Ad Valvas 1993-1994 - pagina 173

ADVALVAS 18 NOVEMBER 1993

PAGINA 5

'Nederlander is niet ingesteld op Eerste hoogleraar rampengeneeskunde moet zelf geld bij elkaar scharrelen ting over gedragsregels bij rampen. "In de rampengeneeskundige opleiding Een koning zonder het voorjaar kreeg ieder huishouden achter de rug hebben. De politie moet koninkrijk zou je de eerste een folder in de bus waarin stond wat de wegen voor het gewone verkeer af­ we moeten doen als er een ramp ge­ sluiten want een grote stoet ambulances hoogleraar rampen­ beurt m de directe omgeving. Ik ben er komt er anders nooit doorheen." geneeskunde kunnen van overtuigd dat die folder ongelezen Rivaliteit is gebleven. In het gunstigste geval is noemen. Dr. J. de Boer die op de stoppenkast terechtgekomen, Het team dat De Boer voor ogen heeft bij de reserve­stoppen en de zaklan­ mag dan college gaan zal dan wel op medewerking moeten taarn." kunnen rekenen van ambulanceperso­ geven over zijn vakgebied, De Boer illustreert zijn bewering met neel. Daar ontbreekt het op het ogen­ blik nog wel eens aan. De mensen van geld voor onderzoek of een anekdote over een Gelders dorp. de Landelijke Organisatie Trauma "Dat foldertje lag net overal m de bus lesmateriaal is er niet. toen m dat dorp de sirenes afgingen. Ie­ Teams (chirurgen en anesthesiologen die op de plek van de ramp bepalen dereen had dus kunnen weten dat je in Misschien dat er in de welk slachtoffer naar welk ziekenhuis zo'n geval ramen en deuren moet slui­ toekomst wat fina nciële moet) hebben er ervaring mee. De Boer ten en af moet stemmen op de regiona­ le radiozender. En wat gebeurde er? De formuleert uiterst voorzichtig als dit on­ ruimte komt, nu de mensen bleven niet thuiszitten met alles derwerp ter sprake komt. "Het lijkt provincie Noord­Holla nd alsof er sprake is van een zekere rivali­ potdicht, maar gingen de straat op om teit. De mensen van het LOTT­team kijken wat er aan de hand was. Je vindt dat het vu­ziekenhuis te worden steeds te laat gewaarschuwd. kunt niet volstaan met het verspreiden Bij het treinongeluk in Hoofddorp kre­ traumacentrum ma g van een foldertje, je moet op die ge­ gen ze pas na een half uur melding van dragsregels blijven hameren. Frappe, worden. Als ook staats­ het ongeluk. Bij een rampenoefening frappe toujours." onlangs op Schiphol werden ze pas secretaris Simons instemt, geïnformeerd toen de zogenaamde Perskaart kan De Boer dia's en noodlanding allang achter de rug was, Volgens medici is er sprake van een maar de vlieger had al tijdens de nade­ krijtjes a a nscha ffen. ramp als er slachtoffers zijn en er een ring aangegeven dat er problemen discrepantie is tussen vraag en aanbod Vrijdag 19 november oreert van medische hulp. Bij het treinongeluk waren. Op dat moment had het LOTT­ team een telefoontje moeten knjgen, in Hoofddorp was er dus geen sprake hij. dan hadden ze er tijdens de landing al

Liesbeth Klumper

"Er IS geen gevaar voor de volksgezond­ heid", luidt het standaardcommentaar van de overheid als er weer eens een gifwolk IS ontsnapt. "Dat zijn kreten waar ik vraagtekens bij zet", zegt de eerste hoogleraar rampengeneeskunde dr J. de Boer. "P aniek bezweren lijkt de eerste zorg van degenen die verant­ woordelijk zijn voor onze gezondheid. Hetzelfde geldt voor het verloop van rampenoefeningen, die zijn altijd ge­ slaagd. Dat kan niet, want er gaat altijd wel iets mis. En zo worden de burgers belazerd." Vraagtekens zet De Boer, van huis uit chirurg, ook bi) het nut van de voorlich­

van een ramp. De capaciteit van de hulpverlening was immers groot ge­ noeg. Volgens de definitie veroorzaakte ook de El­Al machine in de Bijlmer­ meer geen ramp, hoewel daar wel een discrepantie was tussen vraag en aan­ bod van hulpverlening; er waren veel te veel hulpverleners en ambulances aan­ wezig. De Boer was er ook, niet in zijn hoedanigheid als rampenspecialist maar met een stiekem georganiseerde pers­ kaart zodat hij toch ter plekke een kijkje kon nemen. "Volgens de medische de­ finitie was er geen sprake van een ramp, maar laat iedereen maar van een ramp spreken. Het ontbrak er aan coördina­ tie. Van de zeventig ambulances die daar stonden, waren er zestig overbo­ dig. Op de foto's zie je uitsluitend hulp­ verleners en nergens een slachtoffer. Ik heb een formule ontworpen waarmee je van te voren kan inschatten hoeveel hulpverleners en ambulances je nodig hebt. Je moet zoiets aanpakken alsof je met een militaire operatie bezig bent. Er moet een klem team zijn dat van wanten weet, een team met chirurgen, anesthesisten en verpleegkundigen die

*

•7>'­­pi'r

gestaan. Het lijkt wel of het ambulance­ personeel anderen weg wil houden van rampen. Ik weet niet waarom zij dat doen. Misschien zijn zij bang om hun baantje kwijt te raken, maar dat is een onzinnige gedachte. Die mensen zijn niet te vervangen door bijvoorbeeld werkloze artsen. Zij hebben zo'n enor­ me straatervaring daar kan niemand te­ genop."

Wassend water Wij Nederlanders zijn niet op rampen ingesteld, zegt De Boer. En dat is vreemd want uiteindelijk leven wij op in cultuur gebrachte zeebodem. In het Caribisch gebied, waar jaarlijks tropi­ iche stormen overheen razen is de hele maatschappij ingesteld op natuurram­ pen. "Daar wordt er snel en efficiënt gereageerd bij rampen", weet de hoog­ leraar. "Wij Nederlanders stoppen graag weg dat we het slachtoffer kun­ nen worden van een natuurramp, maar we zijn zo kwetsbaar. En niemand die het ziet. In Zeeland werd er aan de vooravond van de Watersnoodramp ge­

woon gefeest. Er was zelfs een burge­ meester die een toost uitbracht op het wassende water." Die Ignorante houding is ook terug te vinden bij de overheid. Er is weliswaar een wet gemaakt die een adequate me­ dische hulpverlening bij rampen moet waarborgen, maar daar blijft het ook bij. In de wet staat bijvoorbeeld dat de betrokken hulpverleners een erkende opleiding moeten hebben. Met de aan­ stelling van de hoogleraar rampenge­ neeskunde is een begin gemaakt met die erkende opleiding, maar de leerstoel is aangevraagd door de Landelijke Or­ ganisatie Trauma Teams (LOTT), een orgaan met weinig financiële middelen. De LOTT zorgt voor secretariële onder­ steuning, voor een kamer, een bureau en een telefoon. De nieuwe hoogleraar moet nu zelf de boer op om geld los te peuteren voor bijvoorbeeld lesmateriaal en onderzoek. "Het is tekenend voor de houding van de overheid dat ik zelf

voor geldschieters moet zorgen. Ik ver­ wacht dat er wel wat geld uit Den Haag komt. Ze zullen ook wel over de brug moeten komen want uiteindelijk is het hun wet en niet de mijne." De Boer blijft er laconiek onder. "Ik zal voorlopig geen onderzoek kunnen doen en geen congreg kunnen bezoeken, want het geld is er gewoon niet. Maar ik ben het gewend, want ik ben al twin­ tig jaar actief op dit vakgebied en weet inmiddels wel hoe moeizaam het gaat om erkenning te krijgen. Ik ben 61, een leeftijd waarop de meeste mensen al­ leen nog maar klaverjassen. Ik heb nog vier jaar te gaan en het belangrijkste is dat ik iemand vmd die straks de fakkel van mij kan overnemen."

Zelden hebben ze contact met studenten en toch werken ze dagelijks aan de universiteit. Ook degenen achter de schermen zijn essentieel voor de VU. Wie zijn deze mensen en wat doen ze eigenlijk? Een lid van de universiteitsraad.

­

Achter de schermen

iS*­

Dr J. de Boer:'Nederlanders denken dat ze geen slachtoffer kunnen worden van een natuurramp' " Sidney vervuurt, Avc/vu

\

»­V­

/!>

<

Dominee A. Hofland: 'ik ben meer een bèta-man dan een alfa' NICO Boink, AVC/VU

'Onverzadigbaar nieuwsgierig naar wat er allemaal is' Dirk de Hoog

Dominee A.C. Hofland is de nestor van de universiteitsraad. Namens de Vereniging voor Christelijk Weten­ schappelijk Onderwijs is hij al tien jaar lid. Tot nu toe hield geen raadslid het zo lang vol. Maar of hij na de zomer opnieuw m de raad komt, is de vraag. "Dan ben ik 71 en wat moeten ze met zo'n oude bok." De toenmalige rector Verheul strikte hem voor een plaatsje in de universi­ teitsraad. "Ik was net voorzitter af bij de gereformeerde synode toen ik de rector tegenkwam op een of andere bij­ eenkomst. Die zei tegen mij dat ze ie­ mand met zoveel bestuurlijke ervaring goed konden gebruiken aan de vu."

Hofland was nooit eerder actief ge­ weest binnen de vu­ vereniging. "Ik kom wel uit een vu­nest. Mijn ouders sleepten me voor de oorlog al mee naar allerlei bijeenkomsten en het vu­busje stond op de schoorsteen. En ja, voor Abraham Kuyper bestond bijna een heilige verering. Ik ben zelf lid gewor­ den van de vu vereniging toen ik trouwde."

Dogmatiek HIJ wilde wel in de raad omdat hij een grote interesse m de wetenschap heeft. "Ik lees veel, niet alleen op mijn eigen vakgebied maar ook over geschiedenis. Eigenlijk ben ik meer een bèta­ dan een alfa­man. Daar lees ik ook over. Niet dat ik er veel van snap, maar ik neem

graag kennis van de ontwikkelingen in de wereld. Ik heb een onverzadigbare nieuwsgierigheid naar wat er allemaal is en bestaat." HIJ studeerde vlak na de oorlog theolo­ gie aan de vu. "Het ging er toen wel anders aan toe dan nu", vertelt Hof­ land. "Mijn docent dogmatiek eiste dat je alles wist van de colleges die hij de laatste vijfentwintig jaar gegeven had. Je moest de dominees m het land een brief schrijven of ze nog dictaten had­ den." Na zijn afstuderen stond hij in verschillende gemeentes op de preek­ stoel, tot hij in 1966 in Delft belandde. Op zijn 62ste jaar ging hij met de VUT. Hofland had het moeilijk toen hij net in de raad kwam. "Ze stopten me in de commissie automatisenng. Ik zal het

eerlijk toegeven, daar wist ik helemaal niets van af. Ik heb toen maar het boek­ je Mens en computers gelezen." De meeste zaken die in de raad aan de orde komen, kunnen het beste worden beoordeeld door mensen uit de univer­ siteit zelf, vindt hij. Maar als de doel­ stelling aan de orde komt spitst hij zijn oren. "Het idee van Kuyper om op alle faculteiten christelijke wetenschap te bedrijven is te hoog gegrepen. Maar ik zie nog wel mogelijkheden om vanuit een christelijke levenshouding met we­ tenschap bezig te zijn, zonder te verval­ len in iets als een gereformeerde wis­ kunde. Ik ben er wel pessimistisch over, want ik heb het gevoel dat te weinig do­ centen zich ervoor willen inzetten." Maar over de toekomst blijft hij opge­

wekt. "Mijn kleinkinderen zullen niet aan de vu gaan studeren vanuit een warme enthousiaste verbondenheid met het calvinisme, maar misschien wel vanuit de traditie dat de hele familie hier heeft gestudeerd. De universiteit moet met de tijd meegaan, zonder haar geschiedenis te vergeten." Dat beeld vindt Hofland terug m het symbool van de griffioen. "Wat moeten ze met zo'n rare vogel dacht ik in het begin. Maar als je goed oplet, zie je dat de griffioen omkijkt. Vooruitgaan met een blik op het verleden, progressief met behoud •. van de eigen geschiedenis, bevlogen, maar met de voeten op de grond. Dan vmd ik het toch wel een mooi sym­ bool."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen