Ad Valvas 1993-1994 - pagina 139

199a

) VALVAS 28 OKTOBER 1993

PAGINA 7

^an zielige liondjes en dooie liatten .ezingenfestijn bij jubilerende neerlandici De studierichting Nederlands aan de vu bestaat 75 jaar en viert dit et een feestweek. Naast de onvermijdelijl<e voetbalwedstrijd tussen docenten en studenten en een optreden van de I rock/blues/zydeco-band , Dick Hout en de Planken, I komt ook de inhoudelijke I kant van de studie aan bod. Op vrijdag 29 oktober houden bijna alle docenten een korte lezing, waarin ze onder meer de toekomst jvan hun vakgebied aan de orde stellen. Een I voorproefje uit de drie ' afdelingen waarin het vakgebied Nederlands is opgedeeld: letterkunde, taalkunde en taalbeheersing.

r

Dick Roodenburg Gisela Redeker promoveerde aan de Universiteit van Berkeley op een disser­ tatie over verschillen in taalgebruik bij het vertellen van een verhaal aan een vriend of aan een onbekende. Volgens Redeker, sinds september universitair hoofddocent Nederlandse taalbeheer­ sing aan de vu, laat de taalbeheersing zich niet in een hokje plaatsen: "Taal­ beheersing is wat taalbeheersers doen", definieert ze lachend. Zelf houdt Redeker zich op dit moment met persuasief - overredend ­ taalge­ bruik bezig. In haar lezmg Hoe bereik ik de donateur? doet ze verslag van enkele onderzoeken naar verschillen tussen Amerikaanse en Nederlandse fonds­ .wervingsbrieven. Kort samengevat komt het er op neer dat de Amerikaan­ se brieven uitgebreider en anekdoti­ scher, dus wervender zijn. In een brief van de dierenbescherming wordt het lot van een zielig hondje beschreven. De Nederlandse brieven zijn zakelijker, in de trant van: geachte lezer, dit is ons gi­ ronummer.

Goede doelen Uitgaande van dit verschil m persuasi­ viteit werd een lezersonderzoek gedaan. Want je kunt je afvragen of Nederland­

se fondswervers te beroerd zijn om een fatsoenlijke brief te schrijven, of dat het juist heel verstandig is om nuchter te blijven, omdat de mentaliteit hier nu eenmaal anders is dan aan de overkant van de oceaan. Gewapend met vragen­ lijst en twee brieven ­ een 'Amerikaan­ se' en een 'Nederlandse' variant ­ reis­ de een studente met ov­jaarkaart op en neer tussen Den Bosch en Utrecht, haar medereizigers bestokend met de goede doelen. Uit de enquête bleek dat de meer persuasieve Amerikaanse bena­ dering positiever beoordeeld werd, zowel wat betreft de waardering voor de tekst en de erin uitgedrukte doelen, als wat betreft het beeld van de organi­ satie. Tot ongeveer tien jaar geleden onder­ zocht een taalbeheerser hoe je beleids­ nota's moet schrijven en hoe je infor­ matie leesbaar kan overbrengen. Nieuw aan dit onderzoek is volgens Redeker dat ­ met behulp van de meer verfijnde analysemethodes ­ nu ook de wat lasti­ ger te onderzoeken tekstfuncties aan bod komen. Dan gaat het niet alleen over begrijpelijkheid, maar ook over aantrekkelijkheid. Voor organisaties als de milieubeweging of de kankerstich­ tmg is de noodzaak om fondsen bij par­ ticulieren te werven van levensbelang, nu de overheid zich steeds meer uit al­ lerlei sectoren terugtrekt. "Dus we heb­ ben én de methodes om het aan te pak­ ken én de maatschappelijke behoefte", aldus Redeker, die komend voorjaar een derdejaarscollege over het onder­ werp zal geven.

ste reeks heet De uren. De ik­figuur probeert haar overleden grootmoeder voor één etmaal weer tot leven te wek­ ken. Die vorm verklaart zichzelf. Maar waarom de andere twee afdelingen ook uit 24 gedichten bestaan, is voor Zuide­ rent moeilijker te achterhalen. "Daar ben ik dan heel nieuwsgieng naar. In een oude recensie vond ik terug dat ik bi) deze bundel opmerkte dat hij de vorm van een sonate heeft. Vaak ge­ bruiken dichters compositiemiddelen die verwant zijn aan wat je in de muziek vindt." Niet bij alle bundels zal een analyse van de constructie iets aan de inhoud toevoegen. In Achter de waterval van Tom van Deel staan de gedichten m de volgorde waarin ze geschreven zijn. Een autobiografisch ordenings­ pnncipe dat voor de interpretatie nau­ welijks van belang zal zijn. "Dat is zeg maar de nonchalante variant. Bij Ger­ lach vind je de doorgewerkte variant. Tussen deze uitersten zul je allerlei va­ rianten aantreffen. Die wil ik de ko­ mende tijd op een rijtje zetten."

Porto­Feyenoord onlangs nog bewees: de videobeelden tonen een grove over­ treding, maar de scheidsrechter had niets gezien. In zijn lezing Bang voor Schrödingers kat? behandelt Van Dijk het waarheidsbegnp aan de hand van een vleugje quantummechamca. Het verhaal van die kat is een gedachtenex­ periment dat binnen de quantum­theo­ rie van Schrodmger een belangrijke rol speelt. Kort samengevat komt het erop neer dat een kat in een afgesloten stalen doos gestopt wordt met allerlei appara­ ten die ­ eenmaal door een atoomsplit­ sing m werking gesteld ­ de dood van de kat tot gevolg hebben. De vraag is of binnen een uur een atoom splitst. Na een uur maakt een waarnemer de doos open en bepaalt of de kat leeft of dood is. Tot die tijd verkeert de kat volgens de quantumtheorie in een zogenaamde superpositie van twee toestanden: een toestand waarin hij leeft en een toe­ stand waarin hij dood is. Een simpeler voorbeeld lijkt dat van de fles wijn uit 1985: een mooi exemplaar voor m de kelder, maar valt hij nog te drinken? Van Dijk heeft zich jaren met de ge­ spreksanalyse beziggehouden en kwam tijdens de bestudering van die gesprek­ ken tot allerlei noties over tijd en waar­ heid, die hem bij de quantumtheorie deden belanden. Hij begint zijn lezing

met de veronderstelling dat we eigenlijk terug in de tijd leven. Pardon? "Ja, een beetje onzin, dat weet ik ook wel. Het is een literair motief dat bijvoorbeeld in Time zero van Martin Amis uitgewerkt wordt: een man komt na zijn dood m een ander lichaam terecht en leeft daar­ in terug in de tijd. Maar ook bij de ana­ lyse van gesprekken zie je dat de uitin­ gen vaak achterstevoren worden geïn­ terpreteerd. Een zin is meestal pas dui­ delijk op grond van wat later gezegd wordt. De definitieve vaststelling van de betekenis van een bepaalde uiting komt aan het eind van een gesprek, na allerlei onderhandelingen, tot stand. Je redeneert dus als het ware terug. Zo gaan er ook binnen de fysica stemmen op die beweren dat de anti­materie ­ als die bestaat ­ achteruit loopt. Daar weet ik verder niet veel van hoor." Kunnen studenten over deze nieuwe wetenschappelijke inzichten ook colle­ ges verwachten? "Ben je gek, ik gebruik het alleen maar als kapstok voor mijn verhaal. En dat ben ik nog steeds aan het herschnjven."

Ad Zuiderent, afgelopen maandag dichter, komende vrijdag wetenschapper

NICO Boink, AVC/VU

Superkat De voetbalwedstrijd tussen docenten en studenten werd afgelopen dinsdag ge­ leid door taalkundedocent Tieme van Dijk. O ok voor een scheidsrechter be­ staat er geen werkelijkheid buiten die van de waarneming, zoals de wedstrijd

Sonate Afgelopen maandag las dichter Ad Zui­ derent aan de vu voor uit zijn werk. Als wetenschapper promoveerde hij enkele jaren geleden op de prozaschnjver Ger­ rit Krol. HIJ doceert moderne letter­ kunde. Zijn lustrum­lezing gaat over de constructie van dichtbundels, een on­ derwerp waar hij zich de komende jaren zowel in zijn onderzoek als in zijn colle­ ges mee zal bezighouden. Volgens Zuiderent krijgen aparte ge­ dichten enerzijds en het complete oeu­ vre van een dichter anderzijds redelijk wat aandacht, maar valt de daartussen liggende aparte bundel ­ afgezien van een recensie bij publikatie ­ meestal buiten de boot. Losse gedichten uit zo'n bundel vinden wel hun weg naar een bloemlezing, maar dat blijft toch een Music for the milhons-achnge formu­ le. "Dan spelen ze van Mozart alleen de langzame delen, omdat mensen die het mooist vinden. Maar in een symfonie of een strijkkwartet zijn ook de snellere delen van belang voor de compositie. Hetzelfde geldt voor veel dichtbun­ dels." Als voorbeeld noemt Zuiderent de bun­ del Domicilie van Eva Gerlach, die be­ staat uit drie keer 24 gedichten. De eer­

Politicologie haalt het jaar 2000 wel i!Whi:f,H

Peter Boerman Sociale zekerheid, werkloosheid, mi­ lieuvervuiling, criminaliteit, Europese integratie, de ineenstorting van de so­ cialistische staten, nationalisme, be­ stuurlijke vernieuwing en de toekomst van representatieve democratieën. Alle­ maal voorbeelden van de toenemende aandacht voor politieke ontwikkelin­ gen, die voor prof.dr ing. J.W. van Deth, hoogleraar te Nijmegen, aanlei­ ding was voor het schrijven en laten schrijven van een handboek in de poli­ tieke wetenschap, met de verrassenden titel Handboek Politicologie. Voor het laten schrijven van het boek kon Van Deth putten uit een flink arse­ naal aan Nederlandse politieke weten­ schappers. Alle beoogde auteurs re­ ageerden enthousiast toen hun werd gevraagd mee te werken aan de tot­ standkoming ervan. Zo ook de aan de faculteit der sociaal­culturele weten­ schappen van de vu verbonden hoogle­ raar prof. dr J.E. Keman, die het hoofdstuk 'staatsvorming en politiek' voor zijn rekening heeft genomen: vijf­

entwintig pagina's over staatsvorming, de verhouding tussen staat en maat­ schappij en de staat in de moderne sa­ menleving. "Het is een mooi boek ge­ worden", vmdt hij. "Natuurlijk zijn er altijd puntjes die ik zelf anders gedaan zou hebben, maar wat mij betreft dekt het de politicologie zoals wij daar in Nederland mee bezig zijn, vrij goed. Het Ujkt me onder andere qua opzet een vrij definitief handboek. Dit boek haalt het jaar 2000 wel."

Actueel Voor de politicologie was tot voor kort nauwelijks een geschikt handboek te vinden. De visitatiecommissie die de opleiding heeft onderzocht verbaasde zich hier al over. Uitgeverij Van Gor­ cum zag er toen wel brood in het boek uit te geven. In tegenstelling tot veel handboeken in andere disciplines is Van Deth dan ook nog bijzonder actu­ eel. De eerste editie rolde pas in juni dit jaar van de persen. Naar het zich laat aanzien belooft het handboek poli­ ticologie echter ook een blijvertje te worden.

H u'j {­lüdin­jv

"Het was voor mij één van de leukste dingen ooit", zegt Van Deth, die de opzet voor het boek heeft geleverd.

Elke studierichting kent handboeken die jaar na jaar op de boekenlijst staan. Waarom gebruiken de docenten ze, wat staat erin en wat vinden de studenten van deze verDüchte kost?

Het MAND boek Deze week het handboek

Handboek Politicologie voor studenten politicologie.

"Misschien is het eindresultaat voor eerstejaars niet leuk genoeg. Maar dat is een beetje inherent aan handboeken. Voor een inleiding is dat wat anders, daar gelden andere eisen. Dit is meer een terreinverkenning." Doelgroep van het boek zijn in de eer­ ste plaats beginnende studenten politi­ cologie en verwante studierichtingen. Zij krijgen niet alleen een overzicht van verschillende opvattingen, maar vinden achter in het boek ook nog een uitge­ breide literatuurlijst en een overzicht van relevante adressen. Voor studenten van andere opleidingen vmdt Keman het niet echt geschikt. "We gaan uit van een bepaald kennisbestand. Ik denk dus niet dat het boek onvoldoen­ de toegankelijk is, maar je moet wel een bepaalde manier van denken hebben om ermee te kunnen werken." Voorlopig staat het bij politicologie­stu­ denten alleen op de literatuurlijst bij het vak 'Begrippen en benaderingen' van Keman zelf. Andere docenten ken­ nen het boek vaak nog met of vinden dat de inhoud van het boek te weinig aansluit bij wat ze in een bepaald blok

willen behandelen. Vanwege de recente verschijningsda­ tum staat het ook bij Keman voor het eerst op de literatuurlijst, zodat studen­ ten er nog geen heldere opvattingen over hebben. Slechts één student zegt het boek te kennen, maar heeft nog geen mogelijkheid gezien het te lezen. "Ik zag het boek staan in de vu­boek­ handel. Het ziet er erg goed uit moet ik zeggen. Ik heb er wel even in staan bla­ deren, maar omdat ik het nog nergens op mijn lijst was tegengekomen, heb ik het natuurlijk niet gekocht. Het kost wel 75 gulden, moet je weten. Zoveel beurs krijg ik nou ook weer niet." V^n Deth zegt nadrukkelijk aandacht te willen besteden aan de reacties van stu­ denten. "Ik hou keurig een map bij met suggesties om dingen anders te doen. Nu zitten daar alleen nog maar kleine dingetjes in. Maar als we over een jaar of twee het hele boek gaan reviseren, zal ik alle collega­auteurs verzoeken om ook de mening van studenten over het boek te polsen."

S aiite^iAsi^

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen