Ad Valvas 1993-1994 - pagina 451

994 ADVALVAS 2 8 APRIL 1 9 9 4

PAGINA 5

Beeld van Colijn verdient nuancering Nieuwe hoogleraar politieke geschiedenis De Bruijn houdt oratie over mythevorming in de politiek interbellum zijn hoogtepunt bereikte, was ten ondergang gedoemd. D e histo­ rische retoriek die Neerlands roem zo luide verkondigd had, kon nog slechts op de lachspieren werken. Het histo­ risch bewustzijn was door de oorlog en het verlies van Indië veranderd en daar­ in was voor Colijn als prototj^e van oud­Hollandse grootheid geen plaats meer, behalve dan als karikatuur. Er was een omslag gemaakt van zelfbe­ wustheid naar onzekerheid en onver­ werktheid." Deze stelling verandert het beeld van de vooroorlogse staatsman ingrijpend. In plaats van met het vermanende vin­ gertje naar de antirevolutionair te wij­ zen, zouden we volgens D e Bruijn im­ mers beter de hand in eigen boezem steken. "Het populaire beeld van Colijn is geen waanvoorstelling, daarvoor is het te zeer geworteld in de historische werkelijkheid. Maar het is wel in hoge mate een zelfprojectie, die de gesteld­ heid van ons eigentijdse historische be­ wustzijn weergeeft. Al ons onbehagen over oorlog en kolonialisme, crisis en werkloosheid, verzuiling en autoriteit, calvinisme en kapitalisme wordt in de figuur van Colijn geprojecteerd. Colijn is daarmee de vaderfiguur geworden, die de schuld krijgt van onze eigen on­ gelukkige jeugd."

In Nederland is geen enkel standbeeld van Colijn te vinden. Toch was hij een van de belangrijkste politici van voor de oorlog. Hoe komt het dat de man die vijf kabinetten leidde voor de Tweede Wereldoorlog, na de oorlog zo verguisd werd? Dat vroeg het hoofd van het Historisch Documentatiecentrum voor het Protestantisme, prof. dr J. de Bruijn, zich af in zijn afgelopen vrijdag uitgesproken oratie, waarmee hij hoogleraar politieke geschiedenis bij de rechtenfaculteit werd.

Peter Boerman "Valt er van die man wel iets goeds te zeggen", vroeg een administratief me­ dewerker van de v u aan prof. dr J. de Bruijn toen zijn oog viel op een krante­ artikel over Colijn dat uit het kopieer­ apparaat tevoorschijn kwam. "Daarmee gaf hi) precies weer hoe in de volks­ mond over Colijn gesproken wordt", zegt D e Bruijn. De pas benoemde hoogleraar politieke geschiedenis is zich er echter terdege van bewust dat het volk niet altijd een volledig juist beeld heeft van de historische werkelijkheid. Vandaar dat De Bruijn zijn oratie van afgelopen vrijdag aangreep om het ne­ gatieve beeld van de vooroorlogse mi­ nister­president Cohjn wat te nuance­ ren. De oratie kreeg de titel mee: "Een standbeeld voor Colijn?" Een vraag, die in de lezing zelf niet wordt beantwoord. "Of ik vind dat Colijn een standbeeld verdient? H e t lijkt m e niet chique o m in je inaugurele rede een dergelijk pleidooi te voeren. Doel van mijn oratie was meer om aan te geven hoe mythevor­ ming in de politiek werkt. D e persoon Colijn an sich diende daarbij slechts als illustratie." Maar dan wel een heel vruchtbare illus­ tratie. Colijn is immers een van de grote mannen uit de Nederlandse poli­ tieke geschiedenis. Hij leidde Neder­ land in het laatste decennium voor de Tweede Wereldoorlog met harde hand. De bekendheid van de antirevolutionai­ re bewindsman reikt tot over de lands­ grenzen. T o c h is er nergens in het land een standbeeld te vinden van Colijn. "Ook in het gebouw vgn de Tweede Kamer der Staten­Generaal, waar de kopstukken uit onze parlementaire ge­ schiedenis in bonte verscheidenheid te bezichtigen zi)n, valt nergens een beel­ tenis te ontdekken van de man die toch ongetwijfeld de belangrijkste Neder­ landse politicus van het interbellum was. Geen standbeeld, geen borstbeeld, geen geschilderd portret, zelfs geen eenvoudige reproduktie of fotografie", zei De Bruijn in zijn oratie.

Bezuinigingen Hoe komt het toch dat iemand die bij zijn leven zo'n invloed had, zoveel be­ kendheid genoot en in brede kring ge­ waardeerd werd, vijftig jaar na zijn overlijden nagenoeg volledig verguisd

wordt en nog altijd veel discussie op­ roept? "De gangbare verklaring voor Colijns verguizing na de oorlog luidt dat hij de personificatie, het symbool van de jaren dertig was geworden, een periode waaraan wij Nederlanders om allerlei redenen slechte herinneringen bewaren. Al dan niet terecht werd C o ­ lijn, die in deze periode zes jaar lang minister­president was, verantwoorde­ lijk gehouden voor de tegenspoed waar­ mee het land onder zijn bewind te kampen had. Hij werd synoniem voor bezuinigingen en autoritair staatsge­ zag", zegt D e Bruijn. Iets waar de meeste Nederlanders na de oorlog niet direct op zaten te wachten. "Toch", stelt De Bruijn, "bevredigt deze verklaring maar ten dele, omdat zij weer een nieuwe vraag oproept. Hoe was het mogelijk dat juist deze man de personificatie van zijn tijd kon wor­ den?" Hier komen dan voor het eerst de positieve aspecten van Colijn naar voren. "Alleen een m a n van meer dan gemiddeld formaat kon het politieke domein zo domineren als Colijn in de jaren dertig deed. Hij vertegenwoordig­ de een leiderstype dat paste in de poli­ tieke cultuur van zijn tijd. Hij was nuchter, sober, stoer en zelfbewust, maar juist daardoor beantwoordde hij bijna volkomen aan het ideaal van de oud­Hollandse regent dat in brede kring opgeld deed."

Come­back

Lachspieren Een heel ander beeld dan we na de oor­ log van Colijn zijn gaan vormen. "Dit betekende dat Colijn, als prototype van oud­Hollandse daadkracht, in breder kring aantrekkingskracht kon uitoefe­ nen, zoals vooral bij de verkiezingen van 1937 zou blijken." Want ondanks dat in Nederland de depressie van de jaren dertig ook behoorlijk hard was aangekomen, werd Colijn voor zijn economische beleid door de kiezers niet gestraft. "Door zijn imago en cha­ risma als leider van oud­HoUands for­ maat slaagde Colijn er als enige politi­ cus van zijn tijd in om enigszins boven de grenzen van de verzuiling uit te stij­ gen", stelt D e Bruijn vast. D e pas benoemde hoogleraar vindt het echter niet verbazingwekkend dat dit positieve beeld van Colijn na de oorlog geen stand kon houden. "Het zelfbe­ wuste, romantische nationalisme dat sedert 1815 gekoesterd werd en in het

'V4^,H*>

Vijftig jaar na het overlijden van Colijn lijkt er echter een lichte kentering op til. D e vooroorlogse staatsman is aan een opmerkelijke come-back bezig. Niet alleen wijdde D e Bruijn, hoofd van het historisch documentatiecentrum van de vu, zijn oratie aan de bewindsman, ook wordt er door datzelfde documentatie­ centrum in samenwerking met de vak­ groep geschiedenis van de letterenfa­ . culteit op 27 mei een symposium geor­ ganiseerd ter gelegenheid van de vijftig­ ste sterfdag van Colijn. Het documen­ tatiecentrum verwacht een flinke op­ komst bij het symposium. Iedereen die zich nog wil inschrijven , moet dus snel zijn. "O mdat er in de aula op die dag geneeskundepromoties plaatsvinden, moeten wij uitwijken naar het auditori­ um, dat met tweehonderd man al goed vol zit. We zijn bang dat het aantal in­ schrijvingen daarvoor wel eens te hoog zou kunnen zijn." Dat Colijn nog altijd discussie oproept, zal duidelijk blijken uit de bundel die op het symposium wordt gepresen­ teerd. Mede aan de hand van de bijdra­ gen in deze bundel zal in de ochtend­ zitting het thema 'Colijn en de econo­ mie' aan de orde komen en in de mid­ dagzitting het thema 'Colijn en Euro­ pa'. inlichtingen symposium Colijn J F Seijlhouwer, 020 ­ 548 4648 Bundel J de Bruijn en H L Langeveld (red) Colijn, Bouwstenen vooreen biografie, Uitgeverij Kok­ Kampen, 45 gulden

Minister-president Colijn : voor de oorlog bewon derd, n a de oorlog verguisd Historisch Documentatiecentrum voor het P rotestantisme

Hoezo gratis met vakantie? VU­student brengt voor­ en nadelen van timesharing in kaart Peter Boerman H e t b e g r i p timesharing heeft d e af­ gelopen jaren een negatieve lading gekregen. O o k Eric Schuit d e e d slechte e r v a r i n g e n o p m e t t i m e s h a ­ ring. Al drie w e k e n n a d a t hij e e n jaar g e l e d e n v o o r e e n t i m e s h a r e c l u b ' g e r e c r u t e e r d ' w e r d , w e r d hij o p grove wijze u i t zijn S p a a n s e o n d e r ­ k o m e n v e r w i j d e r d . M a a r , zo stelt d e n o g n i e t a f g e s t u d e e r d e bedrijfseco­ n o o m : " E r zijn o o k é c h t m e n s e n d i e gelukkig zijn m e t h u n t i m e s h a r e . " D e scriptie d i e hij e r o v e r s c h r e e f is n u t e k o o p als h a n d b o e k v o o r a s p i ­ rant­timeshare­kopers. Timesharing lijkt zo mooi. Voor zeg twintigduizend gulden kun je voor het

leven het recht 'kopen' op een week va­ kantie in een fraai appartement in Spanje. Vergeleken met de 'normale' prijzen voor een weekje Spanje in het hoogseizoen lijkt dat goedkoop. T o c h zijn er veel negatieve verhalen te horen van mensen die een timeshare hebben gekocht. Bedrijfseconomiestudent Eric Schuit vroeg zich af wat daarvan de oorzaak is. Hij ging voor zijn afstudeer­ scriptie op zoek naar de 'waarheid' achter het timeshareconcept. En die blijkt, zoals altijd, ergens in het midden te liggen. " D e kosten voor een timeshare bestaan minstens voor dertig procent uit mar­ ketingkosten", stelt hij. "Daarnaast be­ talen Nederlanders in principe huur­ waardeforfait over h u n bezit. Verkopers 'vergeten' ook vaak te vermelden dat er jaarlijkse vaste lasten aan een timeshare

verbonden zijn, die soms in één klap verdubbelen. En wie die kosten niet betaalt, verliest zijn timeshare." Maar timesharing heeft ook positieve kanten. "Wat de media niet achterhaal­ den, doet de auteur van dit boek wel", zo stelt hij vastberaden. Van de circa tienduizend timeshare­bezitters in N e ­ derland kwamen er vorig jaar immers maar zo'n veertig klachten binnen. "De mensen weten niet wat ze missen", ver­ telt een tevreden timesharebezitter in Schuits boek, "Het is een fantastisch systeem, maar je moet wel weten waar je koopt. Ik betaal onder de driehon­ derd gulden per week in Carihuela in Spanje." Maar de mislukkingen zijn toch de spannendste verhalen in het boekje. Zoals dat van het Duitse echtpaar dat er langzaam maar zeker wordt 'inge­

luisd'. O p straat mogen de twee eerst een lot trekken. En wat blijkt? Jawel, ze hebben de hoofdprijs gewonnen! Snel worden ze in een taxi meegenomen, waarna ze in het vakantiepark in negen­ tig minuten worden klaargestoomd voor het kopen van een 'vakantie­ei­ gendom'. Iets meer dan een uur later heeft het echtpaar beslist: ze doen het. Ze krijgen champagne en worden gefe­ liciteerd. Maar ze zijn ondertussen wel 30.000 mark lichter. In Amerika is deze directe verkoop van timeshares al verboden. In Europa heeft de methode ook zijn langste tijd gehad, denkt de economiestudent. Maar er zijn nog andere methoden om timeshares aan de man te brengen. Zoals de zogenaamde fly-buy's, waarbij mensen via goedkope vliegreisjes naar het verkoopgesprek worden gelokt.

Schuits boekje is vooral bedoeld voor mensen die overwegen een timeshare te kopen. O ok de Consumentenbond bleek verheugd met het verschijnen ervan. M r W. van Dijk van de bond waardeert vooral de checklist die ach­ terin is opgenomen om timeshareko­ pers houvast te geven. "Het handboek voorziet uitstekend in de informatiebe­ hoefte met betrekking tot het voor velen nog onbekende fenomeen", con­ cludeert hij. Het timeshare­handboek ts in de vu­boekhandel te koop of te bestellen door overmaking van 27 gulden 50 op girorek. 734545 t.n.v WE Schuit, o vv.'Het Timesha­ re­handboek'.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen