Ad Valvas 1993-1994 - pagina 125

AD VALVAS 2 1 OKTOBER 1 9 9 3

PAGINA 5

93

De balans van twintig jaar vrouwenstudies 3/

r Jeanne de Bruijn: 'Inbreng van vrouwenstudies is niet altijd even zichtbaar'

Vij il

ote

Donderdag 2 1 en vrijdag 22 oktober komen zo'n driehonderd (voornamelijk vrouwelijke) weten­ schappers en beleids­ makers naar de vu om de balans op te maken van vrouwenstudies in Nederland. "Het is allemaal professioneler geworden", zegt prof.dr Jeanne de Bruijn, hoogleraar vrouwenstudies aan de vu.

naliseerd. Er bestaat niet één grote fe­ ministische beweging meer. De weten­ schappers hebben binnen de universi­ teiten eigen onderwijs en onderzoeks­ programma's opgezet. Daarbij zijn ze vooral binnen de eigen disciplines aan de slag gegaan. Vrouwen zijn herkenba­ re posities gaan bekleden in de politiek en de vakbeweging en hebben nieuwe onderwerpen op de agenda geplaatst", aldus De Bruijn. De Bruijn vindt dat twee decennia vrouwenstudies veel positiefs hebben opgeleverd. Eén resultaat is dat nu aan bijna alle universiteiten het vakgebied een min of meer vaste plaats heeft ver­ worven en er meer dan tien hoogleraren vrouwenstudies zijn. D a t is niet in alle landen zo. Aan de Duitse universiteiten bijvoorbeeld vinden vrouwenstudies nog grotendeels plaats buiten de officië­ le programma's, onbetaald in de vrije tijd. Tijdens het congres zal de onlangs aan de v u gepromoveerde onderzoek­ ster dr Margo Brouns de vrouwenstu­ dies in Nederland in een Europees per­ spectief plaatsen.

;k­

Kritiek Ik 3l ale

Dirk de Hoog "Wat heeft twintig jaar vrouwenstudies opgeleverd?" Dat is een van de vragen die aan de orde komt op het grote con­ gres dat deze week wordt gehouden aan de vu. Eén antwoord is met zekerheid te geven. Er is enorm veel onderzoek verricht naar de positie van vrouwen m de afgelopen jaren, met als resultaat een enorme stapel artikelen, tijdschrif­ ten en boeken. Tijdens de twee congr­ esdagen komen m veertig werkgroepen bijna tachtig wetenschappelijke artike­ len {papers) aan de orde, variërend van het onderwerp 'Generaties en de com­ binatie werken en kinderen' tot 'Z aad­ jesmeneren, bloedverwantschap in N e ­ derland als culturele constructies'. D e tachtig papers zijn nog maar een selec­ tie uit wat de congrescommissie kreeg aangeboden. Jeanne de Bruijn, hoogleraar vrouwen­ studies aan de v u en voorzitter van de congrescommissie, benadrukt dat het congres geen 'verjaardagsfeestje' is. "We gaan niet alleen terugkijken op wat er allemaal gebeurd is in de afgelopen twintig jaar. W e willen ook inventarise­

Tijdens het congres over vrouwens tudies geven veertien Nederlands e cartoonistes hun kijk op het dagelijkse leven illustratie Marien Noita ren wat er momenteel gaande is op het gebied van vrouwenstudies in Neder­ land. Wat zijn de sterke kanten, waar bestaan nog lacunes en waar vindt ver­ nieuwing plaats?" Voor haar is het in­ terdisciplinaire karakter een van de aan­ trekkelijke kanten van het congres. "Begin jaren tachtig waren er drie keer grote bijeenkomsten rond vrouwenstu­

dies en feminisme, de zogenaamde ^omer­ en winteruniversiteiten. Daar kwam zo'n beetje iedereen uit vrouwen­ studies en ­beweging bij elkaar. Vrou­ wen uit de wetenschap, de cultuur en de politiek. D a t waren echt brede femi­ nistische manifestaties. In de loop der jaren is dat brede veld m verschillende richtingen uiteengegaan en geprofessio­

Een tweede effect van vrouwenstudies is volgens De Bruijn dat m de samenle­ ving beelden over vrouwen, mannen en sekseverhoudingen aan het veranderen zijn. Z e beaamt onmiddelhjk dat de we­ tenschap daarbij niet de enige factor is. Tenslotte noemt ze de doorwerking van vrouwenstudies binnen de wetenschap zelf als belangrijk criterium voor het be­ oordelen van de successen van vrou­ wenstudies. Vrouwenstudies zijn vooral ontstaan als kritiek op de bestaande we­ tenschappen, omdat vrouwen daarin nauwelijks aandacht kregen, of hooguit in de rol van moeder of als consument. "In twintig jaar tijd verander je met het hele wetenschappelijke denken. Maar het werkt wél door. Alleen is de inbreng van het vakgebied vrouwenstudies niet altijd even zichtbaar. In het onlangs verschenen rapport van de Weten­ schappelijke Raad voor het Regerings­ beleid Een werkend perspectief verwi]zen de voetnoten niet naar literatuur uit vrouwenstudies.Toch gaat het over on­ derwerpen als kinderopvang, afschaffen kostwinnersprincipe en meer werkgele­ genheid voor vrouwen, items die mede door vrouwenstudies in discussie zijn gekomen.De effecten zijn er dus wél.

maar gecamoufleerd", aldus D e Bruijn. Volgens De Bruijn laten veel van de in­ geleverde congrespapers zien dat vrou­ wenstudies m verschillende takken van wetenschap voor vernieuwende vraag­ stellingen zorgen. D a t geldt voor uit­ eenlopende terreinen als de ruimtelijke ordening, de geschiedschrijving, de ge­ zondheidszorg en derde wereld vraag­ stukken.

Ivoren toren Uitspraken van bijvoorbeeld de Utrechtse hoogleraar vrouwenstudies Braidotti, onlangs te zien op de televisie bij de Vpro, 'dat beelden van vrouwen een nog niet ingevulde leegte zijn', roe­ pen wel eens de kritiek op dat de femi­ nistische wetenschap zich met een eigen taalgebruik teruggetrokken heeft m een nieuwe ivoren toren. De Bruijn is het niet eens met die kri­ tiek. "Toen we begonnen in de jaren zeventig bestonden er nog geen eigen theoretische concepten om de positie van vrouwen te bestuderen. We leen­ den opvattingen uit onder andere het marxisme en de psychoanalyse. Om een beter inzicht te krijgen was het nodig eigen theorieën te ontwikkelen. Daarbij hgt veel nadruk op de vraag hoe allerlei beelden over vrouwen en mannen ont­ staan en hoe dit soort beelden verschil­ lende m m of meer subtiele machtsver­ houdingen creëren. Die theoretische discussies, die voor niet ingewijden misschien wat moeilijk te volgen zijn, trekken veel publiciteit. Daar wordt soms wat lacherig over gedaan. Maar welke leek kan zomaar een wetenschap­ pelijk debat van economen of natuur­ kundigen volgen?" aldus D e Bruijn. Bovendien is volgens haar al die jaren ook veel concreet onderzoek gedaan naar de positie van vrouwen en de doorwerking van sekse­verhoudingen in allerlei maatschappelijke instellingen. "Dat moet ook wel want het meeste on­ derzoek wordt betaald door opdracht­ gevers en die willen iets concreets op papier zien. Bijvoorbeeld hoe binnen een bedrijf de carrières van mannen en vrouwen verlopen of hoe de thuiszorg van zieken moet worden geregeld."

Congres vrouwen/genderstudies 28 en 29 oktober aan de Vrije Universiteit Informatie Siswo telefoon 020­ 5270600

Zelden hebben ze contact met studenten en toch werken ze dagelijks aan de universiteit. Ook degenen achter de schermen zijn essentieel voor de VU. Wie zijn deze mensen en wat doen ze eigenlijk? De ergonoom.

Achter de schermen Ergonoom Paul Kuijer: 'Het blijft een prachtbaan'

NICO Boink, AVCAU

Secretaresse en directeur tegelijk

ï

Liesbeth Klumper Ook bij de ergonomen zelf is het behel­ pen op de werkplek. Z o staat de com­ puter te laag opgesteld: een bron van schouder­ en rugklachten. De ergono­ men van de v u weten er alles van. In hun eigen ruimte hebben ze de oplos­ sing bedacht die je m veel werkkamers aan de vu tegenkomt: wat boeken eron­ der. "Eerst hadden we er boeken met toepasselijke titels onder liggen, boeken over arbeidsomstandigheden enzo, maar die hebben we te vaak nodig", lacht Paul Kuijer van het bedrijfje ERGocare dat is ondergebracht in een ruime kamer bij Bewegingswetenschap­ pen Kuijer en zijn collega­ergonomen proberen de werkplek van mensen zó in te richten dat zij door hun werk met ziek worden. Kuijer kwam na zijn studie bewegings­ wetenschappen in dienst van de v u

maar hij moet wel zijn eigen salaris aan opdrachten binnenslepen. Het bedrijfje bestaat nu vier jaar en de loop begint er goed in te komen. ERGOcare heeft onder meer de Hema, de Hoogovens en het stadsdeel De Pijp als opdracht­ gevers. Sinds kort is daar de v u zelf ook bij gekomen. "Wij zijn binnen de vu nog niet zo bekend. Mensen neigen ertoe om bij problemen eerst buiten de deur te gaan zoeken. Z ij realiseren zich nog te wemig dat de eigen universiteit ook wat te bieden heeft." Maar voor de hennrichting van de uit­ leenbalies en studiezalen van de vu­bi­ bliotheken werd de hulp van ERGOcare wel ingeroepen. Voor dit project werkte Kuijer intensief samen met een techni­ cus van de gebouwendienst en een be­ drijfsverpleegkundige. Eerst maakte Kuijer een analyse van het soort werk dat de baliemedewerkers doen. "In eerste instantie denk je dat

dat overal hetzelfde is: boeken inne­ men, uitgeven, wat schrijven en infor­ matie geven. Maar het blijkt dat het in elke bibliotheek toch weer anders is. Rechten en Economie bijvoorbeeld hebben hele drukke balies waar de me­ dewerkers zelf de boeken uit het maga­ zijn halen. Bij Psychologie en Bewe­ gingswetenschappen hoeven de mede­ werkers met het magazijn in, die zitten dus meer. En daar moet je rekening mee houden bij de inrichting van de werkplek. Als mensen veel staand werk doen aan een balie die op zitwerk is in­ gesteld en dus iets te laag is, levert dat op den duur problemen op. En het steeds maar aanreiken van zware boe­ ken IS slecht voor onder meer het schoudergewricht. Je moet dan een wat hogere balie hebben zodat de boeken er over geschoven kunnen worden. Maar als mensen ook veel schrijven aan die balie ben je weer gebonden aan een an­

dere hoogte." Het liefst had de ergonoom meubels op maat laten maken voor de verschillende bibliotheken, maar die oplossing was te duur. Er is nu gekozen voor basisele­ menten waarmee naar behoefte geva­ rieerd kan worden. "Maatwerk zonder vee! kosten", noemt Kuijer het. Het idee voor die losse elementen ver­ werkte ERGOcare eerder in de nieuwe Hema­kassameubels. Ook daar moest rekening gehouden worden met veel verschillende omstandigheden. Soms werken de caissières er in h u n eentje: ze tikken de aankoopsom in, nemen geld aan, geven wisselgeld terug en doen de boodschappen in een zak. En dat alles moet bij voorkeur zittend gebeuren. Maar als het erg druk is, komen er aparte inpaksters bij en ook die moeten genoeg bewegingsruimte hebben en niet voortdurend hun nek breken over een rondslingerende stoel. De oplos­ ifrf/«

( «

.­*.'

sing werd gevonden in een hoge stoel op wieltjes die m een handomdraai in­ geklapt onder de kassa kan verdwijnen. Kuijer IS duidelijk enthousiast over zijn vak. "Je komt overal en spreekt met mensen uit alle lagen van de organisa­ tie." Z o hep hij voor het stadsdeel D e Pijp zestien dagen achter de vuilniswa­ gen mee om te kijken hoe het werk van de beladers aantrekkelijker gemaakt zou kunnen worden. "Juist de mensen op de werkvloer hebben goede ideeën. Het probleem is alleen dat die sugges­ ties niet altijd even bruikbaar zijn. Die mensen missen namelijk het overzicht over een organisatie. En dan is het moeihjk duidelijk te maken waarom hun plan toch niet door kan gaan. Maar het blijft een prachtbaan. Ik ben erin gerold en mag zelf secretaresse spelen maar ook de directeur. Waar vmd je dat nou?" " '

I -Sf^l^^

tl i) f It n ,< c ^ tH' f »' -f •

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen