Ad Valvas 1993-1994 - pagina 275

PAGINA 7

Wl 19<HD VALVAS 27 JANUARI 1994

!en leven lang in het water lydro-geoloog De Vries verwacht politieke spanningen in verdrogende gebieden

teel :t kan] "Zo lydro-geoloog prof.dr J.J. :rtig iemsl Ie Vries werkt al 25 jaar oevef lan de vu. Maar honkvast :r ank- Is hij niet, want hij reist de anae' 'hele wereld af om pnnti riL grondwater op te sporen of nteis te adviseren over het -lelhe

en Namibië. Hij was vier jaar docent aan de Universiteit van Botswana, had het geluk vlakbij de hoofdstad water te vinden toen deze stad vrijwel zonder water zat, en hij deed en doet onderzoek naar het voorkomen, de beweging en de herkomst van het grondwater onder de Kalahari-woestijn. D e Vries werkt ook mee aan een Taiwanees onderzoek naar het grondwater onder de kustvlaktes van Taiwan. Veel van dat water is verbruikt door de industrie en vervuild in zee geloosd. D e vlaktes beginnen nu te verzakken, soms tot beneden zeeniveau, de bodem is vervuild en dreigt door gebrek aan goed beheer een gevaar voor de volksgezondheid te worden.

beheer daarvan. Hij heeft iet druk, want er komen teeds meer verdrogende irstof-l t ge- gebieden. 1 3k de

Hoge Veluwe

wrij«Ide I laats Ben Rogmans Een echte vergadertijger is-ie nooit geweest, prof. dr J.J. de Vries, van de faculteit der Aardwetenschappen. Zijn hart gaat uit naar het veldwerk en dat doet hij nu noodgedwongen vooral in de vakanties. De Vries is bijzonder hoogleraar hydro-geologie aan de faculteit der aardwetenschappen. Hij werkt nu 25 jaar aan de vu, de helft van zijn leven, en eigenlijk langer, want in 1961 begon hij hier als student. De Vries is hydro-geoloog, gespecialiseerd in grondwater, en dan de exploratie en evaluatie daarvan. Hij gaat bijvoorbeeld in droge gebieden op zoek naar grondwater, onderzoekt waar het vandaan komt en of en hoe het wordt angevuld en maakt eventueel een plan oor het beheer ervan. • Heel vaak is grondwater in droge gebieden de enige bron van water en moet dan zorgvuldig worden beheerd. De bestuurders moeten afwegen of ze dat water zullen gebruiken voor de waterverslindende landbouw of het reserveren voor bevolking en vee." Verdrogende gebieden zijn er steeds meer op de wereld. De Vries voorspelt grote spanningen in gebieden waar veel meer water wordt verbruikt dan er door de regenval aan toegevoegd wordt. D e voorraden zullen uitgeput raken, bijvoorbeeld in Texas, in delen van California, in grote delen van China, in

f

NicoBoink'-AVC/VU

Waterprof J.J. de Vries: 'Ik ben niet echt pessimistisch' Aziatisch Rusland en het Midden-Oosten. "In Libië bijvoorbeeld wordt het Sahara-bekken, dat zich uitstrekt over heel Noord-Afrika en waarin enorme hoeveelheden fossiel water zitten, willens en wetens gebruikt voor de grootschalige produktie van graan. Misschien kunnen ze nog vijftig jaar vooruit, misschien nog honderd, maar dan is het op." "In Egypte was men aanvankelijk bang dat de Lybiërs hun water ook zouden aantrekken en consumeren, maar er zit een drempel in het Sahara-bekken, waardoor het water onder Egypte gescheiden is van dat van Lybië." "Maar inmiddels zijn er ook inEgypte plannen gemaakt en deels uitgevoerd om op grote schaal grondwater van onder de woestijn te gaan oppompen. Als je dat niet verstandig doet, leidt het tot enorme problemen, zoals verzilting

van de bodem.Tegelijkertijd besef ik dat regeringen vaak met de rug tegen de muur staan als ze moeten kiezen tussen aantrekkelijke korte-termijnoplossingen ten gunste van de voedselvoorziening of verstandige lange-termijnplannen."

Integratie De vu is de enige Nederlandse universiteit met een hoogleraar hydro-geologie. Dat De Vries op dat terrein wilde gaan werken, was hem al snel duidelijk. Dat het de vu werd, was toeval. "Ik heb hier eerst vier jaar gestudeerd, en daarna studie en werk in de hydrologie gecombineerd. T o e n ik was afgestudeerd en inmiddels getrouwd, kreeg ik drie aanbiedingen voor een baan. Ik heb toen gezegd: 'De eerste die me uit militaire dienst houdt, mag me hebben.' En dat was de v u . " H e t grote voordeel van de v u vindt D e

Vries dat verschillende disciplines samen in de faculteit aardwetenschappen zitten: geologen, hydrologen, meteorologen en fysische geografen. "Die integratie verliep hier tamelijk eenvoudig. D e v u was in tegenstelling tot de andere universiteiten niet zo belast met het verleden, waarin de fysische geografie streng gescheiden was van de geologie. D e vroegere onderlinge problemen tussen aardwetenschappers zijn misschien terug te voeren op een selectie op karaktereigenschappen die het m o gelijk maken om lange tijd in je eentje in de bush of woestijn door te brengen." Ook de samenvoeging met de geologen van de UVA, die een paar jaar geleden naar de vu moesten, is volgens De Vries zonder al te veel problemen verlopen. Het grootste en langst lopende project van D e Vries speelt zich af in Botswana

<'Dit maakt je Idiensttijd een stuk leuker' Dienstweigeraar Hilko Derde: 'In Griekenland was ik ook niet in dienst gegaan'

Ook het personeel dat dagelijks achter de schermen werkt, is essentieel voorde VU. Wie zijn deze mensen en wat dóen ze eigenlijk? De dienstweigeraar.

Acïur de schermen \i

NICO Boink - AVC/VU

Peter Boerman Hilko Derde (23) is nu twee maanden in dienst bij de v u als medewerker bij de afdeling oude drukken en handschriften. Letterlijk 'in dienst', want hij is er tewerkgesteld als erkend gewetensbezwaarde militaire dienst, kortweg: TEG-ger of diehstweigeraar. Hilko houdt zich in eerste instantie bezig met het invoeren van gegevens voor de uitbreiding van het gecomputeriseerde bestand. Daarnaast maakt hij mensen wegwijs in de statige studiezaal van de afdeling. " N u ik een tijdje bezig ben, ga ik me steeds meer met gespecialiseerde deelprojecten bezighouden." Hij vindt zijn werk niet muf, maar er zouden wat hem betreft wel wat meer studenten over de vloer mogen komen.

O m d a t water een sleutelrol vervult in het klimaat- en ecosysteem van de aarde heeft veel van het hydrologisch onderzoek te maken met het milieu. Een promovendus van De Vries onderzoekt bijvoorbeeld of het grondwaterpeil op de Hoge Veluwe minder snel daalt dan te verwachten is door de inpoldering van het IJsselmeer en door onttrekking voor de drinkwatervoorziening. Als dat vermoeden juist is, zou dat kunnen komen doordat de bomen op de Veluwe minder water zijn gaan verbruiken, en dat betekent weer dat ze flink zijn aangetast door de zure regen. De Vries: "Het water is tegenwoordig al vervuild voordat het de grond bereikt heeft. Daarna komt het in een vervuild grondwaterbekken terecht. De reinigende functie ervan staat onder druk, terwijl ook het zelfreinigend vermogen gevaar loopt. T o c h ben ik niet echt pessimistisch. In Nederland is met name het oppervlaktewater de afgelopen twintig jaar schoner geworden. Bij het • grondwater duurt dat veel langer vanwege de lange verblijftijd. Ook in veel andere landen dringt het besef door dat het grondwater goed beheerd moet worden. Dat is vooral een organisatorische en politieke kwestie. En ook al zijn de mogelijkheden er niet altijd, in mijn contacten met de mensen ter plaatse merk ik dat het besef van de noodzaak en de wil om de situatie te veranderen er vaak wel is."

"De bezoekers zijn vaak aio's en docenten. Onze collectie is eigenlijk te oud voor de meerderheid van de studenten van nu. Wetenschappelijke kennis moet immers vaak actueel zijn. E n dat vind je hier niet zo gauw. Het is veel meer bronnenonderzoek." Ongeveer een jaar geleden schreef Hilko naar het ministerie van defensie dat hij een beroep wou doen op de wet gewetensbezwaarden. Hij was toen nog student in Groningen. Drie maanden later werd hij erkend, waarna hij een baantje mocht gaan zoeken. In oktober maakte hij een telefonische afspraak met zijn huidige baas. En zo kwam hij op de v u terecht. "De vu lijkt een stuk groter dan de universiteit in Groningen. Daar liggen de panden veel meer door de stad verspreid. Als ik hier tussen de middag de

'éiMM..^.,:^ mensa binnenstap is er niet gauw iemand die ik ken, of zelfs herken. Het is een stuk anoniemer. Al ben ik hier natuurlijk nog maar kort." D e afdeling oude drukken en handschriften heeft een 'speciale' collectie, dat wil zeggen dat zij niet specifiek op een faculteit betrekking heeft, maar zich richt op de ontwikkeling van alle disciplines voor 1800. T o c h zijn vooral letteren- en theologiestudenten veelvuldig in de studiezaal te vinden. Dat is ook niet zo verwonderlijk, denkt Hilko. "Vroeger was theologie zoiets als de moeder der wetenschappen, nu lijkt het soms meer een misgeboren kindje." Een echte bibliofiel wil hij zich niet noemen. "Op zichzelf is een boek voor mij nauwelijks interessant. Het is voor mij gewoon een kwestie van kennisoverdracht. Ik reageer niet geschokt op

microfiches of zo. Het gaat mij in de eerste plaats om de inhoud, al zullen velen dat niet met me eens zijn." Hij had geen moeite om onderdak te vinden in Amsterdam, want dat regelde het ministerie van sociale zaken voor herrt. Hij woont nu in een pension in de binnenstad, samen met vijftien andere dienstweigeraars. "Dat is echt heel erg leuk, dat had ik vooraf nooit verwacht." 's Avonds om half zes staat in het café naast het pension het eten klaar, 's ochtends mag Hilko zelf zijn boterhammen smeren. Huishoudelijke taken zijn er nauwelijks, schoonmaken doet de vriendin van de huisbaas. "Ik heb het er ontzettend naar mijn zin. Je hebt echt een band onderling, er is een grote verbondenheid. D e meesten komen van elders. En dan ben je toch op el-

kaar aangewezen. De groep is heel divers qua achtergrond, maar iedereen kan het toch uitstekend met elkaar vinden. Dat maakt je diensttijd wel een stuk leuker." Een dienstweigeraar is nog altijd een uitzondering, beaamt Hilko, al is het de afgelopen twintig jaar veel makkelijker geworden om te weigeren. Dat doet niets af aan zijn principes. "In Griekenland staat er geloof ik nog altijd gevangenisstraf op dienstweigeren. Dat is nota bene maar een paar honderd kilometer van hier. Ik denk dat ik daar toch dezelfde morele bezwaren zou hebben gevoeld als hier en ook zou hebben geweigerd."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen