Ad Valvas 1993-1994 - pagina 21

AD VALVAS 2 S EPTEMBER 1993

PAGINA 5

Douma:4k ben geen do empro feet' Omstreden hoogleraar medische ethiek zal geen spreekbuis van de vu zijn Nooit eerder werd er zo lang en zo lievig geruzied over een aanstelling, maar na zes jaar is liet dan zover: prof.dr J. Douma (60) is benoemd op de Lindeboomleerstoel. In februari beginnen zijn colleges over medische ethiek aan de faculteit geneeskunde.

"Ik ben eerst christen en dan ethicus", verklaart Douma. "Neem zoiets als dierproeven: de Bijbel heeft een duide­ lijke hiërarchie waarin de mens hoger staat dan het dier. In principe acht ik dierproeven daarom wel toelaatbaar, maar je moet er natuurlijk wel fatsoen­ lijk mee omgaan." Op grond van de Bijbel verwerpt D o u m a abortus en 'het praktiseren van homofilie'. JMet de vereniging ter be­ scherming van het ongeboren kind (VBOK), waar hij voorzitter van is, ge­ looft D o u m a meer in 'hulp aan moeder èn kind'. Alleen als de moeder m le­ vensgevaar komt, is abortus toegestaan. Euthanasie keurt D o u m a m geen enkel geval goed. Een medicus mag magere Hein nooit aan het sterfbed roepen, maar hoeft de dood met altijd weg te jagen. "Wie tegen euthanasie is," zegt D o u m a , "is daarmee nog met automa­ tisch voor kunstmatige levensverlen­ ging."

Erno Eskens De komst van een bijzonder hoogleraar medische ethiek had heel wat voeten m de aarde. D e raad van de faculteit ge­ neeskunde hield de leerstoel jarenlang tegen. De Lindeboomstichting, een overkoepelende organisatie van christe­ lijke pro­life bewegingen die de leer­ stoel wilde financieren, zou te dogma­ tisch denken over zaken als abortus, euthanasie en m­vitro fertilisatie. D e geneeskundigen wilden eerst een gema­ tigde gewone hoogleraar medische ethiek, alvorens een christelijk ethicus in huis te halen. Prof dr J. D o u m a , hoogleraar aan de Theologische universiteit in Kampen, heeft de verwikkelingen rond zijn be­ noeming nauwelijks gevolgd. "De dis­ cussie ging niet over mij," vertelt hij in zijn werkkamer in het hartje van K a m ­ pen, "dus ik heb het niet zo bijgehou­ den. D e leerstoel was omstreden, maar ikzelf was niet in het geding." T o c h heeft D o u m a wel een beeld van wat er zich heeft afgespeeld: "In de discussie hebben oneigenlijke argumenten een rol gespeeld. Men wilde graag een eigen docent ethiek. O m dat te berei­ ken is er vertragend gewerkt ten op­ zichte van een redelijk verzoek. En al die verhalen dat een bijzonder hoogle­ raar zo'n grote invloed heeft dat alles op zijn kop komt te staan, dat is na­ tuurlijk nonsens."

Ayatollah De rol van ayatollah, die hem bij voor­ baat door een raadslid werd toege­

Ziekenhuis

Edgar van Riessen

Prof.dr J. Douma: "Eerst christen en aan einicus" schreven, ziet D o u m a zichzelf in ieder geval nog niet zo snel vertolken. "Een ayatollah m de hier bedoelde zin ver­ werpt de tolerantie en daar pieker ik niet over." Ook de angst van de raad dat de Lindeboomhoogleraar zich zou ontwikkelen tot een 'spreekbuis van de v u ' , lijkt D o u m a overtrokken. "Deze vrees is al even onwaarschijnlijk en be­ lachelijk als die voor een bijzonder hoogleraar die tot ayatollah wil uit­ groeien. Bovendien, welke hoogleraar aan de v u treedt als woordvoerder op namens de v u wanneer het over wijsge­ rige, ethische, theologische of andere zaken gaat? Ik zal mijn ethische opvat­ tingen met onder stoelen of banken ste­ ken; maar dan zijn het mijn opvattin­ gen en uiteraard niet die van de v u . " Het zijn ook niet noodzakehjkerwijs de standpunten van de Lindeboomstich­ ting. "Ik ben aangezocht door die stich­ ting en ik heb er ook sympathie voor, maar ik spreek alleen namens mijzelf."

D o u m a ' s persoonlijke opvattingen wer­ den voornamelijk gevormd aan de Theologische universiteit in Kampen. Daar studeerde hij theologie en promo­ veerde hij op De algemene genade bij Calvijn, Abraham Kuyper en K. Schilder. Op d e theoloog Schilder, die juist in Kampen hoog aanzien geniet, had D o u m a nogal wat kritiek. "Dat lag ge­ voelig. Ik heb nog overwogen om in Amsterdam te promoveren, maar ik hoor de kritiek liever dan dat ik het omzeil."

Gen­therapie Het blijkt een karaktertrekje, want ook nu stapt D o u m a weer doelbewust bin­ nen in het hol van de leeuw. "Ik schuw de confrontatie niet, maar ik ben niet erg polemisch ingesteld. Een debat is leuk, maar ik kan niet tegen felle dis­ cussies." Ondanks zijn omstreden dissertatie

kreeg D o u m a , na enige jaren predi­ kantschap, in 1970 een aanstelling als hoogleraar ethiek in Kampen. "De sy­ node van Hoogeveen besloot een ethi­ cus in K a m p e n aan te stellen, omdat er iemand nodig was die op de nieuwe ontwikkelingen kon reageren. Ik werd gevraagd." Drieëntwintig jaren gingen sindsdien voorbij en D o u m a is nog altijd gefasci­ neerd door de nieuwe ontwikkelingen in de medische wereld. D e komst van gen­therapie heeft nu zijn interesse. "Er is binnen de Lindeboomstichting wel een stroming die het moeilijker heeft met deze vernieuwing, maar ik behoor daar niet toe. Ik ken geen benauwdheid voor de medische ontwikkeling als zo­ danig en ben geen doemprofeet." Ook in zijn colleges wil D o u m a geen doemdenker zijn. D e bedoeling is om een eigen ethiek uit te werken voor geïnteresseerde studenten. D e ethiek zal zich met name baseren op de Bijbel.

D o u m a is niet van plan zijn meningen al te luidruchtig in het vu­ziekenhuis te verkondigen. Leden van de faculteits­ raad waren daar wel bang voor. "Ik heb geen taak m het ziekenhuis", vindt Douma. "Ik geef gewoon twee uurtjes college per week. Dat is alles." T o c h gaat D o u m a zaken behandelen die te maken hebben met de praktijk in het ziekenhuis. Zo zullen de operaties waarbij de patiënt van geslacht veran­ dert zeker ter sprake komen. "Ik zal niet bij voorbaat zeggen dat ombouwen ongeoorloofd is. Wanneer iemand het gevoel heeft dat hij of zij in een vreemd lichaam zit en dit gevoel geen bevlie­ ging is, dan vind ik het moeilijk om zonder meer 'nee' te zeggen." Hoewel dit laatste standpunt niet veel wenkbrauwen zal doen fronzen, blijft D o u m a wetenschappelijk gezien een buitenbeentje. Aan de v u is prof.dr H . M . Kuitert, de bekendste en inmid­ dels gepensioneerde ethicus van de vu, namelijk nog altijd zeer populair. Kuitert is voorstander van een 'metho­ disch atheïsme', het betekent dat de ethicus in eerste instantie wetenschap­ per moet zijn, en pas daarna chnsten. D o u m a draait dit echter om. Hij wil in eerste instantie chnsten zijn. "Ik blijf geloven m een christelijke ethiek, met een funderend beroep op de Heilige Schrift, ook al heeft Kuitert een derge­ lijk beroep meer dan eens voor onmo­ gelijk verklaard."

Destijds vertelden vier nieuwe eerstejaars in Ad Valvas •pYl/p?!:? T A A T 2 T A X P * ! ^ over hun verwachtingen en aspiraties. Wij zijn twee •^ jaar verder, zij volgden colleges en deden tentamens. Hoe is het ze vergaan?

'Ik ben bang dat ik allerlei dingen mis' Liesbeth Klumper Steven d e Graaff (20) begint aan zijn d e r d e jaar N a t u u r ­ e n S t e r r e n ­ k u n d e . V o o r d e v u k o o s hij destijds vanwege de goede studiebegelei­ d i n g bij N a t u u r ­ en S t e r r e n k u n d e e n v o o r h e t c o r p s o m zijn sociale leven v o r m te g e v e n . B e l a n g s t e l l i n g voor 'pure wetenschap' bracht h e m e r t o e e e n exact vak te kiezen. " I k zal n o o i t iets als G e s c h i e d e n i s g a a n d o e n , " zei hij t w e e jaar g e l e d e n n o g stellig. " D a a r k o m je o o k w e l d i n ­ g e n te w e t e n , m a a r w e t e n s c h a p is t o c h leuker. D a t is o n d e r z o e k doen, verder gaan, kennis uitbrei­ d e n . " E r blijkt h e t e e n en a n d e r veranderd,

Steven de Graaft: 'We leren alleen maar theo rieën van anderen, we zijn nog steeds niet bij de grens' Martijn van de Gnendt

"Pure wetenschap, tja ..." Hij kijkt even voor zich uit. "Ik dacht dat alles veel overzichtelijker zou zijn. In het eerste jaar krijg je vaak te horen 'dat komt later wel'. Ik had verwacht dat die din­ gen dan nu wel aan de orde zouden zijn gekomen. Maar we leren alleen maar theorieën van anderen. Wij zijn nog steeds niet bij de grens. Dat verder gaan, kennis uitbreiden, komt natuur­ lijk pas tegen de tijd dat je zelf onder­ zoek gaat doen." "Ik ben vnj laks tijdens de collegeperio­ de;­ dan studeer ik niet veel. Maar in de tentamenperiode werk ik als een buffel.

En dan denk ik telkens: ja, toch interes­ sant." Tegenvallen doet zijn studie hem dus niet, maar er is wel een opvallende verschuiving m belangstelling. Hij twij­ felt nu of hij ooit onderzoek wil gaan doen. En vakken als geschiedenis en fi­ losofie, die hij twee jaar geleden met echt serieus nam, hebben nu zijn voor­ keur. "Het is een goede keuze geweest deze studie. Maar ik weet niet meer zeker of ik later onderzoek wil gaan doen. Ik ben bang dat ik allerlei dingen mis, dat ik te veel op één vak gefixeerd zal raken. Zo vind ik geschiedenis nu wél interessant, de algemene kennis van het verleden trekt me toch wel aan. Net als de filosofie van de natuurkunde, daar wil ik me meer op gaan richten. Bepaalde natuurkundige theorieën zeg­ gen veel over mensen en over hun ma­ nier van naar problemen kijken. En dat zegt weer van alles over de periode waarin zij leven. Fascinerend vind ik dat."

Herrie De Graaff deed het goed het afgelopen studiejaar. Hij heeft de propaedeuse ge­ haald en bovendien zo'n 75 procent van de tweedejaars tentamens. De goede begeleiding aan de vu ­ in 1991 zijn reden om voor de vu te kiezen ­ heeft hij zelf eigenlijk met nodig. "De studie IS hier goed georganiseerd." Hij twijfelt of hij het komend studiejaar ook zonder vertraging door zal komen want

hij gaat bestuurswerk doen bij het corps, nog steeds zijn 'uitvalsbasis'. Ge­ woonlijk IS hij er twee keer per week te vinden. Via een uitzendbureau kreeg hij dit jaar samen met andere corpsleden een klusje: bardienst tijdens een house­ party. "We werden helemaal gestoord van die herrie. Het ging maar door. Drie dagen lang." In het vierde studiejaar, volgend jaar dus, kan hij een afstudeerrichting kie­ zen. Op dit moment heeft De Graaff nog geen flauw idee wat het zal gaan worden. "De mogelijkheden op de ar­ beidsmarkt zullen in ieder geval niet bepalend zijn voor mijn keuze," weet hij. "Voor natuurkundigen zijn de kan­ sen op een baan ook vrij groot. Maar ik houd me daar met zo mee bezig. Geld vind ik niet zo belangrijk. Als afgestu­ deerd natuurkundige begin ik straks met een salaris van drie­ tot vierdui­ zend gulden bruto per maand, ver­ wacht ik. Ik heb geen idee wat het emde van de ladder is." Steven de Graaff deelt in de chique Vondelparkbuurt een zolderverdieping met zijn zus, die bijna klaar is met Bio­ logie. Koken doet hij zelf. "Ik probeer mijn bedoening een beetje gescheiden te houden van mijn zus, want ik wil mijn zelfstandigheid bewaren. P er slot van rekening ben ik net van m ' n ouders af." Hij wijst op een grote tas met was­ goed eji lacht; '.'Het wordt trojiwens tijd dat ik thuis weer eens langsga."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen