Ad Valvas 1993-1994 - pagina 307

14

PAGINA 7

AD VALVAS 10 FEBRUARI 1994

Kuitert: 'Ik liep niet in de pas' Theoloog en ethicus is beschikbaar a ls bijzonder hooglera a r W^B^^^M^^i^'.

Dit najaar wordt de ethicus en tiieoloog, prof. H.M. Kuitert, zeventig Jaar. Afgelopen woensdag begonnen de feestelijklieden al. Met een lezing beet Kuitert de spits af van een studium generale dat geheel aan hemzelf is gewijd. Z i j n ' l l l l l l l i ; : boodschap: "Openbaring telt niet."

^.i^^

*7

»*

f' # m­,.

h:f !<.!

Prof.dr H.M. Kuitert: 'Je mag je best op de markt begeven en je geloof aanprijzen' lijk je gelijk ha len. Da a r moeten we echt va n a f."

Emo Eskens Q

Het gebeurt niet va a k da t een hoogle­ ara r a ls verjaardagscadeau een lezingen­ cyclus over zijn eigen werk krijgt a a nge­ boden. D e theoloog en ethicus H . M . Kuitert is er da n ook een beetje be­ duusd va n. " N u het eenma a l zover is ben ik toch wel een beetje zenuwa ch­ tig", zegt hij een pa a r da gen voor het begin va n het studium genera le da t het Instituut voor Ethiek a a n het wijdde. "Ik moet de cyclus openen en mijn le­ zing is nog niet a f. Wa a r ben ik a a n be­ gonnen... Ik heb het een beetje onder­ schat, denk ik." Kuitert wa s en is nog steeds de bela ng­ rijkste ethicus va n de vu. Va n zijn la a t­ ste boek. Het algemeen betwi jfeld chri ste­ lijk geloof, zijn 60.000 exempla ren ver­ kocht, ongekend veel voor een theolo­ gieboek. Hij kreeg ook ongekend veel reacties: orthodox­gereformeerd spra k er scha nde va n, progressief gerefor­ meerd vond het een pra chtboek. N o n ­ chalant legt Kuitert ­ volgens velen nog steeds 'het gezicht va n de v u ' ­ een been op de zitba nk die eenza a m tussen de vele boeken in zijn werkka mer sta a t. Hij za kt een beetje onderuit. Het inter­ view ka n beginnen. ­ Uw laatste boek i s ingeslagen als een bom. Wat i s het belangri jkste i dee dat i n dat­boek naar voren komt? "Dat er geen geopenba a rde wa a rheden zijn. M e t een beroep op openba ring kun je in de pra ktijk wa t a l te gema kke­

­ Wat bli jft er van het geloof over, als je de openbaring wegneemt? "Ik denk da t je christen kunt zijn ­ en ik ben het zelf ­ op een wiebelige, wa nkele manier, zonder je toevlucht te nemen tot de schijnzekerheden va n de openba ­ ring. Je kunt de onzekerheden en de twijfel toela ten. Da t is overigens ook de enige ma nier om niet funda menta lis­ tisch te worden. Als je het va n openba ­ ring moet hebben, ben je verkeerd bezig. Ik vind da t iedereen zich beter kan a fvra gen welke redenen hij of zij heeft om de christelijke tra ditie trouw te blijven. Je moet er niet bij blijven omdat het geopenba a rd is. Je moet zelf denken; je moet een reden hebben; je moet vera ntwoording voor je geloof a f­ leggen." ­ En wat i s een goede reden om chri sten te zijn? "Ik denk da t ik a lle redenen even goed vind. Voor mijzelf ka n ik zeggen da t ik er iets a a n heb in mijn leven. Het ra a kt me. Ik ka n niet goed zonder geloof leven." ­ Het geloof moet zi jn waarde dus per i ndi ­ vidu bewi jzen i n de prakti jk? "Zo zou je het kunnen zeggen. Er zijn mensen die het goed en mensen die het niet goed bij de tra ditie kunnen vinden. Als mensen niets met het geloof a a n­ kunnen, da n is daar dus weinig a a n te doen. Ik la a t het da a r bij."

•S-.

Nico Boink - AVC/VU

­ Dus u wi lt hen ni et bekerend "Ik ben tegen elke opdringerige en on­ gevraagde vorm va n eva ngelisa tie. Maar je gooit na tuurlijk niet zoma a r iets weg waarvan je denkt da t het iets kan betekenen voor de medemens. Je mag best zending en missie bedrijven om a ndere culturen menselijkheid te brengen. Je mag je best op de ma rkt be­ geven en je geloof a a nprijzen. La a t elke geloof zich ma a r op de ma rkt wa gen met hetgeen het te bieden hebben. Als dan blijkt da t er vra a g na a r is, da n heb je kennelijk wa t te bieden." ­ De chri stenen verkopen anders ni et zo best. Mag i k concluderen dat het chri sten­ dom ni ets meer te bieden heeft? "Er is wel iets mis, denk ik. Ma a r wa t? Dat is de vra a g. Het zit hem niet in de verkooptechnieken. Op da t gebied is alles a l uitgeprobeerd va n ja zzcombo in de kerk tot en met de trompetten na a st het orgel. Alles wa t je maar ka n beden­ ken. Ma a r wa a r zit het hem da n wel in? Ik denk in de ma nier wa a rop wij het ge­ loof va n de ene genera tie op de a ndere overbrengen. Da a r ga a t iets niet goed. Dat komt omda t men nog te veel va st­ houdt a a n de geda chte va n een geopen­ baard geloof. Als je kinderen je vra gen waarom je gelooft en je hebt geen bete­ re reden da n 'Nou, omda t het geopen­ baard is door God', da n kun je het ge­ loof niet doorgeven. Je moet vertellen dat je een goede reden hebt om te gelo­ ven. Da t het je iets doet. Openba ring is geen reden. O p dit p u n t ka n ik mij vin­ den in die pra chtige geda chte va n de Verlichting: we moeten de redenen zelf bedenken." ­ De Verli chti ng zegt dat we eerst moesten denken, om pas daarna, als het dan zono­ dig moet, te geloven. Het geloof komt dus op de tweede plaats. In uw wetenschappe­ lijke werk hebt u ook alti jd gezegd: eerst denken, dan geloven. Bent u eigenlijk wel christen, of ben u toch meer een weten­ schapper en een Verli chti ngsmens? "Ik ben op de eerste pla a ts christen. D u s het geloof komt voor mij zeker niet op de tweede pla a ts, ma a r het verva ngt ook niet het redeneren. Als weten­ schapper zeg ik a lleen da t je niet ma g verwachten da t God ingrijpt in de keten va n oorza a k en gevolg. Als je zegt 'Deze wetma tigheid is er n u wel, ma a r als wij ga a n bidden, is het morgen mis­ schien wel a nders', da n vind ik da t geen wetenschap meer. Je moet God niet a ls een bovenna tuurlijke ingrijper in je we­ tenschap inbouwen. Da t is alles wa t

mijn methodisch a theïsme inhoudt." "En wa t de Verlichting betreft: ik ben het niet eens met de verheerlijking of vergoddelijking va n D e Rede, die je bij Verlichtingsdenkers a ls Kant a a ntreft. Maar de ma nier wa a rop ik christen ben, heeft zeker bepa a lde trekken va n de Verlichting overgenomen. D a n denk ik vooral a a n de na druk op het feit da t we zelf moeten denken. Al die eerlijke vragen, zoa ls 'Is het a llema a l wel wa a r?' en 'Kun je da t nu wel zomaar gelo­ ven?', die moeten mensen zichzelf veel meer stellen. Ze moeten wa a ra chtig blijven en niet zoma a r geloven. Mensen moeten kijken wa t het geloof voor hen betekent, hoe ze het zelf erva ren." ­ Bi nnen de new age en de chari smati sche beweging wordt de ervaring belangri jker geacht dan de openbaring. Heeft u zich al aangesloten? "Nou nee. Ik vind deze stromingen zeker sympa thiek, ma a r ik zal mij er niet bij a a nsluiten. D e erva ring wa a r de charismatische beweging de na druk op legt, is mij te eenzijdig. Ik heb geen aanleg voor a l die wonderba a rlijke zaken. En wa t new a ge betreft, tja , da t is zo'n groot geheel va n spiritua liteiten, dat ik het nog even wil a a nzien. Ma a r ik behoor zeker niet tot de grote tegen­ standers erva n. Er zijn nu wa t kerk­ boekjes wa a rmee new a ge bestreden wordt. Ik vind da t geen goede za a k. Laat het ma a r eens." ­ Ook als ethicus zegt u vaak 'Laat het maar eens'. Toch stelde u laatst i n T r o u w dat zi ekenhui zen geen vrouwen moeten helpen di e op latere leeftijd een kind wi llen krijgen. "Van mij ma g a lles. Zelfs a ls mensen h u n ogen willen la ten uitsteken of h u n oren willen a fsnijden, da n heb ik da a r geen moeite mee. Het is dus niet da t ik tegen de technologie ben. Ik ben er a l­ leen tegen da t de mens in de reguliere geneeskunde een proefkonijn voor na ­ tuurwetenschappelijke theorieën wordt. Het is gewoon niet de ta a k va n de ge­ neeskunde om zo'n vrouw te helpen. Ze moeten ha a r ma a r na a r een soort universiteit verwijzen, wa a r men met vrijwilligers experimenteert." ­ Iets heel anders: u hebt nog altijd geen opvolger. "Tja, ik moest op een gegeven moment weg, omda t ik 65 werd. T o e n wa s er een va ca ture en die is een hele tijd niet opgevuld, wa a rschijnlijk omda t de fa ­ culteit moest inkrimpen. N u komt er

NICO Boink • AVC/VU

wel een opvolger, heb ik gehoord. Da a r ben ik natuurlijk blij mee, ma a r het is toch wel een getemperde vreugde. Je werk is natuurlijk heel slecht beloond, als je pas na vier ja a r een opvolger krijgt. Ik wel eens geda cht 'Heb ik da a r nou zo mijn best geda a n om va n die ethiek wa t te ma ken?' De vu heeft de ethiek in de kou la ten sta a n. Da t wa s teleurstellend." ­ Intussen heeft de vu wel bij de facultei t geneeskunde een bi jzondere,orthodoxe hoogleraar medische ethi ek toegelaten; prof. J. Douma, i emand ui t het 'zware' Kampen. Bi nnen de VU was er nogal wat protest tegen zijn komst. Men wi lde eerst weer 'een eigen Kui tert'. "Och, wa t a a rdig va n a l die mensen. Ze moeten me ma a r eens vra gen of ik een paar uur per week colleges kom geven." ­ Waarom bent u, na uw pensioen, ei gen­ lijk geen bi jzonder hoogleraar geworden? "Daar ben ik nooit voor gevra a gd. An­ ders ha d ik zeker ja gezegd. Ik denk da t men mij niet heeft gevra a gd, omda t er toch nog wel wa t a mbiva lente gevoe­ lens ten a a nzien va n mij wa ren. Mis­ schien zelfs binnen de fa culteit theolo­ gie. Het is voor mij niet helema a l dui­ delijk of ik wel a a nva a rd wa s. M e n heeft mij niet verworpen, ma a r a a n­ vaard? Ik liep na tuurlijk niet helema a l in de pa s." ­ Trouw deed afgelopen zaterdag een op­ roep om, als pendant voor de leerstoel die Kampenaar Douma aan de vu bezet, een Kuitertleerstoel i n Kampen i n het leven te roepen. Bent u daarvoor beschi kbaar? "Ach wa t een mooie opmerking wa s dat. Als ze mij zouden benoemen voor een pa a r uur per week, da n zou ik het zo doen. Ik zou er onmiddellijk na a rtoe gaan."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen