Ad Valvas 1993-1994 - pagina 163

1994»DVALVAS 11 NOVEMBER 1993

PAGINA 7

let sprookje van de informatietechnologie ' jProf. Kranendonk mijmert over keizers en nachtegalen ^ r o f . dr Aad Kranendonk RA (49) heeft wat met sprookjes. Niet voor niets droeg de rede die hij vorige week uitsprak bij de aanvaarding van zijn hoogleraarsambt de titel Over keizers en nachtegalen, vrij naar het sprookje van H.C. Andersen.

Peter Boerman "Iedereen is een keizer", vindt Aad Kranendonk de pas benoemde hoogle­ raar bij de post­doctorale opleiding ma­ nagement consultant aan de economi­ sche faculteit. "Maar tegeli)k is ieder­ een ook een nachtegaal; een levende kleine vogel, die naar eigen believen in en uit kan vliegen." Kranendonk gebruikt de metafoor van het betreffende sprookje natuurlijk niet zó maar. Hij heeft zijn hele inaugurele rede eromheen gebouwd. "I edereen is keizer in de zin dat je handelt en jezelf en anderen stuurt. Maar iedereen is óók nachtegaal: je neemt waar, maakt gegevens en informeert jezelf en je om­ Igeving. Als keizer hebben we echter néér nodig dan levende zangvogels die | d o e n wat ze zelf willen. We willen ook louvast: structuren, processen, syste­ nen, kortom: management van infor­ matietechnologie."

iGeen eigen werkplek De nieuwe hoogleraar in het vak 'ma­ jnagement van informatietechnologie', ook werkzaam bi) KPMG Klynveld, is hier, naar eigen zeggen, maar zo deel­ tijds dat hij niet eens een eigen werk­ plek heeft. Zelf ziet hij dat echter als een voordeel. "Zo ben ik hier altijd te gast." HI J oogt opvallend jong, spon­ taan en enthousiast. Ook zijn vertelwij­ ze kun je gerust als sprankelend be­ stempelen. " T o e n ik mijn voornaam op de uitnodigingen voor mijn rede wilde

De VU in cijfers

hebben, bleek dat echt niet te kunnen. D e voorletter mocht, meer niet. Daar­ om ben ik mijn rede ook begonnen met iets over naamgeving. Niet om mijn ge­ lijk te krijgen, maar meer om toch iets duidelijk te maken. Naamgeven, bete­ kenis geven, zm geven, daarover gaart mijn vak. Dat is meer dan alleen maar computers." D e juist benoemde hoogleraar ziet het wel zitten aan de Vrije Universiteit. "Het is hier relatief klein, daadkrachtig, overzichtelijk en inspirerend. Boven­ dien kom ik zelf uit een calvinistisch nest. Mijn moeder was katholiek, maar mijn vader was streng gereformeerd. Daar heb ik natuurlijk wel het een en ander van meegekregen. Een grote to­ lerantie voor alles wat 'anders' denkt of is, bijvoorbeeld. En als bijvoorbeeld de rector magnificus Boeker het heeft over rentmeesterschap, dan spreekt me dat erg aan: alles wat we hebben, inclusief onze talenten, inclusief de wereld om ons heen, zie ik eerder als een bruikleen dan als eigendom. Het zou inderdaad niet zo gek zijn als we eens wat zuiniger om zouden springen met wat we heb­ ben."

, /*ni'y.>*^BfVi •1*1­ • , ,

',­^. .­••TV ïi^

• ^ '••

J-^

--

S'>

. V*

!•>' ' ., ï> *­,Vf f­ i­ .ï

'.—. *" *

V

*

^

•«'• /,,* :

::>•::

3 * 'v 'W^^' ­** J *

4/

'*.*.» * ' *

V^'sy; ::• i T *** '*.

* ^

Optimisme Kranendonk erkent dat er nog steeds erg verdeeld tegen automatiseringspro­ cessen wordt aangekeken. Sommigen zien de computer nog altijd als iets waar ze het liefst met een grote boog omheen lopen, anderen staan er bij wijze van spreken mee op en gaan er mee naar bed. Voor de hoogleraar zaak om de relatie tussen mens en computer verder te proberen te verbeteren. "Pessimisten zeggen: jammer, de helft van de informatiseringsprojecten mis­ lukt. Maar ik denk dat je het andersom moet bekijken. Je moet zeggen: geluk­ kig, de helft van al deze projecten slaagt. En het worden er steeds meer." Voor al diegenen die toch wat wantrou­ wend naar automatisering en informati­ sering blijven kijken, heeft hij nog een overdenking in petto: "Trouwens, hoe vaak slagen eigenlijk adviesprojecten op bijvoorbeeld strategisch, financieel, per­ soneel en commercieel gebied?" Alles heeft een eigen waarde, meent Kranendonk, en wij moeten leren die waarde te beoordelen en op de juiste manier te gebruiken. "Natuurlijk zijn er grote verschillen tussen mensen en computers. Gelukkig maar, denk ik dan. Mensen en computers hebben elk h u n eigen unieke kwaliteiten. Gelukkig stopt een mens met werken als er een

Eeuwige studenten

Informatietechnoloog Aad Kranendonk: 'Computers mogen geen keurslijf worden' klanj aan de balie staat. En gelukkig werkt een computer gewoon door als er iemand de kamer binnenkomt. Wat ik de mensen, of in ieder geval mijn stu­ denten, allen ervaren adviseurs, wil leren is dat zowel de mens als de com­ puter bepaalde voordelen hebben en dat je die moet leren benutten." Andersen zei het in zijn sprookje eigen­ lijk ook al. Als de Keizer zijn artificiële vogel in duizend stukken wil slaan, omdat de echte nachtegaal veel mooier zingt, antwoordt deze: "Doe dat niet. Hij heeft toch gedaan wat hij kon. I k kan niet op het kasteel wonen, maar laat mij komen wanneer ik zelf lust heb." D e echte nachtegaal laat zich niet in een kooitje zetten en zingt niet op bestelling. Kranendonk gelooft dat het met com­ puters precies hetzelfde is. "Andersen had een zeer vooruitziende blik toen hij over die Japanse(!) artificiële nachtegaal schreef. De kwaadheid van de Chinese keizer op de hem geschonken kunstvo­

Graphic Roelie Fopma/Ad Valvas

Letteren kent veel 'jonkies', net als de bèta­wetenschappers. Bij rechten zijn daarentegen veel studenten al langer bezig. Na zes jaar zijn de meeste stu­ denten wel afgestudeerd; er worden in 1994 in totaal maar 306 studenten verwacht die zeven jaar of langer stu­ deren. (PB)

gel is eigenlijk kwaadheid op zichzelf Hij vergeet dat de kunstvogel ook eigen kwaliteiten heeft. Mensen hebben nu hetzelfde met computers. Een compu­ ter I S natuurlijk geen mens en zal dat ook nooit worden. Maar de computer kan er wel voor zorgen de mens méér mens te laten zijn. Keizers hebben n u t van nachtegalen, en vice versa."

Steunband "Computers mogen geen keurslijf wor­ den", vervolgt Kranendonk zijn betoog. "Die dingen staan ten dienste van de mens, niet andersom. Mijn vader droeg soms een steunband bij zijn werk, en dat hielp hem. Zo wil ik automatisering ook zien. Een computer kan natuurlijk niet alles. Je kunt hem programmeren, maar niet inspireren. Zware lasten tilt hij bijvoorbeeld niet. Maar daar hebben we dan ook mensen voor." "Ik vind het noodzakelijk dat de beden­ kers, makers en invoerders van de in­ formatietechnologie regelmatig h u n ge­

Sidney Vervuurt, AVC/VU

zichtspunt wisselen: nu eens vanuit de mens, dan weer vanuit de machine. Zó ontwerpen we intelligente systemen voor intelligente mensen: systemen die de expressie zijn van menselijk denken, voelen en willen, óók in ethische zin." Als informatietechnoloog ziet Kranen­ donk zich in de eerste plaats als advi­ seur: management consultant. Behalve van informatietechnologie moet een manager ook verstand hebben van human resources, marketing, strategi­ sche en financiële aspecten. "Al die ter­ reinen vinden zichzelf het belangrijkst. Ik wil mijn jongere collega's, mijn stu­ denten, leren al deze terreinen in ver­ houding met elkaar te zien. I k wil spe­ cialisten leren generalisten te zijn. I n­ formatietechnologie kan en mag daarbij natuurlijk met ontbreken. Management consultants kunnen de zang van zowel de levende als de artificiële vogels voor h u n keizers verbeteren."

'Strepen, strepen en nog eens strepen' Geert-Jan Bron

Uit de nota verdelingsvoorstellen 1994 blijkt dat in 1994 veel gamma­ studenten voor het eerste, tweede of derde jaar zullen staan ingeschreven. Hoewel de groep die langer staat in­ geschreven naar schatting beduidend kleiner is, verwachten de gammarich­ tingen de meeste studenten die langer dan zes jaar over h u n studie doen.

• f

"Een nagel aan mijn doodskist", zo omschrijft hoogleraar oude geschiede­ nis R.J. van der Spek zijn auteurschap van Een kennismaking met de oude we­ reld. Samen met de Nijmeegse hoogle­ raar L. de Blois schreef hij tien jaar ge­ leden een handboek dat m moest spe­ len op de toen ingevoerde twee­fase­ nopleiding. Het boek heeft inmiddels vier drukken achter de rug. Een Duitse vertaling staat op het punt in de handel te komen, terwijl aan een Engelse vert­ aling wordt gewerkt. Ondanks dit succes kan Van der Spek een lichte zucht niet onderdrukken als hij terugdenkt aan het schrijven van het handboek. "I k heb het behoorlijk on­ derschat. Niet het schrijven was zo zwaar, maar het schrappen. Het was strepen, strepen en nog eens strepen." Het hoogtepunt van dot schrappen is hoofdstuk negen, over de donkere eeu­ wen van Griekenland. Deze vierhon­ derd jaar geschiedenis wordt in net één pagina afgehandeld. Een kennismaking met de oude wereld ziet er niet uit als een handboek. Qua uiterlijk heeft het wel wat weg van de VPRO­gids. Het ge­ ringe aantal van 250 bladzijden samen met de vierkante vorm, geeft het boek (45 gulden) een wat flodderig imago. Wie het openslaat ziet meteen de grote hoeveelheid plaatjes en kaarten die tus­ sen de tekst door staan. "We willen graag dat een aantal studenten verder gaat in de oude geschiedenis. Dan moet je ze niet wegjagen met een dik en droog handboek", aldus Van der Spek.

De vele illustraties die uitgeverij Cou­ tmho m het handboek wilde, hebben de schrijver vele vrije dagen gekost. "We moesten zelf voor de foto's zorgen", zegt Van der Spek. "We hebben vele musea afgelopen en brieven geschreven om auteursrechten te krijgen. De Blois en ik hebben heel wat zondagavonden zitten knippen en plakken." De luchtige opmaak wordt in de tekst weerspiegeld. De auteurs zetten vaak een punt waar andere wetenschappers de komma zouden verkiezen. De korte zinnen en alinea's maken het boek

Elke studierichting kent handboeken die jaar na jaar op de boekenlijst staan. Waarom gebruiken de docenten ze, wat staat erin en wat vinden de studenten van deze verplichte kost?

Het HAND boek Deze week het handboek Kennismaking met de oude wereld voor studenten geschiedenis.

makkelijk leesbaar. Ook Van der Speks taalgebruik sluit nauw aan bij die van de studenten. Zo valt in het handboek op blz. 68 te lezen dat in de Archaïsche tijd de basis is ge­ legd voor de Griekse kunst. Van der Spek besluit zijn opsomming van kun­ stuitingen met 'last but not least de Griekse filosofie'. Last but not least, de tv­quiz­uitdrukking doet anachronis­ tisch aan tussen de epen van Homerus en de politieke pamfletten van Solon. De leesbaarheid, geringe omvang en vele illustraties maken het boek popu­ lair onder de studenten geschiedenis. "Aanvankelijk dacht ik dat ik een rusti­ ge penode zou krijgen", zegt eerstejaars .Mark van Ojik. "De vorige penode hadden we een pittig handboek over moderne geschiedenis van meer dan zeshonderd bladzijden. Maar we heb­ ben met oude geschiedenis een dikke reader en werkcolleges, dus uiteindelijk is het net zo zwaar." Van Ojik is net als de meeste studenten tevreden over het handboek. "Het leest vlotjes, ik denk dat je dit boek ook voor je lol wel zou gaan lezen. En er staan ook heel grappige plaatjes in. I k vond de afbeeldingen van de opstelling van de Romeinse legers het leukst. Dat was net Astenx en Obelix." Onlangs werd Van der Spek gevraagd of hij mee wilde werken aan weer een nieuw handboek over de oude geschie­ denis. Avonden lang schrappen, plak­ ken en knippen verschenen op zijn net­ vlies. "I k hoefde er niet lang over na te denken."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen