Ad Valvas 1993-1994 - pagina 491

AD VALVAS 26 MEI 1994

PAGINA 9

Jarenlang beloerden zij elkaar als concurrenten en ineens moest er constructief samengewerkt worden. De eerste grote bezuinigingsoperatie, tien jaar geleden, dwong de tandheelkundefaculteiten van de UVA en de vu in eikaars armen. Het was slikken of stikken: als de gedwongen samenwerking mislukte, zou een van beide faculteiten opgeheven worden. Een decennium later blijkt het experiment redelijk geslaagd, al is het omslachtig om aan twee universiteiten verbonden te zijn. "Deze constructie is niet gelukkig, het kan simpeler", vinden de decanen van de tandheelkunde faculteit, "de structuur van bestuur en management moet eenvoudiger."

Aad Meijer

Acta-tandartsen voelen zich schizofreen 'Wij moeten soms op tegengesteld beleid reageren' Liesbeth Klumper Het gros van de Nederlandse tandartsen wordt in Amsterdam opgeleid. Het Academisch centrum tandheelkunde Amsterdam (Acta) levert er jaarlijks ongeveer honderd af. In Nijmegen is een veel kleinere tandheelkunde-faculteit en binnenkort leidt ook de universiteit van Groningen weer tandartsen op. Acta is een faculteit die bij twee universiteiten hoort. Dat is uniek in Nederland maar ook behoorlijk onhandig. "In de praktijk zijn we één faculteit", zegt prof dr J.H. ten Gate, decaan van de faculteit namens de universiteit van Amsterdam. "Maar de budgettering, de rechtspositie van het personeel, het financieringssysteem: dat zijn allemaal zaken die nog aan de verschillende universiteiten hangen. We moeten soms op tegengesteld beleid reageren en dat maakt het besturen van deze faculteit zeer complex." "Wij hebben beiden met onze collegadecanen besprekingen", vult de vu-decaan prof.dr B. Prahl-Andersen aan. "Daarnaast vergaderen wij als Acta-bestuur apart met ons eigen college van bestuur en ook nog eens gezamenlijk met beide colleges. Terwijl ook de directeur dubbel overleg voert. Wij krijgen alle post dubbel, wij maken drie begrotingen: één voor de UVA, één voor de vu en één voor Acta. Het is omslachtig en het moet simpeler."

Regenpak De legendarische cultuurverschillen tussen de twee universiteiten vervagen binnen de gezamenlijke tandheelkundefaculteit. Maar de Acta-top zelf merkt in de contacten met de universiteiten nog wel degelijk verschillen. Waar aan de vu de besluitvorming via korte lijnen verloopt, kampt de uvA nog steeds met een structuur van uitgebreide overlegcircuits. De Acta-medewerkers zelf zijn zo langzamerhand losgekomen van hun 'calvinistische' dan wel 'socialistische' ach-

tergrond, maar zij merken nog steeds aan kleine dingen wie bij welke universiteit hoort. Zo werken in de Algemene Kliniek mensen van beide universiteiten. De uvA-medewerkers hebben vrij op 1 mei en krijgen reisgeld en een kerstgratificatie. Collega's die bij de vu op de loonlijst staan, kregen met kerst niks, maar bij het vu-jubileum een regenpak voor op de fiets. Als zij twaalf jaar in dienst zijn wacht hun echter een gratificatie, die jubilarissen van de UVA weer niet krijgen. Een paar van die verschillen in secundaire arbeidsvoorwaarden zijn drie jaar geleden rechtgetrokken toen Acta een eigen reglement invoerde.

Enkelvoudig Ook Acta-directeur ir W.P. van Balen IS niet gelukkig met de huidige bestuurlijke constructie. "Wij zijn nu met Acta in een nieuwe levensfase gekomen. Er is één curriculum, wij hebben een gezamenlijk practicum en wij hebben ons vanaf het begin geprofileerd als één instituut. Dat alles willen wij dan ook vertaald zien in een overzichtelijke bestuursstructuur. Wij willen af van die ingewikkelde toestanden met de twee universfteiten. Er moet voor Acta een enkelvoudige bestuurlijke structuur komen. Daar zitten voor de colleges van bestuur wel wat haken en ogen aan, maar het is voor de toekomst de enige manier om de zaak beheersbaar te houden." Een speciale werkgroep heeft de wens van de top van Acta, die ook bij de colleges van bestuur leefde, bestudeerd en het rapport met bevindingen ligt nu bij de twee colleges. Maar de status van het rapport is die van een 'verkenning'. Er komt nogal wat bij kijken, zodat het nog jaren kan duren voor de wens tot efficiency verhoord zal worden. In het voorlopige plan komt er voor Acta een bestuurscollege waarin de beide colleges van bestuur evenredig zijn vertegenwoordigd. De vele vergaderingen zouden zo bijvoorbeeld tot minstens de

helft kunnen worden teruggebracht. De samenvoeging van beide faculteiten tot Acta leverde voor het lopende onderzoek weinig problemen op. De onderzoeksgebieden van de oorspronkelijke faculteiten overlapten elkaar niet, en lagen bij.ia automatisch in eikaars verlengde. Het wetenschappelijk onderzoek binnen de vakgroepen is dan ook nog steeds gescheiden. Dat wil zeggen dat de vu-vakgroepen hun eigen onderzoek voortzetten evenals de collega's met uvA-achtergrond. Maar ook hier groeit men langzaam maar zeker naar elkaar toe. De eerste 'mengvakgroep' (Sociale Tandheelkunde en Voorlichtingskunde) is een feit en in de toekomst zullen er meer volgen. "Wij hebben een goed onderzoekspotentieel", vertelt directeur van Balen trots. "Wij zijn heel breed, zelfs in vergelijking met het buitenland, en hebben experts op alle gebieden van de tandheelkunde in huis. Internationaal staan we hoog aangeschreven." Toonaangevende vakbladen nemen veel bijdragen van Nederlandse wetenschappers op. Bijna twintig procent van alle publikaties op het gebied van tandbederf (caries) is van Nederlandse hand. Het merendeel van de auteurs is aan Acta verbonden. Ongeveer vijf procent van het totaal aan internationale publikaties komt uit Nederland, hoewel hier slechts één procent van de wetenschappers woont.

Onderzoek Birmenkort beslist de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW) over de aanvraag voor de onderzoekschool tandheelkunde, waaraan naast Acta ook de tandheelkundigen van de Nijmeegse en de Utrechtse universiteit meedoen. En ook hier wordt duidelijk dat Acta zich bestuurlijk gezien in een wat schizofrene situatie bevindt. Zo is de universiteit van Amsterdam voorstander van een grote onderzoekschool, terwijl de vu meer ziet in een bescheidener omvang, zodat

er geld beschikbaar blijft voor ander onderzoek. Het pleit is in dit geval gewonnen door de UVA: in de plannen beslaat het onderzoeksveld van de op te richten school het hele wetenschapsgebied van de tandheelkunde. Acta is met 28 aio's de grootste deelnemer in het project, en de universiteit van Amsterdam is de penvoerder. Als het met het niveau van het onderzoek zo goed zit als de Acta-top meent, zal de KNAW zonder meer positief beslissen over de aanvraag. "De commissie die er over moet beslissen bestaat uit medici en die hanteren weleens andere criteria," zegt uvA-decaan ten Gate fijntjes.

K r a p bij kas Was het bij het onderzoek mogelijk om de beide faculteiten vrijwel naadloos in elkaar te schuiven, voor het onderwijs lag dat moeilijker. Er is een nieuw onderwijsprogramma ontwikkeld, maar Acta kanipt met een chronisch tekort aan patiënten. "Wij zitten in een bijzondere situatie", zegt Acta-directeur Van Balen. "Een geneeskunde faculteit heeft een academisch ziekenhuis met een aparte begroting, maar wij hebben de kliniek tn huis. Eigenlijk hebben wij ook een academisch ziekenhuis-functie, alleen hebben wij stoelen in plaats van bedden. Maar wij zitten te krap bij kas om de patiëntenzorg goed vorm te geven." De 24 a 25 duizend patiënten die bij Acta hun gebit laten verzorgen dragen zelf bij in de kosten van de behandeling. De verzekering vergoedt het niet, zodat het maar een fractie goedkoper is dan een bezoek aan een reguliere tandartsenpraktijk. Bovendien duren de behandelingen langer, omdat de studenten nog niet de gebruikelijke ervaring en snelheid hebben. De patiënten moeten dus vaker terugkomen. Er melden zich dan ook te weinig geschikte patiënten aan voor behandelingen bij Acta. Voor de jongerejaars geeft dat problemen. Velen lopen studievertraging op doordat zij het practicum niet

op tijd kunnen afronden. Een aantal van hen schreef een brandbrief naar de colleges van bestuur van de UVA en de vu.

Overzichtelijk Acta reageerde met het organiseren van een open dag. Er kwamen veel mensen op af en honderden meldden zich aan voor behandeling. Maar er waren te weinig mensen met geëigende gebitsproblemen. Van Balen: "Prothesen, tandvleesproblemen en hele eenvoudige caries zien we te weinig. Veel van de mensen die zich aanmeldden hadden acute of te ingewikkelde problemen, en die zijn niet zo geschikt voor ons. Wij kunnen onze studenten niet loslaten op mensen die twintig jaar niet naar de tandarts zijn geweest. Daarvoor is de tandheelkundige problematiek van zo'n patiënt te complex. Het moet voor het onderwijs wel een beetje overzichtelijk zijn." De Acta-top zoekt nu naar andere mogelijkheden om met het tekort om te gaan. Zo is er contact met de ziektekosten verzekeraars om de behandelingen bij Acta in het pakket op te nemen. En intussen moeten de studenten het met minder patiënten doen. uvA-decaan Ten Gate: "Wanneer je ziet dat de patiëntenstroom en de studentenaantallen niet meer met elkaar sporen dan kun je twee dingen doen. Je kunt het financieel aantrekkelijker maken voor mensen om hier naar toe te komen en je kunt je onderwijsprogramma aanpassen. Omdat het lang duurt voor je iets kunt veranderen in de financiële regelingen hebben wij het curriculum aangepast. Wij hopen dat het tijdelijk is, want wij zijn in een situatie terechtgekomen waarin wij tandartsen afleveren die een minimum aan klinische verrichtingen hebben gedaan." (Met medewerking van Jan-Jaap Heij)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen