Ad Valvas 1993-1994 - pagina 101

AD VALVAS 7 OKTOBER 1993

PAGINA 5

Tijdschrift van gereformeerde ruziezoekers Weekblad 'De Reformatie' maakte heftige tijden door in het interbellum

)

Peter Boerman

Binnen de Gereformeerde Kerken heeft de pers steeds een belangrijke rol ge­ speeld. In het bijzonder geldt dit voor het weekblad De Reformatie, dat tussen de twee wereldoorlogen de markantste ontwikkelingen op kerkelijk­gerefor­ meerd gebied beschreef. De historicus George Harinck promoveerde afgelo­ pen vrijdag op een proefschrift over dit tijdschrift. Hoewel het blad nog altijd bestaat, heeft Harinck zich alleen beziggehou­ den met de periode van de oprichting in 1920 tot aan 1940, toen het blad door de Duitsers verboden werd. Deze periode is volgens hem veruit het inte­ ressantste, omdat uit het weekblad zelf en uit het vele briefmateriaal van de re­ dactie een duidelijk beeld ontstaat van de geschiedenis van de Gereformeerde Kerken in die tijd.

George Harinck (35) is wetenschappe­ lijk medewerker en conservator bij het Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlands P rotestantisme van de vu. Bovendien is hij voorzitter van de prof dr K. Schilderstichting, die de uit­ gave van Schilders verzamelde werk probeert rond te krijgen. Dezelfde Schilder is een van de hoofdpersonen in Harmcks dissertatie.

Erfenis Het weekblad De Reformatie is in 1920 opgericht met het doel de gereformeer­ de overtuiging in Nederland te actuali­ seren door ook moderne vraagstukken aan de orde te stellen. "Waar de overige kerkelijk­gereformeerde pers zich bezig­ hield met enkel antwoorden, richtte 'De Reformatie' zich ook op de vra­ gen", vertelt George Harinck. "Het blad wilde de erfenis van Abraham Kuyper op een heel nieuwe manier doorlichten. Bezwaar tegen de bestaan­ de kerkelijke pers was dat ze zich veel te weinig met fundamentele veranderin­ gen in de maatschappij inlieten." Het blad had vanaf het begin de naam tegen heilige huisjes aan te willen trap­ pen. Al voor de oprichting stapten en­

Het tijdschrift De Reformatie schopte vanaf zijn oprichting tegen heilige huisjes aan. De grote ma n binnen de redactie was prof.dr K. Schilder. De historicus George Harinck onderzocht in zijn proefschrift wa t zich in het interbellum a fspeelde op de redactieburelen.

^^

StEFOKMM^I E>

I E - tJWE> ^ E - U G O

kele medewerkers op. Wie wel bleef was prof.dr V. H e p p , die gaandeweg steeds meer de koers van het blad ging aangeven. Hij was het die de band met de geijkte gereformeerde opvattingen beklemtoonde, wat tot gevolg had dat van veel van de radicale ideeën die aan de oprichting van het blad ten grond­ slag lagen, weinig terechtkwam. Zo ontstond in 1924 een conflict, waar­ door drie redactieleden besloten het team te verlaten. Hoewel Hepps strakke redactionele koers door de kerkelijke ontwikkelingen aanvankelijk toch ge­ rechtvaardigd leek te worden, gooide de

Ksrkellike gsdeeldlielil en Vsrbonilsgehoorzaainbelil. („Een ro epstem" beantwoord)

opkomst van de radicaal vernieuwende theologie van Karl Barth roet in zijn eten. Waar Schilder inzag dat Barth in zijn

"VB^BMIBUVVX

boek antwoorden van formaat gaf, miste H e p p deze boot volledig. Hij vond Barths theorieën boeiend, maar ook niet meer dan dat, en schilde.de ze af als 'typisch theologie van een oor logskind'. In 1930 leidde de door deze discussie toegenomen wrijving tussen Hepp en Schilder tot het vertrek van de eerste als redacteur. Vanaf die dag nam de invloed van Schilder op de redactio­ nele vorm van het blad steeds verder toe, zeker nadat hij zijn promotie in Er­ langen voltooid had.

Enthousiasme Schilder ging steeds meer polemiseren en gebruikte het blad om de discussie tussen Barth en Kuyper uit te werken. Hij vond Kuyper te positief en had een meer eigentijdse, pessimistischer kijk op deze eeuw. Het radicale standpunt dat Schilder in die jaren ging innemen is aan de ene kant typerend voor de jaren dertig, maar toont volgens Harinck aan de andere kant ook Schilders karakter. HIJ bracht enthousiasme in de kerk, wat voor de uitgever van De Reformatie reden was om in een conflict m 1935 niet hem, maar mederedacteur prof.dr

J. Waterink te ontslaan. Dit zorgde er­ voor dat Schilder in de helft van de jaren dertig in een sleutelpositie te­ rechtkwam, van waaruit hij de kerkelij­ ke elite goed kon aanvallen. Als een van de eersten zag hij het gevaar in van de NSB. Tegen 1940 stond Schilder sterk binnen de interne kerkelijke verhoudin­ gen. Jonge predikanten die Schilders ideeën overnemen, werden steeds in­ vloednjker en anderen die Schilder als een olifant in een porseleinkast be­ schouwden, verloren terrein. Maar de Tweede Wereldoorlog veran­ derde alles. In augustus 1940 werd het blad verboden door de Duitsers, omdat Schilder zich zeer nadrukkelijk met het voortbestaan van de eigen natie bezig­

is nog steeds een militante, zelfbewuste groep binnen de gereformeerde kerk, waarvan George Harinck zelf ook hd is.

Strijdbaar Hoewel Schilder in zijn tijd als erg m o ­ d e m en radicaal werd beschouwd is het paradoxaal genoeg juist hij die Abra­ ham Kuyper heeft doorgegeven aan de huidige generatie. Dat is precies wat Harinck zo aansprak in het onderwerp van zijn proefschnft. Hij waarschuwt de gereformeerde kerken van nu ervoor om niet timide te worden, maar zichzelf te blijven. "Wat sterk leeft bij de gere­ formeerden is: wat moeten we met onze traditie? Zijn we misschien te stnjdbaar, te intellectualistisch?" zegt Harinck. "Het polemische, het stellige zit een beetje in de gereformeerde aard. Maar je kan niet van je hele leven een oorlog maken. Je moet overigens niet vergeten dat de moderne samenleving die wij nu kennen grotendeels gevormd is door dit soort ideeën. De ARP natuurlijk, maar ook iemand als Brinkman is afkomstig uit deze traditie." Harinck zelf beschouwt zijn boek als een hommage aan Schilder, met wie hij m zijn gereformeerde opvoeding al vroeg kennis maakte. Hij schreef het boek voornamelijk m de avonduren, als een soort uit de hand gelopen hobby. "Het boek is typisch Nederlands omdat religie hier nog altijd heel belangrijk is. Rooms­katholieken en protestanten stempelen in belangrijke mate onze ge­ schiedenis en ons volkskarakter. En al­ leen al uit de grote aandacht voor ziele^ roerselen van renegaten blijkt hoe be­ langrijk religie blijft in Nederland." Harinck, George De Reformatie, weekblad tot ontwikke­ ling van het gereformeerde leven 1920 1940 Uitge­ verij Ten Have, Baarn 1993 ISBN 90 259 4557 O Prijs 49,50 gulden

hield. Hoewel het boek hier ophoudt, was de invloed van Schilder ook na de oorlog nog erg groot. D e 'vrijgemaakte kerk' die zich in 1944 bij hem aansloot

Zelden hebben ze contact met studenten en toch werken ze dagelijks aan de universiteit. Ook degenen achter de schermen zijn essentieel voor de VU. Wie zijn deze mensen en wat doen ze eigenlijk? De specialiste openbaar vervo er.

Openbaar vervoer-specialiste Tineke Goedendorp weet alles van abonnementen Nico Bomk, AVC/vu

'Het openbaar vervoer duurt me te lang' Coen van Basten Tineke Goedendorp (48) uit Haarlem IS specialist openbaar vervoer aan de vu. ZIJ weet precies welk jaarabonne­ ment voor personeel van de universiteit het voordeligst uitpakt. Zelf maakt ze nooit gebruik van het openbaar ver­ voer. Ze 'poolt' met een collega. "In mijn situatie vertrekt de bus me te vroeg en de trein, dat duurt me te lang", verklaart ze stellig. Als algemeen medewerkster op de afde­ ling personeelsbeleid en arbeidsvoor­ waarden, houdt Goedendorp zich sinds twee jaar bezig met het openbaar ver­ voer. "Ik geef mensen die op de Vrije Universiteit komen werken voorlichting over de faciliteiten die wij hebben voor jaarabonnementen van de Nederlandse

I

Spoorwegen en sterabonnementen." Sterabonnementen? "Ja, dat zijn abon­ nementen voor de b u s . " Goedendorp werkt al sinds 1970 op de vu. "Ik ben hier destijds als administra­ tieve invalkracht binnengerold", vertelt ze. "Het bevalt me prima. Vandaar dat ik hier nog steeds zit." Behalve advies over openbaar vervoer voert ze gesprek­ ken met mensen die tijdelijk op de vu hebben gewerkt en nu een uitkering hebben. Dit in verband met de regeling dat universiteiten deze uitkermgen moeten betalen. "Ik vind het leuk om mensen voorlich­ ting te geven over het openbaar ver­ voer. Uitstippelen wat de beste opties zijn in een bepaalde reissituatie. Het is extra leuk omdat het aanbod van de vu goedkoper is dan wanneer je een abon­

nement koopt aan het loket van de NS." Goedendorp denkt mee met de mensen die bij haar komen. "Ze willen weten wat voor jaarkaart ze het best kunnen kopen als ze slechts vier dagen op de vu werken. Dan wijs ik ze er bijvoor­ beeld op dat ze in de zomer wellicht een maand vrij nemen. Vervolgens maken we een rekensom. Aan de hand daarvan beslissen we welke vervoers­ kaart in zo'n geval de beste is."

Drempels Het is overduidelijk dat Goedendorp weet waar ze over praat als ze het on­ derwerp jaarkaarten te berde brengt. "Jaartrajectkaarten zijn bijvoorbeeld zes procent goedkoper dan bij de NS", be­ sluit ze overtuigend na een uiteenzet­ ting van alle mogelijkheden.

H o u d t ze zich tijdens haar werkweek bezig met openbaar vervoersconstruc­ ties, m haar vrije tijd vermaakt Goeden­ dorp zich met trimhockey en de stich­ ting DORA. "Dat staat voor dames on­ dernemen reizen alleen", legt ze uit. "Deze stichting hebben we twee jaar geleden in het leven geroepen om vrou­ wen die willen reizen, maar bepaalde drempels hebben, eroverheen te hel­ pen. We stimuleren dus alleenstaande of gescheiden vrouwen om alleen of met vnendinnen op vakantie te gaan." D e stichting doet dat door het verstrek­ ken van­vakantie­adressen. En trimhockey dus. "We trainen met mannen en vrouwen om het hockeyen te leren. Het is niet prestatiegencht hoor. Wel spelen we af en toe een wed­ strijd tegen een andere club."

Praten over haar hobby's vindt ze wel aardig, maar liever houdt ze het ge­ sprek beperkt tot haar werk. "Binnen de vu zijn we momenteel bezig met een nieuw vervoersproject dat aansluit bij de plannen van de N S " , verklapt Goe­ dendorp tot slot. "De NS komt binnen­ kort namelijk uit met een ticket­printer voor dagkaarten. Wij onderzoeken of dat ook interessant is voor vu­mede­ werkers. Als dat het geval is, dan kun­ nen we hier aan de v u een soort loket plaatsen. Wij betrekken dat van de NS zodat we misschien korting krijgen. Dat vind ik nou leuk dat de universiteit dat doet", zegt ze enthousiast, "want zo be­ reik je een grote groep."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen