Ad Valvas 1993-1994 - pagina 280

AD VALVAS

PAGINA 1

2 7 JANUARI 1 9 9 4

VALVi

Multiple sclerose-onderzoeker geeft soap-adviezen 'Het beroep van dokter mag niet te grabbel worden gegooid' Frederik Barkhof was vorig jaar de drieduizendste promovendus aan de vu. De resultaten van zijn onderzoek naar multiple sclerose verschenen in tal van medische bladen, waaronder het gezaghebbende Amerikaanse tijdschrift Neurology. Zijn laatste toevoeging op het cv kent een heel wat luchtiger karakter. Sinds een maand is de 31-jarige onderzoeker medisch adviseur voor de Nederlandse tv-soap Onderweg naar morgen.

,

iVVft

'*'«^^'

' ^ *

een congres van de Amerikaanse MS­ vereniging ­ en zijn lidmaatschap van gemi de Europese MS­onderzoeksgroep on­ etensch derbreken soms zijn opleiding. E n daarnaast werkt hij ook nog mee aan dt pogingen om een MS­onderzoekscen­ trum in het vu­ziekenhuis in Amster­ d a m op te richten.

•fjff»"'^

, Ak* * *M«L* ..cii* i . > V /<

Soap

.

Het laatste baantje dat Barkhof naast ^^ ^ zijn AGiO­schap heeft aangenomen kern i d een luchtiger karakter. Een vriend die de Amerikaanse scripts voor de nieuwe Nederlandse soapserie Onderw eg naar morgen bewerkt, vroeg hem of hij me­ disch adviseur wilde worden van de serie. Een deel van de soap speelt zich namelijk af op de afdeling neurologie van een ziekenhuis. Barkhof stemde tot en controleert n u iedere week de scripts op medische juistheid. "Voor mij is het een beetje afreageren op mijn dagelijksi leefwereld. Ik zit de hele dag achter de computer, dan is het leuk om als con­ Ifactorer trast je bezig te houden met zo'n serie.'' ^^'""' ^

.^

/(rdsn IHBI

Ethische bezwaren tegen zijn medewet­,] ter afsi king ziet hij niet. "Als de waarheid een saier il stud beetje geweld wordt aangedaan, dan jktieid e 5tudiela grijp ik heus niet in. Het is soap, dus het hoeft niet allemaal zo te kloppen. ' i S tgestelc bijvak r Maar ik pas er natuurlijk wel voor op ;e uit de t l( 1 die aai dat het beroep van dokter niet te grab­ nteressi bel wordt gegooid. Als ze in het script f(l( lis als o mensen met grote operatiewonden die ^i| rgesct niet zijn dichtgenaaid de straat opstu ir )rmatie: 020-5 ren, dan zal ik daar zeker een stokje (tl .Boelela voor steken." Terwijl half Nederland momenteel de ^ ardw verwikkelingen van week 4 volgt, zit •y etensct Barkhof met zijn hoofd al bij week 10. e '"" N a een beetje aandringen wil hij wel \ J S c ! een tipje van de sluier lichten over watz onder F er de komende weken te gebeuren staat. "Nou, een van de personen gaat E e w e j frauderen met medicijnen. Ze hebben ir chrijvini mij toen gevraagd hoe dat ontdekt zou ' JJj^akeii' kunnen worden. Ik zou tegen de kijkeri. percurs willen zeggen: let op de onderzoekende 'j ' aanm

t

Geert-Jan Bron Als student was F rederik Barkhof al een meer dan gemiddelde leerling, her­ innert hoogleraar radiodiagnostiek en hoofd van de gelijknamige afdeling van het vu­ziekenhuis J. Valk zich de pres­ taties van zijn assistent geneeskundige

Frederik Barkhof: 'Ik was gewoon d e goed e man op de goede plaats'

NICO Boink - AVC/VU

in opleiding (AGIO) . "Als ik het m e

goed herinner publiceerde hij al artike­ len in de vakbladen nog voor hij zijn ge­ neeskunde­examen had afgelegd." Valk hoefde dan ook niet lang na te denken toenhij ruim drie jaar geleden door de Nijmeegse neuroloog C R . Van Eikema Hommes werd gebeld met de vraag of hij nog een talentvolle jonge wetenschapper wist voor een onderzoek naar de zenuwziekte multiple sclerose. D e neuroloog had net enkele miljoenen subsidie gekregen uit het Preventie­ fonds, maar kon in Nijmegen niet be­ schikken over een zogenaamde Magne­ tic Resonance Imaging(MRi)­scanner, die noodzakelijk was voor de te verrich­ ten studie. Barkhof werd op het onderzoek gezet en promoveerde in december 1992 op een proefschrift waarmee hij internatio­ nale faam oogstte. Waar Barkhof zelf de neiging heeft zijn rol te nuanceren, is Valk duidelijk over de status van zijn pupil. "Barkhof is op internationaal ni­ veau een van de dragers van het weten­ schappelijk onderzoek naar MS." Barkhof zelf hoort het compliment glimlachend aan. "Ach, ik was gewoon de goede man op de goede plaats. Er zijn geneeskundigen die net als ik veel ambities hebben. JSdaar als je op een terrein komt waar niets te beleven valt.

dan kun je onderzoeken wat je wilt, maar ontdek je niets." Barkhof bracht voor zijn onderzoek twee medische noviteiten met succes bij elkaar. Hij gebruikte de contraststof gadolinium, die eind jaren tachtig op de markt kwam, voor het maken van een hersenfoto met een MRi­scanner. D e uitvinding van deze scanner, die in 1985 in Nederland werd geïntrodu­ ceerd, is de grootste ontdekking van het afgelopen decennium op radiodiagnos­ tisch gebied. Met deze scanner, die werkt op basis van radiogolven, zijn veel betere hersenfoto's te maken dan met de wat oudere röntgen­scanner. Het vu­ziekenhuis is een van de weini­ ge bezitters in Nederland van zo'n ap­ paraat.

Ontstekingshaarden Het probleem waar Barkhof tegenaan liep was dat de MRl­scanner iedere dag was volgeboekt. "En ze waren sowieso al spastisch met dat ding, niemand mocht eraan zitten uit de angst dat er iets stuk zou gaan." Uiteindelijk heeft hij twee jaar lang iedere avond en bijna ieder weekeinde met het apparaat ge­ werkt, zonder dat iemand hem op zijn vingers kon kijken. Barkhof is er met zijn onderzoek in ge­

slaagd de ontstekingshaarden van MS­ patiënten in de hersenen te lokaliseren. Multiple sclerose is een ziekte die de beschermlaag van de zenuwen, myeline geheten, afbreekt. Daardoor komen bij MS­patiënten de zenuwen bloot te lig­ gen, waardoor lichaamsfuncties uit kunnen vallen. c^ Barkhof constateerde dat MS een veel constanter verloop heeft dan altijd werd aangenomen. "MS­patiënten melden ge­ middeld zo'n twee keer per jaar bij de arts dat ze klachten hebben. Maar in feite hebben ze het gehele jaar door ontstekingen in het centrale zenuwstel­ sel, alleen merken ze het niet omdat niet elk gedeelte van de hersenen zulke duidelijke lichaamsfuncties heeft. Als de besturing van het been het af laat weten, dan merken ze het natuurlijk meteen. Maar tal van delen van de her­ senen worden niet zo vaak gebruikt." Door het onderzoek van Barkhof zal het in de nabije toekomst mogelijk zijn het effect van ontstekingsremmende medicijnen te toetsen. Als het medicijn werkt, zal de ontstekingshaard op de MRi­scan verdwijnen. Tevens kunnen ontstekingen n u in een zeer vroegtijdig stadium worden opgespoord, waar vroeger de arts pas actie ondernam als de MS­patiënt zelf met klachten kwam.

Hoewel door het onderzoek van Bark­ hof iets meer over de ziekte bekend is, is nog steeds niet bekend waardoor MS wordt veroorzaakt. D e meest waar­ schijnlijke optie is dat MS een gevolg is van een defect aan het afweersysteem. Opvallend is dat mensen die in de tr­ open zijn opgegroeid, zo goed als zeker niet vatbaar zijn voor de ziekte. E n bij MS­patiënten die zwanger worden, stopt het afbreekproces van het zenuwstelsel tijdelijk. Waarschijnlijk werkt het af­ weersysteem van deze mensen beter. Het vervolg op zijn onderzoek op MS­ gebied moet Barkhof momenteel voor het grootste deel aan anderen overla­ ten. Hij is na zijn promotie meteen ver­ der gegaan met de opleiding radiodia­ gnostiek. Zijn status op het deelgebied van MS brengt hem soms in eigenaardi­ ge situaties. Zo werd hij afgelopen zomer door de Vereniging van Radiolo­ gen in Nederland gevraagd op een con­ gres een lezing te geven over zijn erva­ ringen met de MRi­scanner. "Over de lezingen die op het congres werden ge­ geven, konden vragen worden gesteld op het tentamen. Ik gaf daar dus mijn eigen leerstof." Ook zijn uitnodigingen om buitenland­ se congressen bij te wonen ­ volgende maand bezoekt Barkhof bijvoorbeeld

Koude Oorlog trof ook Afrika

,u

1

"

^

wagen

apotheker. " Het prettige van de soap vindt BarkhofiÉ mogeiij dat je in eigen hand hebt hoe het af zal''r''''^ lopen. "Met medisch onderzoek heb jeT^tamen! dat niet, dan moet je altijd maar weer Wan 199 afwachten wat het uiteindelijke resul­ 2*01­941 taat zal zijn." ifiprov., Barkhofs eigen toekomst op medisch ^Sf^?,' gebied zal, als het aan hoogleraar radio­ratamen' diagnostiek J. Valk ligt, in ieder geval i*uari en weinig verrassingen kennen. "Zodra 2Ï294 si Barkhof klaar is met zijn opleiding, zal iiirk B7,Bi ik alles in het werk stellen om hem op "J^2­94 P"BI een zo hoog mogelijke plaats op de af­ 1, 2-94 S I deling neuroradiologie van het vu­zie­ 2ï 2-94 S| kenhuis te plaatsen.'' .18 \2 9 3 Ri !l, i-2-94 C.

13;

^2-94 B I |al volgt' Intamen nuari en 1-1-94 Hl 513; 1 9 4 6) sèjl tijd en via pnkbor %2 94 Hei ,30 zaa 94 Hei |613; 2-94 H lai wordt 2 9 4 B lal G - i o ; rgeet ni jntamenj ntamenl

^ioloi Peter Boerman D e gebruikelijke l i t e r a t u u r over d e K o u d e O o r l o g b e p e r k t zich t o t d e deelnemers: Oost en West. A a n d e gevolgen v a n deze oorlog voor d e o n t w i k k e l i n g s l a n d e n is nauwelijks a a n d a c h t b e s t e e d . F r e d M a r t e heeft d a a r v e r a n d e r i n g in g e b r a c h t m e t Political cycles in international rela­ tions, w a a r o p hij 2 6 j a n u a r i p r o m o ­ veerde. "De rivaliteit tussen Oost en West ten tijde van de Koude Oorlog heeft een vertragend effect gehad op de proces­ sen van democratisering, politieke ont­ wikkeling en natievorming in Afrika." Zo luidt de voornaamste conclusie die de in Washington D . C . woonachtige politicoloog Marte vorige week verde­ digde. Er zijn nog meer verrassende stellingen in zijn dissertatie te vinden. Zo meent Marte dat de 'terecht toene­

mende aandacht voor het milieu mon­ diaal zonder effect zal blijven als er niet tegelijkertijd gewerkt wordt aan de ver­ betering van de intermenselijke verhou­ dingen tussen de verschillende rassen en culturen van de wereld'. E n hij stelt ook dat 'de uitbundige manier waarop de westelijke landen de overwinning op nazi­Duitsland vierden een niet geringe mate van hypocrisie bevatte, toen zij, kort daarna, besloten om de even fas­ cistische minderheidsregering van Zuid­Afrika te helpen bewapenen'. Marte studeerde aan de katholieke sjs­ ciale academie De Aemstelhom en de v u in Amsterdam, in Gent aan de Rijks­ universiteit en aan de George Washing­ ton University in zijn huidige woon­ plaats. Gedurende de jaren zeventig was hij als commentator en columnist actief voor radio ABC en het dagblad De Ware Tijd in zijn geboorteland Surina­ me. Vervolgens vertrok hij naar Was­ hington, waar hij als politiek verslagge­ ver voor Media Services International

aan de slag ging. Die functie bracht hem onder meer in het Caribisch ge­ bied, Latijns Amerika, Zuid­Afrika en in Europa.

Oppositie Marte concludeert dat het geen toeval is dat pas na het verdwijnen van de we­ reldwijde Koude Oorlog­structuur in de jaren tachtig een poging werd ge­ daan de macht in de meeste Ameri­ kaanse landen te delen. Met andere woorden: het einde van het apartheids­ regime in Zuid­Afrika was zonder einde aan de Koude Oorlog volgens Marte bijna onmogelijk geweest. D e case­stu­ dies die in Martes boek ter sprake komen, tonen onder meer aan dat juist de Koude Oorlog ertoe bijgedragen heeft dat de strijdkrachten in de Afri­ kaanse landen een politieke factor kon­ den worden. Politieke leiders hebben de Koude Oorlog niet alleen gebruikt om hun macht te rechtvaardigen en te versterken, maar ook om de oppositie

uit te schakelen. D e machtsverhoudingen tussen Oost en West hebben de ontwikkeling in Afrika op veel verschillende manieren beïnvloed, meent Marte. Z o ziet hij de ontwikkelingshulp die beide machts­ blokken gaven meer als verwerving en bestendiging van invloed dan als het daadwerkelijk stimuleren van de econo­ mische ontwikkeling in die landen. Ook de EEG treft hierbij blaam, vindt Marte. Daarnaast meent hij dat de supermach­ ten ook verantwoordelijk kunnen wor­ den gesteld voor de ongetemde bewa­ pening van de Afrikaanse landen, die steeds onder het mom van 'bondge­ nootschap' plaatsvond. Dat er na het uiteenvallen van de Sov­ jet­Unie meer reden tot optimisme zou zijn, zal Marte niet snel beweren. Inte­ gendeel, hij meent dat de wereld door het einde van de Koude Oorlog haar evenwichtsbasis verloren heeft. Daar­ door is zij in een veel onzekerder en mogelijk gevaarlijker vaarwater beland

^etensc uw"

dan voorheen. Dit werd bijvoorbeeld ictoraal duidelijk bij het dominante optreden litormatic Ie onder van de vs tijdens en vooral na de Golf oorlog. De Verenigde Naties dreigen ^cono door h u n passieve gedrag tot instru­ /etei ment van het Amerikaanse imperialis­ Ëconc me te verworden, vreest Marte. Hoewel Marte zich in zijn boek vooral op het recente verleden heeft gericht, bevat zijn werk ook een aantal bood­ schappen en waarschuwingen voor de toekomst. D e Koude Oorlog die de we­ reld decennia lang in zijn greep heeft gehouden heeft zijns inziens weinig goeds gebracht, maar nu er aan deze oorlog een einde is gekomen wil dat niet zeggen dat ook de gevolgen ervan verdwenen zijn. Eerder het omgekeerde is waar. Wereldvrede is volgens Marte een verder verwijderd ideaal dan ooit.

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen