Ad Valvas 1993-1994 - pagina 511

AD VALVAS 2 JUNI 1994

PAGINA 13

Cement voor de paarse coalitie Econoom Den Butter: 'Bevries uitkeringen en vergroot werkgelegenheid lager opgeleiden' De paarse coalitie is kansrijk, denkt vueconoom Den Butter. IVIaar dan zijn er wel sociaal-economische maatregelen nodig die voor WD én pvdA aanvaardbaar zijn: lastenverlichting voor werknemers met lager betaalde banen, een beter functionerende arbeidsvoorziening en additionele banen voor mensen die echt niet kunnen werken. Jan-Jaap Heij

De informateurs die op dit moment aan een paarse coalitie werken, zullen naar verwachting vooral moeite hebben om de sociaal-economische opvattingen van de W D en de PvdA te verenigen. De liberalen willen lagere uitkeringen; de sociaal-democraten meer kansen voor lager opgeleiden op de arbeidsmarkt. Een aardige aanzet voor het oplossen van deze tegenstelling kwam onlangs van een commissie onder leiding van de (chnsten-democratische) voormalige Europees Commissans Frans Andriessen, waar de vu-arbeidseconoom prof.dr F.A.G. den Butter eveneens zitting in had. De commissie onderzocht in opdracht van het ministerie van sociale zaken de mogelijkheden om de grote werkloosheid onder lager opgeleiden te verminderen. Ze kwam met een oplossing die als cement zou kunnen dienen voor een paarse coalitie. Den Butter, als hoogleraar verbonden aan de vakgroep algemene economie van de economische faculteit, licht het plan toe. "De commissie wil drie dingen: een lastenverlichting voor werknemers met lager betaalde banen, een beter functionerende arbeidsvoorziening en additionele banen - zoals banenpools - voor mensen die echt niet kunnen werken."

Loonmatiging Het eerste deel van het plan is het belangrijkst, aldus Den Butter: "Het is de bedoeling om de zogenaamde wig - het verschil tussen bruto en netto lonen voor mensen met een laag inkomen te verlagen. Daardoor gaan die mensen er netto op vooruit. Onze hoop is dat dat leidt tot loonmatiging. De redenenng is dat als je werken aantrekkelijker maakt.

Het eerste idee, de integratie, kan op brede steun rekenen en wordt voor een deel ook al uitgevoerd. Ik denk daarom dat dat voorstel wel aanvaardbaar is. De commerciële aanpak ligt gevoeliger, omdat ze in strijd is met de oorspronkelijke bedoeling van de arbeidsbureaus die juist niet-commerciele arbeidsbemiddeling moeten verzorgen."

Extra banen

Econoom prof. dr F.A.G. den Butter: 'Mensen die er voor kiezen om veel vrije tijd te hebben, hoeven niet ook nog eens een uitkering te krijgen' Nico Boink - AVC/VU

mensen met een uitkering eerder geneigd zullen zijn om een baan te gaan zoeken. Ze gaan er financieel meer op vooruit dan nu. Daardoor neemt het arbeidsaanbod toe, en kunnen de lonen dalen. Werkgevers kunnen uit meer mensen kiezen, en hoeven daardoor minder hoge lonen te betalen. Zo neemt ook de vraag naar arbeid toe." De commissie wil de wig verkleinen door werknemers in de laagste belastingschaal minder belasting te laten betalen. Den Butter: "Dat kan op verschillende manieren, maar volgens ons is het het beste om iedereen een vaste korting op de belasting te geven van 200 gulden per maand: daardoor gaan alle werknemers, ook die m hogere functies, er per jaar 2.400 gulden op vooruit. Het Centraal Planbureau heeft uitgerekend dat daardoor op termijn ruim 250.000 extra banen ontstaan." De lastenverlichting kost ongeveer 13 miljard gulden per jaar. Deze kosten wil de commissie onder meer dekken door alle uitkenngen, inclusief de AOW, te bevriezen. Bovendien wil de commissie de structuur van het belastingstelsel zodanig veranderen dat hogere inkomens per saldo geen voordeel hebben van de 2.400 gulden belastingkor-

ting die de commissie voorstelt. Dat levert alleen al zo'n 4,5 miljard gulden op. Het totale pakket zou voor zowel liberalen als sociaal-democraten aanvaardbaar moeten zijn. De bevroren uitkeringen stellen de W D tevreden, de grotere werkgelegenheid voor lager opgeleiden de PvdA.

Haalbaar Den Butter heeft ook anderszins goede hoop dat dit deel van het commissieadvies haalbaar zal blijken: de sociale partners zouden er mee in moeten kunnen stemmen. "Er is een redelijke mate van consensus over de noodzaak van het verlagen van de wig. Ik heb een tijdje geleden meegewerkt aan een advies van de Sociaal-Economische Raad over deze problematiek, en daar is me gebleken dat de vakbonden en werkgeversorganisaties het in ieder geval in grote lijnen eens zijn met het bedrag van 13 miljard dat wij voor de verlaging van de wig in willen zetten." Die consensus is ook nodig, want als de vakbeweging niet bereid is om het belastmgvoordeel te honoreren met loonmatiging, werkt het plan van de commissie met. Dan dalen de lonen niet, en

ontstaan er geen banen voor de uitkeringsgerechtigden die gestimuleerd worden om te gaan werken. Den Butter: "Het is mogelijk dat het zo loopt. Belastingnadelen hebben echter altijd wel doorgewerkt in de lonen, dus ik vind dat je van de vakbeweging mag verwachten dat ze belastingvoordelen ook laat tellen. Als dat niet gebeurt, en het plan niet werkt, is in ieder geval duidelijk dat de vakbeweging weigert om het probleem van de werkloosheid aan de onderkant van de arbeidsmarkt op te lossen." Wat betreft het tweede onderdeel van het plan, het verbeteren van de arbeidsvoorziening, is hij ook optimistisch gestemd. De commissie stelt vast dat de samenwerking tussen arbeidsbureaus, sociale diensten en gemeenten, die alle drie op verschillende wijze met de laag opgeleide werklozen te maken hebben, moet verbeteren. Den Butter: "Die betere samenwerking kan op twee manieren vorm krijgen. Alle instanties kunnen in één organisatie opgaan, of het arbeidsbureau kan meer commercieel gaan werken: koop arbeidsbemiddeling in bij arbeidsbureaus, en reken ze af op het resultaat. Deze twee voorstellen kunnen ook gecombineerd worden.

'Mijn idealen ben \k kwijt'

Achter de schermen

Ook het personeel dat dagelijks achter de schermen werkt, is essentieel voor de VU. Wie zijn deze mensen en wat doen ze eigenlijk? De personeelsfunctionaris. Liesbeth Klumper

De vriendelijkheid straalt iedereen tegemoet die wat komt vragen aan de balie van Personeelszaken op de eerste verdieping in het hoofdgebouw. Het lijkt alsof Arnold Bonam altijd een goede bui heeft. "Dat hoor ik vaker", lacht hij. "Er is een tijdje geleden een enquête gehouden over de serviceverlening hier, en de reacties waren buitengewoon positief. In een rapportcijfer vertaald, kreeg ik een negen tot tien." Drie jaar geleden, Bonam werkte toen al dertien jaar bij Personeelszaken, opende men daar een eigen balie om bezoekers op te vangen. Voor die tijd liepen mensen nogal eens verloren rond over de gang van pz, op zoek naar de eigen personeelsfunctionaris of naar iemand die een vraag kon beantwoorden. Iedereen stuit nu op de balie waar Bonam en zijn collega het eerste aanspreekpunt zijn.

Bonams werk bestaat eigenlijk uit drie verschillende dingen: hij doet een deel van de personeelsadministratie, beoordeelt declaraties en geeft bezoekers informatie. "Dat laatste vind ik het leukste. Het klinkt misschien clichématig, maar ik hou van het contact met mensen. Het zou niks voor mij zijn om alleen maar met administratief werk bezig te zijn. Ik zie graag de mensen achter die papieren." Die voorkeur heeft hij altijd al gehad. In Suriname was hij topambtenaar en had veel contacten met burgers. Bonam zelf is de eerste om met grote bescheidenheid te praten over zijn vroegere functies. Zo wil hij liever niet vermeld zien dat hij voor zijn werk een auto met chauffeur tot zijn beschikking had. "In Suriname was ik districtssecretaris en loco-districtscommissaris. Dat zijn publieke functies, te vergelijken met die van een gemeentesecretaris in Nederland. Ik heb in verschillende

Van de haalbaarheid van het derde plan van de commissie, het scheppen van extra banen voor mensen die ondanks de lastenverlichting en de betere arbeidsvoorziening niet in reguliere banen aan de slag komen, is hij minder zeker. De commissie wil zo'n 100.000 mensen taken laten verrichten die nu blijven liggen, zoals milieuzorg en het bewaken van de veiligheid op straat. Tegen dergelijke ideeën bestaan in Nederland nogal wat bezwaren. Ten eerste zijn er ai betrekkelijk veel mensen, zoals banenpoolers, die op deze manier aan het werk gezet worden. Bovendien leidt de constructie tot concurrentievervalsing. JVlet name de vakbewegmg is bang dat goedkope werklozen, die gaan werken met behoud van uitkering en geen normale baan krijgen, reguliere werknemers verdringen. Den Butter kan zich de bezwaren voorstellen, maar wijst op de voordelen van het idee. "Ten eerste voorkom je zo dat mensen die om welke reden dan ook geen normale baan kunnen krijgen totaal afgeschreven worden. Ze krijgen in ieder geval nog enig perspectief. Bovendien vindt de commissie het nodig om de stimulans die uitgaat van de belastingkorting aan te vullen met een sanctie voor mensen die niet willen werken, ondanks het feit dat een baan ze meer oplevert dan nu. Ik zie niet in waarom je die houding zou toestaan. Mensen die er voor kiezen om veel vrije tijd te hebben, hoeven niet ook nog eens een uitkering te krijgen. Van mensen die kunnen werken mag best geëist worden dat ze tegenover hun uitkering een arbeidsprestatie neerzetten, maar dan moet je natuurlijk wel zorgen dat er activiteiten voor hen beschikbaar zijn."

Arnold Bonam: 'Ik denk elke dag aan Suriname' NICO Boink - AVC/VU

districten gewerkt, op het laatst had ik samen met anderen het beheer over een groot grensdistrict: Nickerie. Ik had met allerlei soorten mensen te maken. Er kwamen ambassadeurs en andere hoge functionarissen bij me over de vloer, maar ik had in mijn grensdistrict ook te maken met uitzettingen van illegalen of prostituees." In 1978 kwam Bonam voor een langdurige vakantie naar Nederland. Zijn vrouw wilde hier haar studie pedagogiek afmaken en om het verblijf te bekostigen solliciteerde hij bij de vu. Tussen de bedrijven door begon hij zelf Rechten te studeren. Het beviel hem goed in Nederland en toen de militairen de macht grepen was er voor hem geen reden meer om terug te gaan. "Ik wilde niet onder de militairen werken. Bovendien heb ik een tamelijk grote mond en ik zou beslist in moeilijkheden zijn gekomen." Niet voor niets hangen tegenover zijn bureau prenten met sati-

rische afbeeldingen van de slaventijd in Suriname. "Toen de militairen de macht grepen, IS mijn naam genoemd voor een hoge functie. In 1985 was ik met vakantie in Suriname en ben ik opnieuw benaderd voor een goede baan en weer heb ik geweigerd. Ik ben mijn idealen inmiddels kwijt. Ik herken veel dingen daar niet meer, misschien ben ik Suriname wel ontgroeid. Ik denk elke dag aan Suriname en mijn hart bloedt want het land lijdt nog steeds. De spontaniteit, de hartelijkheid, en de vrolijkheid van de mensen, dat is er allemaal nog maar iets is er veranderd en ik kan er niet de vinger op leggen." Het moet niet makkelijk zijn om van een hoge functie terug te gaan naar een aardige maar qua niveau toch niet te vergelijken baan bij Personeelszaken van de vu. Het is niet te merken aan Bonam en hij moet lang nadenken voor hem een minder leuk aspect van zijn

werk te binnen schiet. "Wij bemannen de balie van Personeelszaken, maar sommige mensen komen om algemene inlichtingen en worden ongeduldig of boos als we ze dan met meteen kunnen helpen. Zo was er hier onlangs een oudere dame die me vroeg naar de aula. Ik zat even na te denken en toen werd dat ouwetje meteen ongeduldig en begon van 'Au-l-a' alsof ik debiel was. Zoiets stoort me, maar ik hou van mijn werk en heb leuke collega's. De sfeer is prima maar toch is het soms moeilijk. Ik ben elke dag met het verleden bezig en dat is niet goed. Mijn collega's hebben niets aan een tobbende oude man, maar ik kan het niet van me afzetten. Ik klaag niet hoor, maar er zijn moeilijke momenten."

Ëf.»U''i

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen