Ad Valvas 1993-1994 - pagina 123

AD VALVAS 21 OKTOBER 1993

Cohen hekelt hbo- en wo-propaedeuse van de VU Nieuwe subsidie­aanvragen voor een gecombineerde hbo­ en wo­ propaedeuse maken geen kans bij staatssecretaris Cohen van Onderwijs. Hij zei dat afgelopen vrijdag op een symposium over de zes jaar oude studierichting Hoger Onderwijs voor de Finan­ ciële sector, die als enige oplei­ ding in Nederland een gemeen­ schappelijk eerste jaar voor hbo en wo­studenten kent. De opleiding, die in 1987 startte onder de naam 'Amsterdamse Aca­ demie', is een samenwerkings­expe­ nment van de Vrije Universiteit en de Hogeschool Holland in Diemen. Ieder jaar beginnen zo'n tweehon­ derd studenten de studie. Na de pro­ paedeuse kiest ruim driekwart voor een vervolg in het hbo, terwijl bijna tweederde van de studenten een vwo­vooropleiding heeft. Ook de stu­ denten met een havo of meao­diplo­ ma kunnen na het eerste jaar onmid­ dellijk doorstromen naar de Vrije Universiteit. Cohen is er niet gelukkig mee dat de studenten van de Academie een jaar langer de tijd krijgen om een de­ finitieve keuze te maken tussen wo en hbo. Dat botst met zijn beleid om studenten zo snel en efficiënt moge­ lijk op de juiste plek te krijgen. Selec­ tie en verwijzing in het hoger onder­ wijs dient zo snel mogelijk naar de achtergrond te verdwijnen, vindt de staatssecretaris. Hi) heeft daartoe zijn kaarten gezet op het voortgezet on­ derwijs, waarin na de basisvorming op het hbo en wo toegespitste door­ stroomprofielen worden ingevoerd. Studierichtingsleidster drs J. van Vaalen is het niet met hem eens. Zij ziet in de uitgestelde keuze juist een groot voordeel. Voor de studenten, maar ook voor het beleid van de staatssecretaris. "Cohen is bezig in zijn eigen staart te bijten. Als studen­ ten meteen moeten kiezen, zullen ze eerder naar de universiteit gaan. Van een selectieve universiteit komt dan mets terecht." Eigenlijk zou Van Vaalen het liefst de hele studie tot een gecombineerde hbo­wo­oplei­ ding willen maken. Dat was ook de oorspronkelijke gedachte achter het experiment. De financiële branche had gevraagd om een opleiding waar­ in zowel plaats was voor theoretisch als praktisch onderwijs. Alleen de weigering van de vti om bevoegdhe­ den naar de Academie te delegeren heeft dat indertijd voorkomen. Het is op dit moment de vraag of er ooit nog zo'n gemeenschappelijke opleiding komt. Wettelijk kan een sa­ menwerkingsverband tussen univer­ siteit en hogeschool weliswaar geen strobreed in de weg gelegd worden, maar op financiële ondersteuning door het ministerie hoeven de instel­ lingen voorlopig niet te rekenen. Plannen voor meer 'Amsterdamse Academies' op gebieden als commu­ nicatie en sociale zekerheid kunnen dan ook voorlopig in de ijskast,.blij­ ven liggen. (MW, HOP)

PAGINA 3

VSNU broedt nog op status promovendi Frank Steenkam p Betaal promovendi in vakken met een goede arbeidsmarkt een salaris en geef anderen een beurs. Met dat idee spelen de universiteiten bij h u n zoektocht naar een alternatief voor het 'starre' aio­stelsel. Van diverse kanten ­ ook door minister Ritzen ­ is negatief gereageerd op het plan van een landelijke werkgroep om promovendi (of: aio's en oio's) niet meer als personeel aan te stellen maar een promotiebeurs te geven. Voordat het plan nu met alle universiteiten be­ sproken wordt, wil het vSNU­bestuur er nog wat aan schaven. Het doel blijft een flexibeler opzet, waarin bijvoorbeeld ook in deeltijd een proefschrift geschre­ ven kan worden. De universiteiten en NWO willen van het aio­stelsel af omdat ze de kosten te hoog vinden van uitke­ ringen aan assistenten die na hun aan­ stelling nog enige tijd werkloos zijn. Men schat die kosten op 56 miljoen per jaar ­ of 700 gulden per aio­plaats per maand. En de instellingen vinden het zonde om uitkeringsinstantie te spelen met geld dat bedoeld was voor het doen van onderzoek. "Onverantwoordelijk", zo noemde het aio­overleg in zijn eerste reactie het plan om promovendi geen personeelslid maar een 'fellow' met een promotiebeurs te maken. De universi­

Congres over ziekte van Parkinson

teiten en NWO zouden zich te makkelijk onttrekken aan hun verplichtingen te­ genover werklozen. Ook de werkgroep van VSNU en NWO

erkent dat het verlies van het werkne­ merschap 'formeel' een aantasting is van sociale rechten. Maar de werkgroep steekt het geld liever in extra begeleiding en voorzieningen, eventuele verlenging van de promotiebeurs, en: het voorkó­ men van werkloosheid.

Argwaan Deze mooie woorden roepen argwa­ nende reacties op. De enige geruststel­ ling kan zijn dat het nieuwe promotie­ stelsel zonder bezuinigingen zal worden ingevoerd. Maar als het geen geld op­ brengt, waarom willen vSNtJ en NWO dan eigenlijk van het oude stelsel af? Omdat het aio­stelsel een achterhaald compromis is. Dat is volgens de landelij­ ke werkgroep de eigenlijke reden waar­ om een nieuw stelsel nodig is. Begin jaren tachtig, in de plannen voor een 'tweede fase' zouden deelnemers aan de onderzoekers­opleiding immers nog gewoon studenten worden. Onder meer om een discussie over selectie te vermijden, maakte minister Deetman hen echter personeelslid ­ met strikte landelijke regels voor hun aanstelling en beloning. Die keus had allerlei gevolgen. On­ danks verschillen in arbeidsmarkt was

variatie in beloning praktisch niet moge­ lijk. Verder waren er weinig mogelijkhe­ den om in deeltijd en langer dan vier jaar aio te zijn. Aio's kregen een onderwijs­ taak, wat vaak voor vertraging zorgde. Mede daardoor werd het een gangbare praktijk dat promovendi pas in hun vijf­ de jaar, met wachtgeld, hun proefschrift schreven. Zo werd het aio­stelsel een duur sys­ teem, blijkt uit het rapport van de lande­ lijke werkgroep: inclusief sociale lasten en toekomstige wachtgelden kost de ge­ middelde aio of oio nu meer dan vier­ duizend gulden per maand, terwijl hij of zij netto maar 1950 gulden in handen krijgt. In een nieuw stelsel kan die ande­ re twee mille beter besteed wordep, en wil men tegelijk meer variatie scheppen. Die variatie wil de VSNU, mede onder druk van afwijzende reacties, nog wat beter onderzoeken. Dat besloot het da­ gelijks bestuur van de vereniging vorige week. Een suggestie is om in vakgebie­ den met veel vraag naar academici de promovendi voorlopig nog als personeel aan te stellen. Dit neemt het gevaar weg dat jonge onderzoekers daar straks weg­ blijven; tegelijk blijft de kans op wacht­ geldkosten minimaal. Bij de alfavakken zou het omgekeerde gelden: daar heeft promoveren met beurs genoeg aantrek­ kingskracht. En als deze formule daar succes heeft, valt deze alsnog naar alle vakken uit te breiden. (HOP)

Mensen die geruime tijd aan de ziekte van Parkinson lijden, krijgen vaak last van psychische stoornis­ sen. Deze storingen staan centraal op het 'European Congress on Mental Dysfunction in Parkinson' disease, dat deze week aan de v u wordt gehouden. Het congres, waar zo'n drie a vierhon­ derd neurologen worden verwacht, is georganiseerd door de onderzoekschool Neurowetenschappen. De congresgan­ gers zullen met name praten over de psy­ chische effecten van Parkinson. De ziek­ te, voornamelijk bekend door de zicht­ bare motorische storingen, brengt ook depressiviteit, hallucinaties en dementie te weeg. De oorzaak hiervan is niet hele­ maal duidelijk, reden voor de congres­ gangers om onderzoeksresultaten uit te wisselen. De ziekte van Parkinson wordt veroor­ zaakt door een gebrek aan dopamine. Dit is een 'neuro­transmitter', een stof die hersencellen stimuleert om prikkels af te geven. Het ontbreken van dopami­ ne beïnvloedt waarschijnlijk ook de wer­ king van andere neuro­transmitters, waardoor psychische storingen optre­ den. Het is echter ook mogelijk dat som­ mige medicijnen tegen Parkinson de psyche ontregelen. Om de precieze oor­ zaak van de stoornissen te vinden, zullen de congresgangers praten over de moge­ lijkheden van verder onderzoek. (EE)

dierichtingen. Vooral psychologie (57), rechten (55), economie (38) en genees­ kunde (30) zijn m trek. In Duitsland studeren minstens tweeduizend Neder­ landse studenten. Het aantal Duitse stu­ denten aan Nederlandse hogescholen is onbekend. De Nederlandse universiteiten en ho­ gescholen doen de laatste maanden op­ vallend hun best om Duitse studenten te trekken. Zo voerde de Universiteit van Amsterdam bij onze oosterburen uitge­ De Duitse deelstaat is na Vlaanderen breid campagne voor biologie, medische ': en Noordrijnland­Westfalen het derde biologie en statistiek, overigens met wei­ , grensgebied waarmee Nederland afspra­ nig succes. En de Hogeschool Venlo ken maakt. De samenwerking moet startte onlangs een speciale duitstalige . onder meer leiden tot een makkelijke heao­opleiding. i uitwisseling van studenten en gezamen­ Het is voor de instellingen lucratief om I lijke studieprogramma's van universitei­ buitenlandse studenten naar Nederland j ten en hogescholen uit beide landen. te lokken, zeker nu de binnenlandse stu­ > Vanaf volgend jaar zijn de elektronische dentenmarkt krapper wordt. Een uni­ . blokkades tussen de bibliotheken in versiteit of hogeschool krijgt namelijk J ieder geval al opgeheven. voor een buitenlandse student evenveel j Vorig jaar studeerden ruim zeshon­ geld van het ministerie van Onderwijs I derd Duitse studenten aan Nederlandse als voor een Nederlandse student. I universiteiten, verdeeld over vijftig stu­ (MW, HOP)

I

De studierichting Nederlandse taai­ en letterkunde viert volgende week haar 75­jarig bestaan met de presen­ tatie van een 75 jaar oude disserta­ tie, optredens van dichters en veer­ tien lezingen plus een oratie over de toekomst van de neerlandistiek. De hele week zullen tijdens de lunch­ pauze, van 12.30 tot 13.30 uur, in de centrale hal tegenover het exposorium drie dichters voordragen uit hun werk. Op maandag komen bijvoorbeeld Ad Zuiderent en Rogi Wieg, op dinsdag Rob Schouten en Jan Kal, op woensdag Willem­Jan Otten, op donderdag Jean­ Pierre Rawie en op vrijdag Ed Leeflang. De vu­boekhandel heeft het complete programma en werken van alle dichters. Op maandag 25 oktober wordt de ju­ bileumviering geopend om 15.30 uur in zaal 2A­00 met onder meer een toe­ spraak van drs H.J. Brinkman, voorzitter van het college van bestuur. Daarna biedt dr P. van der Vliet het eerste exem­ plaar aan van het door hem bezorgde tweede deel van de dissertatie van de eerste vu­hoogleraar in de neerlandis­ tiek, prof.dr J. Wille. Het manuscript van het tweede deel van Willes disserta­ tie is aangetroffen in zijn nalatenschap en heet De literator R.M. van Goens en zijn kring, s tudiën over de achttiende eeuw. Van der Vliet geeft het boek aan emeri­ tus hoogleraar dr M. H. Schenkeveld. Op vrijdag 29 oktober is een symposi­ um over de toekomst van de neerlandis­ tiek, met toespraken van vu­neerlandici over taalkunde, taalbeheersing en letter­ kunde. Het symposium wordt afgesloten met de oratie van prof. dr J. van Halse­ ma. Te zoeken in deze angstige eeuw, over sporen van décadence­voorstellingen in de Nederlandse letterkunde aan het einde van de negentiende eeuw. (BR)

Boeker pleit voor duurzame ontwikkeling

Samenwerking Nederland en Nedersaksen Over enige maanden verschijnt een gezamenlijke studiegids voor het hoger onderwijs in Nederland en Nedersaksen. D e gids geeft feitelijke informatie over studierichtingen aan beide kanten van de grens. Dat is het eerste resultaat van samen­ werking tussen minister Ritzen en zijn collega Schuchardt van Neders­ aksen.

Neerlandistiek viert feest

Nico Boink, AVC/VU

Ben Rogmans Rector magnificus prof.dr E. Boe­ ker heeft woensdagmiddag in een rede ter gelegenheid van de 113de dies natalis van de v u gepleit voor aanzienlijke energie­ en milieube­ sparende maatregelen en het afrem­ men van de mobiliteit van de bevol­ king. Volgens Boeker is dat de enige manier om de aarde te redden. Het thema van Boekers toespraak, 'De aarde en haar voüieid. Over milieu en maatschappij', was de relatie tussen na­ tuurkunde en de natuur, tussen de we­ tenschapper en diens visie op de natuur. Boeker heeft de afgelopen jaren een be­ langrijke j'ol gespeeld bij het opzetten van de post­propaedeuserichting Na­ tuurkunde van het milieu. In zijn diesre­ de behandelde hij een aantal met­fysi­ sche aspecten van het programma van deze studierichting. Volgens Boeker heeft zowel vanuit het christendom als vanuit de Verlichting in het Westen het idee postgevat en over­

heerst dat de aarde ondergeschikt is aan de mens. Met een gedicht van een Ame­ rikaanse indiaan illustreert hij dat daar in andere culturen heel anders over wordt gedacht. Aan de hand van het voorbeeld van het broeikaseffect kwam Boeker tot de con­ clusie dat natuurwetenschappers meer dan voorheen hun vak moeten beoefe­ nen in het licht van het milieuprobleem. Met instemming citeerde Boeker de Amerikaanse sociaal­historicus Theod­ ore Roszak, die schreef dat de moderne natuurkunde, die zich vooral afspeelt in deeltjesversnellers, niet wezenlijk bij­ draagt tot kennis van de natuur. Boeker: "De natuurwetenschap van de laatste tweehonderd jaar is geannexeerd door een agnostisch researchprogram­ ma van buiten­wetenschappelijke oor­ sprong, dat door formulering en taalge­ bruik iedere verwijzing naar een zin of bedoeling van het menselijk bestaan uit de wetenschappelijke analyse heeft ver­ wijderd. Het is dan ook gen wonder dat de mens zijn ziel heeft verloren. De hui­ dige natuurwetenschappers, van biolo­

gen tot fysici en kosmologen, zijn blind geworden voor de natuur. Deze opvat­ ting van Roszak zullen wij als waarschu­ wing en uitdaging moeten verwerken in ons denken." Omdat oplossingen voor het milieu­ probleem altijd financiële en maat­ schappelijke kosten met zich meebren­ gen, moeten natuurkundigen doorden­ ken over de vraag wie voor die kosten opdraait. "Deze politieke vragen mogen m onderwijs en onderzoek niet worden genegeerd", aldus Boeker. Aan het einde van zijn rede legde Boe­ ker een relatie tussen de door hem ge­ constateerde noodzaak om de natuur­ wetenschappen in een maatschappelijke context te beoefenen, en het bijzondere karakter van de VU. Hij greep daarbij terug op de interpretatie van het begrip 'rentmeesterschap' van prof. B. Goud­ zwaard. De diesviering begon woensdag met een liturgische bijeenkomst in de aula, die werd geleid door de nieuwe universi­ teitspastor drs Jannet Delver.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen