Ad Valvas 1993-1994 - pagina 478

AD VALVAS 9 MEI 1994

PAGINA 12

Met rolstoel in vicieuze cirkel Sporten cruciaal voor zelfredzaamheid van mannen met dwarslaesie Het is gezond om achter een balletje aan te rennen of af en toe een paar baantjes te trekken in het zwembad. Voor dwarslaesie-patienten blijkt sporten van essentieel belang. Het kan het verschil betekenen tussen zelfstandig wonen of een afhankelijk bestaan. Thomas Janssen promoveerde onlangs op een onderzoek naar de invloed van sportbeoefening op de bewegingsvrijheid van mannen met een dwarslaesie.

Liesbeth Klumper

Aanvankelijk had Thomas Janssen niet de bedoeling het tot doctor te brengen. Maar anderhalf jaar geleden bleek zijn onderzoek kwalitatief en kwantitatief van zo'n hoog niveau dat zijn hoogleraar hem aanraadde er een promotieonderzoek van te maken. Bewegmgswetenschapper Janssen bekeek de invloed van lichamelijke conditie en kracht op het functioneren van mannen met een dwarslaesie. Veel rolstoelgebruikers komen in een vicieuze cirkel terecht: doordat zij niet meer zo mobiel zijn, neemt hun conditie af en daardoor kosten alledaagse zaken als douchen of de auto instappen meer inspanning. Het gevolg is vermoeidheid en die verhoogt weer de kans op blessures. De promovendus werkte uitsluitend met marmelijke proefpersonen omdat 80 procent van de mensen met een dwarslaesie van het mannelijk geslacht is. ("Er zitten heel veel motorrijders tussen.")

Extreem zwaar Het kostte vrij veel moeite om de proefpersonen te werven. Via de Gemeenschappelijke Medische Dienst kwam er een handjevol vrijwilligers binnen, het leeuwedeel meldde zich echter via stichting De Schakel, de belangenvereniging van dwarslaesie-patienten. Janssen begon met 44 patiënten en uiteindelijk waren er 37 nog bereid ook aan de laatste tests mee te doen. De andere zeven waren door ziekenhuisopname niet meer in staat deel te nemen of hadden er gewoon geen zin meer in. "Het was ook niet niks wat ik van ze vroeg", zegt Janssen. "Ik heb die mensen een hele dag bij hun bezigheden in en om het huis gevolgd, dat is heel belastend. Toen zij 's ochtends hun ogen opsloegen, stond ik al aan hun bed en ik bleef de hele dag in de buurt tot het

Thomas Janssen: 'Mijn onderzoek geeft een te positief beeld'

Nico Boink - AVC/VU

moment dat zij 's avonds hun ogen weer dicht deden." Bovendien werden de rolstoelgebruikers extreem zwaar belast. Bij één test moesten zij zelfs doorgaan tot zij niet meer konden en er bijna bij neervielen. Geen wonder dat degenen die ook aan de laatste tests mee wilden doen een positieve instelling hadden. Janssen: "Ik heb alleen mensen getest die zelf hun rolstoel konden voortbewegen, degenen die er een motortje op hadden zitten vielen af. Dan werk je dus al met een relatief goede groep. Daarnaast hadden al mijn proefpersonen, ook zij die halverwege afhaakten, een positieve levenshouding. Anders hadden zij zich al helemaal niet aangemeld. Ik denk dan ook dat de uitkomsten van dit onderzoek een te positief beeld geven van de situatie van mannen met een dwarslaesie", waarschuwt hij.

maar deze rolstoelgebruikers zijn voor alle handelingen aangewezen op hun schouders en armen."

Pieken

Sadistisch Janssen stelde eerst vast wat de proefpersonen fysiek gezien eigenlijk aankonden. Voor die tests reden de rolstoelgebruikers op een lopende band terwijl hun rolstoel via een touw en een katrol verbonden was met een emmer waar steeds meer gewichten in werden gedaan. "Dat was heel sadistisch. Zij probeerden op de band te blijven, en in het begin ging dat ook makkelijk. Maar omdat ik steeds meer gewichten aan de rolstoel hing, werd dat steeds moeilijker. En omdat wij wilden weten hoe het met hun conditie zat, moesten zij doorgaan tot zij echt niet meer konden, tot zij er bij neervielen." Tijdens deze test werd het melkzuurgehalte (het afvalprodukt dat spieren maken als zij bewegen) bepaald en de uitgeademde lucht geanalyseerd. Zo kon Janssen vaststellen hoeveel energie de proe^ersonen eigenlijk verbruikten, want dat geeft een beeld van de conditie. Met een andere test bepaalde de pro-

movendus de kracht die de rolstoelgebruikers in hun bovenlichaam hadden. Zij moesten daarvoor plaatsnemen op een speciaal gebouwde rolstoel met geblokkeerde wielen. Apparatuur registreerde de krachten die de proefpersonen gebruikten om te proberen de stoel toch in beweging te brengen. De verwachting was dat mensen die een hoge dwarslaesie hadden, en waarbij dus ook de armfunctie gestoord was, minder kracht zouden hebben dan degenen die een lage dwarslaesie hadden. Janssen:

"Die verwachting kwam uit. We zagen dat mensen met een hoge dwarslaesie minder kracht hadden in hun bovenlichaam. Maar het verschil met lotgenoten met een lage dwarslaesie was dramatisch veel groter dan wij vermoedden. En dat heeft consequenties voor de conditie, want met minder kracht doe je een groter beroep op je uithoudingsvermogen om hetzelfde te bereiken als iemand met meer kracht. Dat klinkt allemaal heel logisch en het is niet anders dan bij gezonde mensen,

'Er wordt veel gemopperd'

Programma dag van het onderwijs

Tijdens dag van het onderwijs ideeën opdoen over studiebegeleiding Liesbeth Klumper

Het werd vorig jaar een doorslaand sticces, de eerste *dag van het onderwijs. Vandaar dat besloten werd het experiment voorlopig om te zetten in een jaarlijks terugkerend evenement. Op I juni zullen studenten, docenten, beleidsmakers, en belangstellenden met elkaar discussiëren over kwaliteitsverbetering van het onderwijs aan de vu. Het thema voor dit jaar is: studiebegeleiding. Ruim 240 mensen bezochten vorig jaar de eerste dag van het onderwijs. Dat was een hoge opkomst, maar de organisatoren waren vooral blij dat zoveel studenten waren gekomen: zo'n 160. Tijdens de workshops kregen de deelnemers opdrachten of discussieerden zij over mogelijkheden om het onderwijs kwalitatief op een hoger plan te krijgen. De dag van het onderwijs is een onderdeel van Noblesse Oblige, een jarenlang lopend vu-project dat de kwaliteit van het onderwijs moet verbeteren. In het kader van het project overlegt het college van bestuur met mensen die het onderwijsbeleid aan een faculteit maken. Ook worden er cursussen georganiseerd voor onder andere onderwijsbe-

geleiders. Maar al deze activiteiten beperken zich tot diegenen die tot de bestuurslaag behoren. Voor studenten en docenten, degenen die direct met het onderwijs te maken hebben, is er de dag van het onderwijs. Daar kunnen zij ervaringen uitwisselen en ideeën opdoen. Immers wat aan de ene faculteit een struikelblok is, blijkt aan een andere jaren geleden simpel opgelost.

Inval Het is moeilijk aan te geven welke veranderingen in gang zijn gezet door de dag van het onderwijs van vorig jaar. De gevolgen van onderwijsvisitaties, de al genoemde cursussen en gesprekken met kopstukken uit faculteiten, alles loopt een beetje door elkaar heen. Maar feit is dat voor het onderwijs kwaliteits fonds van de vu veel meer aanvragen binnenkwamen dan voorheen. En dat een aantal aanvragen bestemd bleek voor zaken die te maken hadden met thema's van de dag van het onderwijs van vorig jaar. Nels Groot werkt gewoonlijk bij het Vormingscentrum van de vu. Voor de onderwijsdag is zij aangetrokken als de verantwoordelijke voor de inhoud. "Het gaat erom dat mensen ideeën uitwisselen en elkaar op ideeën brengen. Zelf kreeg ik vorig jaar na één van de

sessies ook een inval. Ik wilde bij het Vormingscentrum een schrijfcursus organiseren. Maar hoe kom je aan goede docenten? Toen ik iemand van de vakgroep Nederlands hoorde vertellen over hun schnjfonderwijs, dacht ik: 'daar moet ik wezen'. Een aantal pas afgestudeerde Neerlandici hebben die cursus voor ons gedraaid en ik ben er heel tevreden over. Mijn houding is veranderd: ik ben me er van bewust geworden dat ik niet op een afgesloten afdeling werk, maar deel uitmaak van het geheel. Zo ben ik er van overtuigd dat de kwaliteit van het onderwijs erg vooruit zou gaan als men zou weten hoeveel experts er hier rondlopen. Die knowhow kun je tijdens zo'n dag bundelen."

Ontevreden Als thema is dit jaar gekozen voor studiebegeleiding. Een onderwerp waarover studenten veel mopperen. Aanleiding om studiebegeleiding te kiezen was onder meer een enquête onder studenten uit september 1992. Ruim 2200 van hen gaven aan wat zij vonden van de voorzieningen voor studenten. Van alles kwam aan bod: van studentenpsychologen via studiebegeleiding tot de mediatheek. Met de studiebegeleiding bleek het matig gesteld. Weliswaar had het merendeel van de studenten wel

Voor het derde onderzoek volgde Janssen zijn proefpersonen een dag lang als een schaduw. Bij toiletbezoek, bij douchen, bij het verschonen van het bed, bij het nemen van stoepjes en hellinkjes, hij week niet van hun zijde en al die tijd legde apparatuur de hartslagfrequentie vast. Omdat uit de eerdere tests al duidelijk was geworden wat de maximale hartslagwaarde was, kreeg de onderzoeker zo een beeld van de mate van de inspanning die al die dagelijkse handelingen vroegen. Ook hier bleken mannen met een hoge dwarslaesie zich het meest te moeten inspannen. Het waren echter steeds korte momenten van grote inspanning; pieken die de conditie niet verbeteren maar slechts vermoeidheid opleveren en dat verhoogt weer de kans op blessures en immobiliteit. En door immobiliteit holt de conditie achteruit, wat weer tot snelle vermoeidheid leidt en dan is de patiënt weer terug in de vicieuze cirkel. De beste manier om die situatie te omzeilen of te doorbreken is sporten en zo een goede conditie opbouwen. "Sport is uitermate belangrijk", stelt Janssen. "Vooral voor mensen die het nog net in hun eentje redden, is sportbeoefening de beste garantie voor zelfstandigheid."

eens van het fenomeen gehoord, maar de meningen over het functioneren ervan waren verdeeld. Opvallend was dat studenten van kleinere faculteiten de begeleiding een stuk positiever beoordeelden dan die van grote faculteiten. Het minst tevreden waren medicijnen- en rechtenstudenten, maar ook bij Economie, Tandheelkimde en Bewegingswetenschappen schort er volgens de studenten het een en ander aan de begeleiding. "Het is duidelijk dat velen ontevreden zijn", zegt Nels Groot, "maar het blijft een beetje rondzingen in collegezalen. De SRVU heeft er nu een aandachtspunt van gemaakt en als de tempobeurs straks nog wordt ingevoerd is het goed er nog wat meer op te letten. Als je straks in vijf jaar moet afstuderen, gaat alle sjeu van je studie af Voor leuke extra's is geen tijd meer. Maar met een efficiënte planning en goede begeleiding moet toch nog wat tijd te vinden zijn om bijvoorbeeld een periode in het buitenland te kunnen studeren."

vanaf 12.00 uur: informatie over de workshops; inschrijving en koffie bij de ontvangstbalie plaats: Hal bij de hoofdliften, 15 de verdieping 12.30-12.35 uur: welkomstwoord door mr J. Donner (portefeuillehouder studentenzaken. College van Bestuur) 12.35-13.00 uur: cabaretduo Lebbis Jansen met een speciale voorstelling over studiebegeleiding plaats: Kerkzaal, 16de verdieping 13.00-14.15 uur: workshops: ronde 1 14.45-16.00 uur: workshops: ronde 2 16.00-17.00 uur: publiek debat tussen prof. dr E. Boeker (rector magnificus) en Jasper Schouten (student wijsbegeerte en lid SRVU) over studiebegeleiding aan de Vrije Universiteit plaats: Kerkzaal, 16de verdieping

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen