Ad Valvas 1993-1994 - pagina 362

AD VALVAS 10 MAART 1994

PAGINA

Go: een zaak van leven en dood Wiskundedocent Mark Willems: 'Aan iemands speelwijze herken je zijn persoonlijkheid' Hij is begonnen met een Ravensburger-set. Toen hij tien jaar terug op een informatiemarlit met een Go-vereniging l<ennismaaitte was liij voorgoed verkocht. Nu noemt IVIark Willems zich zonder schroom de beste Gospeler van de vu. De universitair docent van de wiskundefacuiteit kan dat zeggen, want hij werd zestiende tijdens de NK.

len in gebieden", legt Willems uit. "Het is moeilijk voor een beginner om eindsituaties te herkennen." Speciaal om hier wat getraind in te raken worden er voor studenten cursussen georganiseerd. Zoals in Amstelveen, waar in het door een rijke Japanner opgebouwde Europese Go-centrum pas weer een cursus van start is gegaan. Dankzij de reclame die Willems hiervoor maakt, is deze cursus vooral door wiskundestudenten vrij druk bezocht. "In de beginnerscursus leer je wat 'leven en dood' is", vertelt Willems. "Je spreekt van levende groepen op een go-bord en van 'doodgaan' al^je steen wordt ingesloten."

Dan-graden

Peter Boerman Wie het heeft over denksporten, zal niet direct denken aan Go. Toch wordt dit spel gespeeld door zo'n dertig miljoen mensen in de hele wereld. Oorspronkelijk komt Go uit China en Japan. Daar bestaat het al zo'n vier- tot vijfduizend jaar. Over het ontstaan van het spel doet een aardige legende de ronde. In het jaar 2269 voor Christus zou zijne keizerlijke intelligentie Shun, heerser over het Chmese imperium, ten einde raad zijn 'minister voor denkspelen van de linkerkant' bij zich geroepen hebben. De zoon van de keizer weigerde namelijk halsstarrig zijn hersens te gebruiken. "Ping", beval toen de keizer zijn minister, "jij moet iets voor mij doen. Je moet het verstand van mijn zoon opvijzelen. Kun jij dat?" Een week later plaatste hij een houten bord met pootjes voor de heerser en zijn zoon. Ping boog zó diep dat zijn neus de grond raakte en zei eenvoudig: "Dit is het. Let's go." Deze laatste uitdrukking

De denksport Go is in Nederland een echte studentensport zou hij geleerd hebben van een verdwaalde Brit, die in de kerkers zuchtte. Tot Europa is het spel wonderlijk genoeg pas rond de eeuwwisseling doorgedrongen. Vanaf dat moment ging het erg hard, vooral de laatste twintig jaar. Met name m Nederland bestaat veel belangstelling voor de sport. Van de tien beste spelers in Europa komt de helft uit Nederland. "Het is m Nederland een echte studentensport", legt Mark Willems uit, die het spel zelf leerde m zijn studententijd in Twente. "De regels zijn ontzettend simpel. Door de veelheid van combina-

ties is het tegelijkertijd ook heel complex. Dat maakt de sport juist zo elegant." Het idee achter Go is inderdaad simpel. Spelers gaan er altijd prat op dat ieder-

Sport een de spelregels binnen een kwartier onder de knie kan hebben en binnen een half uur een volwaardige partij kan spelen. Je speelt het spel met z'n

NICO Boink - AVCAU

tweeën, met witte en zwarte stenen op een bord met allemaal lijnen. Beide spelers moeten zoveel mogelijk 'gebied' op het bord in handen zien te krijgen. Dit doen ze door de stenen strategisch op de kruispunten van de lijnen op het bord te leggen. Het is de bedoeling gebied van de tegenstander in te sluiten door zijn stenen te omsingelen. Dan verandert dat gebied van eigenaar. Het spel is over als alle gebieden verdeeld zijn. Wie het meeste gebied heeft, wint. Ondanks de eenvoudige regels van het spel, is het toch een echte ^en^sport. "Je moet ervaring hebben in het verde-

In de Go-sport heb je net als bij judo verschillende dan-graden. In Nederland zijn ongeveer honderd spelers die minstens hun eerste dan gehaald hebben. De meesten van hen blijven vrij lang op die eerste dan hangen. Naast Willems is er aan de vu maar één andere dan-speler te zijn, Geert-Jan van Opdorp. Mark Willems heeft in 1992 zijn derde dan gehaald. "Tijdens een stage in Engeland had ik de gelegenheid om mee te doen aan het open Britse kampioenschap. Tot mijn eigen verbazing won ik dat toernooi en behaalde ik mijn derde dan." In Nederland werd hij drie jaar geleden nog zestiende op het NK. Hoe omschrijft hij de aantrekkingskracht van het bord met die vele puntjes? "Doordat het spel zo complex is, speel je het op je gevoel. Aan de manier waarop iemand Go speelt, kun je zijn persoonlijkheid herkennen. En ook al beweeg je de stenen niet als ze eenmaal op het bord staan, het spel is toch ontzettend dynamisch. We spreken ook van stenen die moeten 'vluchten' of stenen die gaan 'wandelen', dat soort termen."

Trahir': Ket grensgebied tussen goed en kwaad Dick Roodenburg Een jongetje schrijft gedichten, die hij versnippert en in een beekje gooit. De dromerig verspringende beelden suggereren dat het om een herinnenng gaat, waarschijnlijk aan een onschuldige jeugd waann poëzie nog puur mocht zijn. In de volgende scènes zien we een steeds sneller draaiende drukpers, waartussen documentaire beelden zijn gemonteerd van achtereenvolgens de Tweede Wereldoorlog, Jalta en het opkomend stalinisme. De krant die uiteindelijk van de pers rolt krijgt de toeschouwer met te zien, maar op de redactie kijken medewerkers de schnjver van een controversieel artikel veelbetekenend aan. Anderen ontwijken zijn blik. Harde cut. Een man zit in de gevangenis en probeert met zijn nagels wanhopig woorden op de muur te krassen. 'Welke dag is het?' vraagt hij een bewaker. En na het antwoord 16 december: 'Van welk jaar?' De bewaker denkt dat hij voor de gek gehouden wordt en meldt wat onwillig dat het 1959 is. "Elf jaar", mompelt de gevangene.

Securitate De beginbeelden van Trahtr laten prachtig zien hoe een film met tijd om kan gaan. In vijf minuten komt de recente geschiedenis van Oost-Europa voorbij en leer je de hoofdpersoon kennen als apolitiek dichter en dissident journalist. Deze schets van de maatschappelijke omstandigheden en de persoonlijke situatie vormt het startpunt van het verhaal. Na elf jaar gevangenschap knjgt George Vlaicu - een uitstekende rol van de Vlaams-Nederlandse acteur Johan Leysen - het aanbod samen te werken met de Securitate, de Roemeense geheime dienst. Aanvankelijk weigert hij, maar na nieuwe martelingen stemt hij toe. De afspraak is dat hij alleen zijn handtekening hoeft te zetten onder gegevens die reeds bekend zijn. Want de Securitate weet alles al. Vlaicu verraadt dus niemand, maar maakt zich wel medeplichtig aan

het regime. Eenmaal vrij, weet Vlaicu niet waar hij aan toe is. Met argwaan beziet hij zijn beste vnenden en zelfs met zijn eigen vrouw kan hij zijn geheim met delen. Uiteindelijk blijkt de inspecteur van de Securitate zijn enige vertrouweling. Die inspecteur zorgt er ook voor dat Vlaicu met zijn gezin naar Franknjk kan vluchten. Uiteraard publiceert het Roemeense regime dan alsnog de belastende documenten. Als geen ander blijken Oosteuropese filmers in staat een thema als verraad aan de orde te stellen. Het vijfde zegel van de Hongaar Zoltan Fabri, een film uit 1976 met ongeveer dezelfde plot als De aanslag van Mulisch uit 1982, blijft mijn schoolvoorbeeld, maar ook regisseurs als Wajda en Kieslowski in Polen of Jansco en Meszaros in Hongarije weten op subtiele manier duidelijk te

zonder uitzondering lovend en de mensen die de film zagen weten hoe goed hij IS, maar het grote publiek stroomt niet toe. Waarschijnlijk heeft dat te maken met het zware of misschien te Oosteuropese onderwerp. Heel jammer, want Trahir stelt weliswaar moeilijke vragen aan de orde, maar doet dat in een heel toegankelijk verhaal. En zo typisch Oosteuropees is de situatie nu ook weer niet. Toevallig hoorde ik de avond dat ik de film zag op de radio een gesprek met ene meneer Wilman, die op grond van vage BVD-beschuldi-

gingen - hij las ooit het communistische dagblad De Waarheid - 44 jaar lang geen baan kon krijgen. Als op Trahir wat aan valt te merken, is dat het wat rommelige scenario waardoor sommige dingen wat in de lucht blijven hangen. George Vlaicu lijkt aanvankelijk een visum voor Frankrijk te krijgen, maar moet later toch via een Roemeens-Hongaarse douanepost vluchten. Helemaal los van het hoofdverhaal staan de bezoeken die Vlaicu aan het zigeunercircus brengt. Als hij zelfs een keer de zieke dwergvrouw

Lucia vervangt, kun je wel spreken van een enorme stijlbreuk in defilm.Aan de andere kant geven de scènes in het circus aan de film een kleurnjke warmte, die de beelden van Oosteuropese woonkazernes nu eenmaal niet te bieden hebben. Trahir draait op vrijdag 11 maart om 20 00 uur in Film huis Uilenstede (tel 548 8888) en eind april m Rim huis Oscar Amstelveen (tel 547 5175)

Cultuur maken dat de keuze tussen goed en kwaad in Oost Europa niet altijd even makkelijk is. Naar aanleiding van Trahir kan de dissidente Oostduitse schrijver Heiner Muller genoemd worden, die - zoals zovelen - contacten met de Stasi bleek te onderhouden. De Roemeense regisseur Radu Mihaileanu week zelf uit naar Frankrijk en zegt in een interview dat Trahir vooral ontstond uit de behoefte om een personage als George Vlaicu te begrijpen. "Alles wat je in dit land doet, bevindt zich in het grensgebied tussen goed en kwaad. Allemaal hebben we op de een of andere manier met verraad te maken gehad: we hebben zelfverraden of we zijn verraden. En we hebben gezwegen. Hopelijk zullen de mensen die mijn film zien George begrijpen en hem nemen zoals hij is. Ik zou willen dat hij ze aan het denken zet over wat schuld inhoudt." Met Trahir is iets vreemd aan de hand: de film leidt al maanden een soort sluimerend bestaan. De recensies waren

George Vlaicu (Johan Leysen) bij de zigeuner-dwergvrouw Lucia (Danielle Hugues)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen