Ad Valvas 1993-1994 - pagina 43

' 199

AD VALVAS 9 SEPTEMBER 1993

PAGINA 7

Het handboek heeft betere tijden gekend Studenten bestuderen liever samenvattingen

:er de Je of b­

int, u­ le­ ïn,

)ds­ ilus­ FS,

ers ide ;n hun iver­ •eac­ .g.Di die ierst o er in­ van ro­

ider ope dse ht on laar een 1

dens­ ven. 1 wil s de alaf­ rste­ t deel

:lke stud ie kent landboeken d ie soms generaties lang word en voorgeschreven aan studenten. Het hand boek ^eeft een uitputtend overzicht van de stromingen, specialismen en belangrijke personen in een vakgebied. Het enige nadeel is dat ze meestal t e dik zijn. De haastige student anno 1993 heeft eenvoudig geen tijd om zich d oor hand boeken heen te werken. Als onderwijsmiddel lijkt het andboek d an ook op zijn aatste benen te lopen.

Frank v an Ko fschooten e vu­boekhandel doet deze weken Iveer goede zaken. Honderden studen­ t e n schaffen hier de literatuur aan die de docenten hebben voorgeschreven voor de colleges en werkgroepen. Som­ ige stapels boeken torenen hoog uit oven de andere. Ze bestaan uit dikke illen: de handboeken. H e t handboek s een beproefd leermiddel om studen­ :en een zo volledig mogelijk overzicht :e geven van een bepaald vakgebied, e vormgeving ervan kan verschillen, ommige zijn gebonden en van een arde kaft voorzien om h u n levensduur e vergroten. Andere boeken, zoals H.J. Storigs tweedelige Geschiedenis van de filosofie, dat voor duizenden studenten ^an de Nederlandse universiteiten de eerste (en laatste) kennismaking met de filosofie IS geweest, zijn gev«3on in goedkope paperback­uitvoering ver­ faijgbaar. «Omdat het schrijven van een handboek

Traditioneel Inmiddels prijkt op het boek ook de naam van de Amsterdamse hoogleraar mr L. Prakke, die de fakkel overnam toen Donner (nu overleden) zich in 1989 niet meer in staat achtte de twaalfde druk voor zijn rekening te nemen. Uitgever Frans Wildenborg van Tjeenk Willink heeft wel overwogen of het met eens tijd werd voor een boek met een vernieuwde opzet, maar heeft daarvan afgezien. "Van der Pot wordt binnen het onderwijs nog op prijs ge­ steld, juist omdat het zo'n traditioneel handboek is. Er zijn nog steeds facultei­ ten in Nederland die het belangrijk vin­ den dat een student een integraal diep­ gaand overzicht krijgt van het hele ge­ bied van staatsrecht", zegt Wildenborg. Hij bespeurt wel een tendens om min­ der met handboeken te werken. Dat heeft behalve met onderwijsopvattingen ook met geld te maken. De faculteiten proberen te voorkomen dat studenten op al te hoge kosten worden gejaagd en zorgen er daarom voor dat een student niet te veel literatuur voor een vak hoeft aan te schaffen. D e twaalfde druk van Van der Pot/Donner/Prakke kost bij­ voorbeeld 110 gulden. "Dat betekent dat een docent naast zo'n boek nauwe­ lijks nog iets anders kan voorschrijven. Ja, een reader misschien", zegt Wilden­ borg. De vraag is hoe lang handboeken nog een rol zullen spelen in het onderwijs van de universiteiten, nu de faculteiten steeds meer gaan letten op de studeer­ baarheid van programma's. Willem Smit van het Onderwijsadviesbureau van de v u heeft het niet erg op hand­ boeken. "J e moet zeker aan het begin van een studie niet aankomen met uit­ gebreide samenvattingen van vakgebie­

De boeken gaan weer als warme broodjes de deur uit bij de VU-boekhandel

Nico Boink, AVC/VU

steuning nodig te hebben. Een voor­ beeld daarvan is Nederlandse literatuur, een geschiedenis, bedoeld als de opvolger van het beroemde Handboek tot de ge­ schiedenis der Nederlandse letterkunde van dr G.P.M. Knuvelder. De nieuwe lite­ ratuurgeschiedenis, waaraan 107 au­ teurs meewerkten is weliswaar door re­ censenten geprezen om zijn volledig­ heid, maar is toch minder geschikt voor het onderwijs, zoals ook de auteurs zich bhjkbaar realiseerden. Naast het hand­ boek is er een studiehandleiding ver­ schenen die de student door het boek moet leiden.

onder andere dat Knuvelders katholie­ ke wereldbeeld zo duidelijk naar voren kwam. Dit droeg echter wel bij aan de overzichtelijke structuur van het boek, iets waar de door de studieduurverkor^ tmg opgejaagde student grote behoefte heeft. Maar ook voor de Knuvelder geldt dat het boek veel te dik is. Van diverse handboeken bestaan sa­ menvattingen die door ijverige studen­ ten m elkaar zijn gezet. Deze zijn vaak te koop bi) facultaire studentenvereni­ gingen en maken het handboek feitelijk overbodig. Veel studenten hebben de handboeken daarom wel in de kast staan, maar er nooit een bladzijde in gelezen. Dat was natuurlijk nooit de bedoeling van de docent die het hand­ boek voorschreef. Er lijkt dus iets mis met het gebruik van handboeken in het onderwijs. D e serie over handboeken die deze week van start gaat in Ad Val­ vas zal uitwijzen of het handboek als universitair leermiddel zijn beste tijd heeft gehad.

den. Die zeggen een student pas iets als hij het vakgebied enigszins beheerst. Als een docent per se handboeken wil gebruiken dan moet hij dat pas m de laatste anderhalf jaar doen en niet eer­ der. J e kunt veel beter oriënterende werkjes voorschrijven, van die handza­ me boekjes waar niet al te veel in staat." Sommige docenten zijn echter eigen­ wijs en schrijven toch handboeken voor, die soms zo omvangrijk zijn dat Smit zich afvraagt hoe de studenten ze ooit degelijk kunnen bestuderen m de tijd die er volgens het programma voor staat. " D a n wordt het kunst en vlieg­ werk voor de modale J an Student. Die moet raden wat hij kan laten schieten en er door het bestuderen van oude tentamens achterkomen wat hij moet weten om voor zijn tentamen te slagen. Soms geeft een docent ook zelf in een syllabus aan wat de student precies moet leren uit het handboek." Moderne handboeken blijken in het moderne onderwijs vaak niet op eigen benen te kunnen staan en extra onder­

Katholiek De veel schoolsere opzet van de onver­ slijtbare Knuvelder, het letterkundige handboek dat in 1948 voor het eerst verscheen, maakt dit boek nog altijd ge­ knipt voor studenten. Uitgeverij Malm­ berg levert het boek dan ook nog steeds, al is Knuvelder inmiddels allang overleden. D e Knuvelder is nu aan zijn achtste druk toe. Op het boek was veel aan te merken.

Overheidsfinanciën nu witter dan wit

Ouderejaars economiestudenten ken­ nen het boek nog in een gnjze gedaan­ te. De eerstejaars krijgen er nu mee te maken m een stralend witte uitgave. Op de voorkant staat onder de titel Overheidsfinanciën een afbeelding van Nederland, gestoken in de nationale driekleur, gevuld met florijnentekens. Daarboven een oranje kroontje. Twij­ fels over het onderwerp van dit boek rtret worden daarmee al direct uit de weg ditie geruimd. e zo­ Alsof deze voorkant nog niet duidelijk rijen' genoeg is, begint het voorwoord ook eiten nog eens met de boodschap dat de stof t, op­ in het boek 'nogal is toegespitst op de 1 van Nederlandse instituties, verhoudingen eson­ en folklore'. Voor een meer theoreti­ por­ sche fundering wordt dan ook maar di­ oond rect doorverwezen naar andere hand­ boeken, nationaal én internationaal. 5t­ Met zijn 22 jaar behoort het boek tot Co­ de jongere handboeken. D e eerste druk al die in' 1971 verscheen was nog alleen van de hand van' dr L. Koopmans. ire Toen het boek in 1978 geheel herzien en Werd voor de vierde druk kwam daar de cul­ naam van de aan de v u verbonden prof dr A.H.E.M. Wellink bij. Later, bij de zevende druk, verschenen ook de oog­ top­ an8 ober tret­ intal

een tijdrovende klus is, waaraan boven­ dien voor een docent weinig eer te be­ halen is bij zijn vakgenoten, worden vele handboeken keer op keer herdrukt. Sommige handboeken overleven zelfs de maker ervan. Een voorbeeld daarvan is het Handboek van het Nederlandse staatsrecht dat voor het eerst is versche­ nen in 1940. D e oorspronkelijke auteur prof.mr C.W. van der Pot kon zelf 6 drukken meemaken. T o e n Van der Pot overleed stond uitgeverij W.E.J . Tjeenk Willink voor de keuze een geheel nieuw boek te laten schrijven of de laatste druk te laten bewerken door een ken­ ner. Tjeenk Willink besloot het laatste te doen en daarom kreeg Van der Pot vanaf de 7de druk in 1962 op de kaft gezelschap van prof.mr A.M. Donner.

namen van drs H.J. Woltjer en prof.dr C A . de K a m op de omslag. D e achtste druk, die n u in de boekhandel ligt, stamt uit 1992, maar wijkt nauwelijks af van de zevende. Alleen over de jong­ ste ontwikkelingen op het gebied van de Europese integratie is een paragraaf toegevoegd.

Kamergenoot De eerstejaars krijgen al meteen in het eerste semester met het boek te maken bij het vak 'Geld en bankwezen en eco­ nomie van de collectieve sector' van prof.dr L.F. van Muiswinkel, op de v u tot voor kort (toevallig?) een kamerge­ noot van een van de auteurs van het boek. D e professor zelf is uiterst positief over het boek. "Voor het doel waarvoor het boek gebruikt wordt, is het precies goed. Het is een hele mooie mengeling van theorie en de Nederlandse praktijk. D e auteurs zijn daar ook allemaal erg goed in thuis. Het is natuurlijk wel zo dat het boek al erg lang wordt gebruikt, maar door de vele aanpassingen blijft het boek actueel. Eigenlijk wordt het zelfs nog steeds beter. N u bijvoorbeeld mijn collega De Kam ook mee heeft ge­ schreven vmd ik de stof veel leesbaar­ der geworden, bijna journalistiek. H e t

Elke studierichting kent handboeken die jaar na jaar op de boekenlijst staan. Waarom gebruiken de docenten ze, wat staat erin en wat vinden de studenten van deze verplichte kost?

Het HAND boek Deze week het handboek Overheidsfinanciën voor studenten economie. IS voor de eerstejaars ook een voordeel dat ze met een nederlandstalig boek te maken krijgen. J e moet ze zo m het begin natuurlijk toch een beetje aan de hand nemen." Van Muiswinkel denkt dat studenten het boek weer zullen doorverkopen als

ze het vak gehaald hebben. Of ze hier verstandig aan doen betwijfelt hij ech­ ter. "J e moet het boek eigenlijk zien als een eerste opstap. Je hebt het m het begin van je studie nodig, maar het kan later ook echt nog wel eens van pas komen. Bijvoorbeeld als je een scriptie gaat schrijven. Alle aspecten van de overheidsfinanciën worden immers hel­ der behandeld. D u s als je een leuk on­ derwerp hebt, kan je eerst even opzoe­ ken wat er over in Koopmans en Wel­ link staat voordat je je er verder in ver­ diept."

Makkelijk Over de vraag in hoeverre het boek nodig IS voor je studie wordt door de studenten echter nogal verschillend ge­ dacht. Enkele ouderejaars herinneren zich slechts met grote moeite de naam van het boek, laat staan dat zij nog iets te zeggen hebben over de inhoud, structuur of strekking ervan. "Hebben WIJ dat boek ook moeten doen? N o u , het zal waarschijnlijk met echt een moeilijk vak geweest zijn, anders zou ik het nog wel weten." Marco Schram, in­ middels tweedejaars, weet zich meer van het boek te herinneren, al is het voor hem ook al een fors aantal maan­ den geleden dat hij het vak gevolgd

heeft. "Ik vond het boek duidelijk, lees­ baar en ook wel afwisselend, hoewel ik moeite had om er een lijn m aan te tref­ fen." D a t hij het boek in zijn verdere studie ooit nog eens zal raadplegen lijkt ook hem echter onwaarschijnlijk. Bij de Vuso, de smdentenorganisatie van de economische faculteit, doet de titel van het boek wel een belletje rinke­ len. Van de samenvatting die zij van dit boek aan de eerstejaars verstrekken, wordt dan ook al jaren gretig gebruik' gemaakt. "Het vak waarvoor het boek verplicht is, is eigenlijk erg makkelijk. Alle eerstejaars moeten op een gegeven moment kiezen welke richting ze op willen. Dit vak wordt gebruikt om de eerstejaars te laten kennismaken met de algemene economie. Het gaat dus niet echt diep. Het is meer een opwarmertje van wat je op het v w o bij Economie I geleerd is. Met ons uittreksel en de syl­ labus erbij IS het vak voor iedereen wel te halen, denk ik", zegt de Vuso­ woordvoerder. D e samenvatting be­ spaart de student de 54 gulden die hij in de boekhandel voor het boek moet neertellen. Alleen loopt hij dan wel de vaderlandsgezinde kaft mis. En zal hij voor hij aan zijn scriptie begint nog even naar de bibliotheek moeten lopen.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen