Ad Valvas 1993-1994 - pagina 220

PAGINA 8

Nederlandse intelligentsia zwijgt Laat de Nederlandse intelligentsia haar beurt voorbij gaan in de oorlog in voormalig Joegoslavië? Binnen de universiteiten wordt vertwijfeld gereageerd. Met het schetsen van de achtergronden beëindig je de verschrikkingen niet. "Maar je kunt mensen wel op het idee brengen om iets te ondernemen."

Pieter Eve ein

"Ik geef die mevrouw gelijk: je hoort bijna geen academicus protesteren. Dat gebeurt vrijwel nergens. Terwijl er toch mogelijkheden genoeg zijn." André Klukhuhn, hoofd van het Studium G e nerale in Utrecht, toont zich aanvankelijk net zo verbaasd als de Leidse alumnus Van Veen-Isovic. Uit woede over de passiviteit van de Nederlandse intelligentsia stuurde zij vanuit Luxemburg haar doctoraal-diploma terug naar de Leidse universiteit. Volgens Van Veen hadden Leidse alumni h u n stem moeten laten horen tijdens de dertig Cleveringa-lezingen in binnen- en buitenland. Bij die gelegenheid herdenken sprekers die in Leiden hebben gestudeerd dat de Leidse hoogleraar rechten Cleveringa in 1940 de Duitsers in het openbaar aanklaagde nadat joodse docenten en studenten waren gearresteerd. Klukhuhn: "Ik begrijp niet dat het zo stil blijft. Zo'n gelegenheid als de Cleveringa-lezing leent zich er uitstekend voor om de kwestie-Joegoslavië aan de kaak te stellen." Even later denkt Klukh u h n toch een verklaring te hebben gevonden. "De mensen zijn al te vaak bedonderd. Uit humanitaire redenen vra-

Universiteiten voorzichtig over rol in conflict in voormalig Joegoslavië

gen ze om gewapend ingrijpen, of ze keuren het goed, en dan blijkt achteraf dat de politici puur economische m o tieven hadden. Laatst las ik dat er bij de Falklands meer olie in zee zit dan in de Noordzee. Daar wist niemand van. Die mensen willen niet nog eens hun vingers branden. Ze zijn gefrustreerd." Frustratie, maar ook machteloosheid zijn steeds terugkerende begrippen als bestuurders, docenten en studenten wordt gevraagd waarom de universitaire gemeenschap zich nauwelijks roert. Zonder uitzondering steunt men de actie van het Nederlands Fotografenplatform, die deze week het hoogtepunt beleefde met de publikatie van een pagina-grote foto in tal van kranten. Inderdaad, zegt de een na de ander, het is verschrikkelijk wat zich in voormalig Joegoslavië afspeelt, en de poging om het Nederlandse volk daar nog eens op te wijzen wordt gewaardeerd. Alleen: wat kunnen Nederlanders daar aan doen, en dan in het bijzonder de uni-

versiteiten? De oorlog duurt ruim twee jaar en in die tijd is er naar het gevoel van de buitenstaander geen millimeter vooruitgang geboekt in de pogingen om vrede of een langdurige wapenstilstand te sluiten. Integendeel, een oplossing lijkt steeds verder weg.

Ongevaarlijk Volgens de Leidse Oost-Europa-deskundige mr G.P. van deh Berg is dat voor een belangrijk deel-de schuld van de onderhandelaars. "Universitaire kennis kan het conflict niet oplossen. Maar adviezen geven - dat kunnen we wel. Er wordt echter nooit om gevraagd. De politici gaan veel :e veet hun eigen weg. Als zich een onverwachte gebeurtenis voordoet, voelen ze zich verplicht om direct met een oplossing te komen. Ze denken dat ze zelfde specialisten zijn." Gesteld dat de politici tot inkeer komen, dan is het nog erg moeilijk om tot een oplossing te komen, denkt ook prof.dr P.R. Baehr, hoogleraar mensenrechten aan de universiteiten van Utrecht en Leiden en directeur van het Studie- en Informatiecentrum Mensenrechten (SIM) . Een voorstel dat de ene dag kan bijdragen aan een oplossing, is een dag later contraproduktief. E n er is al veel uit handen gegeven. De Verenigde Naties hebben 'veiligheidszones' ingesteld, waar de mensen hun leven allesbehalve zeker zijn. Het vechten gaat ook daar in volle gang door. D e strijdende partijen lachen het Westen uit. Het ergste dat echter kan gebeuren is dat landen als Nederland, Engeland en Frankrijk de hoop opgeven, denkt Baehr. H e m staan daarbij in de eerste plaats de grove schendingen van de mensenrechten voor ogen. Voor diegenen die een minder principiële houding aannemen zijn volgens Baehr echter ook argumenten om in beweging te komen. Tegen de mensen die Nederland 'vol' vinden zou hij willen zeggen: zolang de oorlog voortduurt komen er alleen nog maar vluchtelingen bij. En wie bang is voor z'n eigen hachje: Joegoslavië is helemaal niet zo ver weg. Voordat Hitler West-Europa aanviel, bezette hij Polen. Dat vonden de Engelsen destijds ook 'ongevaarlijk'.

Achtergronden Dat z'n vrienden-steeds vaker schouderophalend kennisnemen van de zoveelste granaataanval op Sarajevo of etnische zuivering in Bosnië en zich afsluiten voor de mensonterende taferelen, komt volgens de Rotterdamse student economie Michiel Berkhout onder meer omdat ze niet weten wat er aan de hand is en niet meer in staat zijn de berichtgeving te volgen. Het gaat om een buitengewoon moeilijk te doorgronden oorlog, waarbij Kroaten en moslims bij het ene dorp eikaars vijanden zijn, en tien kilometer verderop samen optrekken tegen de Serviërs. Daar doorheen speelt het probleem van de krijgszuchtige bendes die zich niets aan trekken van bevelen van hogerhand, en op eigen houtje voedselkonvooien plunderen.

Sarajevo, Bosnië-Herzegovina, juli 1 9 9 3 . Kinderen in de wijk Skenderija spelen met wapens (bazooka granaatwerper en zelfgemaakt speelgoedgeweertje). Teun Voeten

D e desinteresse om hem heen zinde Berkhout, verbonden aan het Studium Generale in Rotterdam, niet. Hij nam daarom het initiatief rot een actualiteitencollege van Studium Generale. De Leidse slavist dr W.R. Vermeer werd begin oktober bereid gevonden om voor tweehonderd belangstellenden de achtergronden van de oorlog te belichten. De grote belangstelling maakte duidelijk dat het initiatief in een behoefte voorzag. Een maand eerder, in september, besteedde ook Studium Generale in Groningen met drie lezingen aandacht aan de oorlog. "Het minste dat de universiteiten moeten doen is proberen om de

mensen betrokken te houden", verklaart SG-hoofd Jaap de Boer. Ook in Groningen was de zaal steeds goed gevuld, en net als in Rotterdam vormden studenten de helft van het publiek, dat volgens D e Boer naar huis ging met het idee 'veel beter te begrijpen wat er eigenlijk aan de hand is'. Meer dan een druppel op een gloeiende plaat is het niet, aldus D e Boer. "Maar het maakt de mensen weer bewust. D a t alleen al is heel belangrijk. Dan lezen ze de kranten tenminste weer. Het kan de eerste stap zijn om iets te ondernemen." Een opvatting waar de Groningse studente rechten lUya Bilderbeek volmondig mee instemt. Betrokkenheid is volgens haar de eerste stap op weg naar hulp, en die hebben de mensen in voormalig Joegoslavië hard nodig. Of er nu een oplossing in zicht is, of niet. Bilderbeek verbleef dit najaar enige tijd in Sarajevo, waar zij met eigen ogen waarnam hoe 'simpele' gebreken als papier

en pennen de meest elementaire vori uitr men van universitair onderwijs kunnen ' "H( verhinderen. den Ook boeken, tijdschriften en computers staa ten en andere apparatuur zijn hard nodig, kon nog afgezien van de eerste levensbekee hoeften. D e vele beschietingen hebben Sar van de plaatselijke universiteit een der zware tol geëist. Maar voor zover m o wij. gelijk wordt het universitaire leven hoc voortgezet. nin Isolement Tei divi Bilderbeek: "Natuurlijk, het is niet of 2 makkelijk om spullen de stad in te krijanc gen. Je moet er veel voor regelen, het voc kost tijd, maar het kan." Individuele acanc ties hebben volgens Bilderbeek geen zin. Georganiseerde groepen kunnen leg! wel het nodige bereiken. Zij zelf bereil landde in Sarajevo via het European Voi Student Office, een in Lyon gevestigde Joe organisatie die ook al studenten uit Itahas lië, Frankrijk, Duitsland, Zweden en ze 1 cor Canada naar de Bosnische hoofdstad

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen