk is bepaalde nieuwe medische technologieën te ontwikkelen, wordt zodoende buiten het bereik van de ethiek geplaatst. De karavaan trekt verder, zonder dat de ethici zelfs blaffen. Ze zijn goede geleidehonden geworden." Douma wil daarom een ander uitgangspunt: "Het Woord van God."-Hij verweert zich tegen de kritiek dat zo'n uitgangspunt 'onwetenschappelijk' en 'dogmatisch' is. Juist degenen die zich als liberaal en anti-dogmatisch profileren zouden toch bereid moeten zijn om een afwijkende mening te respecteren, stelt hij. "Mogen intuïties, die we met nader kunnen beargumenteren, en levensbeschouwingen, die door anderen niet gedeeld worden, geen rol spelen in de discussies? Een dergelijk exclusivis-

me zou toch vreemd zijn als de pluriformiteit echt serieus genomen wordt." Douma beroept zich hoofdzakelijk op de bijbel. Hierin is volgens hem te lezen dat het beheer over de schepping aan de mens is toevertrouwd. Dat beheer omvat ook het onderzoeken van de schepping. Douma juicht het werk van de medische onderzoekers dan ook toe, 'ook waar het de biologisch-medische boringen betreft die hem steeds dieper in de geheimen van het leven doen binnendringen'.

Creatie BIJ het onderzoek moet de wetenschapper zich wel van zijn goddelijke opdracht bewust blijven. Hij of zij is slechts rentmeester. Dat wil zeggen dat de mens mag genezen en de nodige bescherming mag bieden, maar verder de creatie intact moet laten. "We mogen bewarend bezig zijn, zodat het strakke, aan onze zorgen toevertrouwde leven, in stand kan blijven. De milieuproble-

matiek stelt ons reeds dertig jaar bewust voor deze taak; maar ook biologische technieken vragen om eenzelfde bezinning." Het kloneren en het radicale sleutelen aan het DNA wijst Douma dan ook af. Artsen moeten de mens beter maken, maar mogen geen 'betere mensen' gaan fabriceren. Ook moeten artsen, m hun streven naar perfectie, de zieken en stervenden niet te snel afschrijven. Koste wat kost het leven van een stervende verlengen is met nodig, stelt Douma, maar euthanasie is uit den boze. Artsen mogen geen mensen doden, omdat ze 'door de bodem van hun mens-zijn' zijn gezakt. Dat deed Jezus immers ook niet. "Wij weten van de barmhartige aandacht die Jezus Christus had voor bezetenen, verlamden, melaatsen, blinden en doven mensen die naar het oordeel van zijn tijdgenoten onder de maat waren." Douma, die ook hoogleraar Ethiek aan de vrijgemaakte Theologische Universi-

teit van Kampen is, geeft op het ogenblik nog geen colleges, maar zal daar binnenkort wel mee beginnen. Hij hoopt op een volle zaal. Het beeld van een orerende Douma voor een volle zaal vu-studenten was voor het dagblad Trouw afgelopen zaterdag aanleiding voor een opmerkelijke oproep. Als de vrijgemaakte Kampense theoloog Douma aan de vu mag doceren, stelt de krant, dan wordt het ook hoog tijd dat er een gematigde vu-theoloog - iemand als Kuitert - naar Kampen wordt afgevaardigd. "Het beeld van vu-studenten die straks in groten getale bij de Lindeboomleerstoel opdagen, smeekt haast om een pendant: een Kuitertleerstoel voor vrijgemaakte theologen in Kampen." Waarschijnlijk is de oproep een tikje voorbarig, omdat de vu vooralsnog niemand heeft om af te vaardigen. Sinds het vertrek van de theoloog Kuitert in 1989, is de ethiekleerstoel van de vu vacant gebleven.

Rechtenstudent voelt zich misdeeld lans op cum laude afstuderen aan de VU is kleiner dan elders tudenten rechten aan de v u woren door de regels bij de becijfering chtergesteld bij rechtenstudenten an andere universiteiten. Aan de U mag een rechtenstudent een tenamencijfer niet verbeteren, waar_ oor vu-studenten minder kans hebben met hoge cijfers af te studeren dan studenten aan andere uniersiteiten. "Concurrentievervalmg", meent Marianne Degelink, esdejaars rechtenstudent en naens de v u s o lid van de universieitsraad. Op een vergadering van de commissie onderwijs en wetenschappen vroeg De^gelink onlangs of er niet wat meer eenteid in de manier van becijferen van entamens kan komen. "Ik werd wantrouwig toen ik in de rechtswinkel waar ik werk, uvA-studenten ontmoette met Hachten en negens voor een vak waar de beste rechtenstudent aan de vu met moeite een zesje voor kan scoren. Zij 'vertelden dat ze onbeperkt een cijfer ikunnen verbeteren, waarbij steeds het ijlaatste cijfer telt. Aan de rechtenfaculteit van de vu bestaat die mogelijkheid met. Als je een 5.8 haalt dan komt dat cijfer meteen op je eindlijst." Degelink belde verschillende faculteiten van de vu op om te vergelijken of de

regels voor herkansing daar hetzelfde waren. "Als steekproef heb ik nagevraagd hoe het zat bij aardwetenschappen, economie, psychologie, godsgeleerdheid en biologie. Het bleek dat er bij die faculteiten wel de mogelijkheid IS een cijfer te verbeteren. Dat had ik ook wel gewild. Bij een van mijn keuzevakken heb ik een lage voldoende gehaald, die ik graag over zou willen doen. Maar dat kan niet, terwijl dat bij andere faculteiten wel mogelijk is. Dat vind ik oneerlijk." Er bestaan aan de verschillende rechtenfaculteiten m het land een drietal varianten op het verbeteren van tentamencijfers. Aan de Katholieke Universiteit Brabant telt het hoogste cijfer, iets wat bijvoorbeeld ook bij de faculteit psychologie van de vu geldt. Dit kan leiden tot loterijgedrag, de student kan gokken om een tentamen nog eens te verbeteren en heeft daarbij niets te verliezen. Aan de UvA en aan de meeste andere universiteiten telt het laatste cijfer. Deze regeling is in september 1992 aan de UVA ingesteld om het loterijgedrag uit te bannen. Voor die tijd telde wel het hoogste cijfer. Aan de vu en aan de universiteit van Nijmegen bestaat variant drie, die verbeteren van een voldoende tentamencijfer in het geheel met mogelijk maakt. Rector Magnificus prof.dr E. Boeker noemt de kritiek van student-Ud van de universiteitsraad Degelink 'gesjoemel

om een puntje hoger te krijgen'. "Deze universiteit hecht aan studenten die goed hun best doen, zodat de toekomstige werkgever zegt: die komt van de vu, dus die is goed. Met dat gesjoemel is geen enkele student gediend. Het is in het belang van de student dat we er niet aan toegeven. Als een student een 5.8 haalt dan is dat een kenmerk van hem of haar. Ik zou het een slecht advies vinden om te zeggen dat je dan maar langer over je studie moet doen, alleen om dat cijfer te verbeteren." Niet alleen bij het solliciteren, maar ook bij het verkrijgen van een stage of studieplaats in het buitenland is de cijferlijst volgens Degelink het eerste selectiecriterium. Boeker bestrijdt dit: "Die selectie kan nooit rond eén punt hangen, het gaat om een totaalpakket van beoordelingen. Daarbij is ook de medewerking van een hoogleraar belangrijk en de student moet een positief advies van het faculteitsbestuur meekrijgen." Het komt in de praktijk weinig voor dat een tentamen wordt overgedaan voor een hoger cijfer. Bij de rechtenfaculteit in Groningen gebeurt dit bijvoorbeeld maar eens in de vijfjaar. Dit is ongetwijfeld te wijten aan de verkorte studieduur van vijfjaar en de grote hoeveelheid stof die de student na een tentamen al weer staat te wachten. Alleen als het gaat om keuzevakken die van grote waarde kunnen zijn voor de rich-

ting die de student later op wil, ambiëren sommigen nog wel een hoger cijfer. H.A. Eijkelestam, secretaris van de rechtenfaculteit, zegt dat een voldoende een voldoende is. "De student die een lage voldoende haalt, doet dat zelf. Als je cum laude wilt afstuderen dan is de regel dat je in eén keer gemiddeld een acht moet staan met als laagste cijfer een zeven. Voor herhalingskansen bestaan geen algemene regels. Niet alle faculteiten hebben dezelfde regelgeving, het is wettelijk vastgelegd dat de examencommissie van iedere faculteit dat zelf mag bepalen."

Economie Ook bij andere faculteiten dan rechten kan het verschil in regelgeving per universiteit nadelig zijn voor de student. Op de uitdraai van het cijferoverzicht bij economie aan de vu worden alle pogingen vermeld die een student heeft gedaan om een tentamen te halen. Maar in Nijmegen kan de student economie bijvoorbeeld een uitdraai krijgen waar die tussenpogingen gewist zijn. Daardoor zien de cijferlijsten er verschillend uit. Een lijst met alleen eindcijfers oogt beter bij een werkgever dan een overzicht dat meldt dat de student na vier keer het tentamen pas heeft gehaald. Vijfdejaars economiestudent Ruud de Back van de vu noemt dit 'zorgwekkend'. "Bij sollicitaties let men steeds

vaker op de cijferlijst. De cijfernotering van de vu is zo een concurrentienadeel." Volgens M. Brummel van het studiesecretariaat economie ligt dit aan de beperkte mogelijkheden van de printer. "Met ons systeem van automatische registratie IS het wissen van bepaalde cijfers niet mogelijk. Alleen als je een officiële cijferlijst aanvraagt bij de examencommissie kun je zelf bepalen welke cijfers er wel en welke er niet op de lijst komen te staan. Als de studenten niet expUciet om zo'n aangepaste cijferlijst vragen, krijgen ze gewoon een gangbare uitdraai." Dit geldt ook voor de rechtenfaculteit van de vu. Alleen als je er nadrukkelijk om vraagt, wil het secretariaat wel een cijferlijst uitprinten waar je bij een sollicitatiegesprek mee voor de dag kan komen. Rector magnificus Boeker zal in de volgende commissievergadering van onderwijs en wetenschappen, op 14 februari, reageren op de kritiek van Degelink over het verbeteren van tentamencijfers. Maar hij stelt voorop dat hij als lid van de universiteitsraad niets aan het verschil in regelgeving kan en wil veranderen. "Ik zal er geen gesprek over gaan voeren met de rechtenfaculteit. Of anderen dat wel willen gaan doen, dat moeten ze zelf weten."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen