Ad Valvas 1994-1995 - pagina 291

ADVALVAS 19 JANUARI 1995

PAGINA 7

u kunt gaan

Foto's: Bram de Hollander

bekwamen, of met meer praktische ambities?" Brouwer: "Maar studenten laten zich met sturen. Die kijken alleen waar ze het hoogste diploma kunnen halen." Nu klmkt wel vaker de kritiek dat het hoger onderwijs te veel een eenheidsworst is. Binnen de universiteiten en misschien ook in het HBO zouden aparte leerwegen voor echte 'toppers' moeten komen." Renique: "Ik zie wel iets in betere uitzuivering van opleidingen, maar dan tussen universiteit en HBO. Binnen de universiteit mag dat niet leiden tot twee scherp gescheiden stromen. D e kracht van de universiteit is juist dat iedereen er een academische vorming krijgt, ook degene die later geen wetenschapper wordt." Engelsman: "Maar bij veel universitaire studies komt de helft van de studenten helemaal niet voor de wetenschap!" Brouwer: "En dan? Bij rechten komt vri)wel niemand voor de wetenschap. Toch is dat een academische opleiding, omdat je er een bepaald denkniveau ontwikkelt. Je moet niet te snel een onderscheid maken naar carrièreperspectief." D e Moor: "Waar een universiteit zich druk over moet maken is het onderwijsniveau. Je wilt een bepaald niveau handhaven, dus heb je een selectiedrempel nodig. Maar of ze van wetenschap houden of voor de titel komen? Dat is mijn zaak niet - als ze maar aan mijn standaarden voldoen. Los daarvan kan je verderop in de studie wel variatie aanbrengen: een echte researc/zvariant bijvoorbeeld, en één waar je meer met maatschappelijke kwesties in aanraking komt." Maar is het academisch onderwijs met vaak door de massaliteit verwaterd? Docenten richten zich meestal op de gemiddelde student. Leidt dat met vanzelf tot sluipende nweauverlaging? De Moor: "Algemene niveaudaling is moeilijk meetbaar. Maar als ik mijn vak, de sociologie, overzie: de normen zijn eerder strenger geworden, want het vak heeft zich ontwikkeld. Verder laten de meeste docenten zich niets gelegen liggen aan de vraag hoeveel studenten het tentamen halen en wat de invloed daarvan op het vakgroepsbudget is. Ze hebben hun eigen normen." Brouwer: "Die verzwaring geldt zeker ook in het H B O . " Renique: "Dit zal opgaan voor al lang bestaande opleidingen. Maar van sommige nieuwe richtingen is het wetenschappelijk gehalte zeer aanvechtbaar. Die lijken louter een antwoord op de vraag naar praktijkgerichte doctoraaldiploma's. Daar dreigt een 'doelvervaging' van de universiteit. En dat is ook een kwestie van selectie: je moet alleen mensen hebben aan wie een academische vorming besteed is."

Niveauverlaging De Moor: "Ik heb in twee visitatiecommissies gezeten, bij letteren en sociale wetenschappen. Bij sommige opleidingen hadden we kritiek op het curriculum. Bij andere kon men het aantal studenten niet aan. Maar tussen traditionele en nieuwe richtingen konden we geen verschil vinden in de kwaliteit van de scripties. Je moet dus niet te snel concluderen dat nieuwe ontwikkelingen tot niveauverlaging leiden." Brouwer: "Toch ben ik het met Renique eens: laat de universiteiten zich beperken. Je moet er geen opleidingen toelaten die naar hun aard net zo goed elders gegeven kunnen worden. Ja, ik

denk dat de universiteiten zo een stuk kleiner worden." D e Moor: "De universiteit kan wel tegen de massa's zeggen: we willen hier alleen het neusje van de zalm, maar dan verplaats je het probleem. Want zijn al die doorverwezen studenten wel geschikt voor het HBO?" Er wordt vaak gesproken over de behoefte aan 'algerrieen hoger onderwijs', of 'AHO', dat niet specifiek beroepsgericht is en evenmm voor de wetenschap opleidt. Maakt dat geen betere mtsortering of selectie van studentenstromen mogelijk? Brouwer: "Die vraag naar algemene opleidingen is er. Je ziet dat bij onze lerarenopleidingen. Een groot deel van de instroom peinst er niet over om leraar te worden. Dat is niet goed: zo ontaardt de lerarenopleiding. Het is dus de vraag of een selectieve universiteit wel automatisch iedereen kan doorverwijzen naar het HBO. Z O kom je op dat AHO, als een soort 'bewaarschool'. Maar principieel gezien zet ik vraagtekens bij het idee dat algemene functies voorafgegaan moeten worden door algemene opleidingen." ' Renique: "Vanuit het bedrijfsleven zien wij graag opleidingen met een duidelijke basis. Dat is ofwel een helder beroepsbeeld of de academische vorming, gekoppeld aan een discipline. Wij zijn tegen een cafetaria-achtig hoger onderwijs dat mensen aflevert zonder heldere kwalificaties. Die zijn dan wel verder algemeen ontwikkeld dan toen ze van het atheneum kwamen, maar dat bereik je ook met vier jaar extra levenswijsheid. Ik vind ook niet dat de overheid zulke opleidingen moet financieren." Engelsman: "Maar er is toch wel vraag naar algemeen hoger onderwijs? In personeelsadvertenties wordt vaak heel algemeen gevraagd naar iemand die is afgestudeerd - in een of andere academische opleiding." Renique: "Een academische opleiding die nergens op gefocust is, is een contradictio in terminis. Dat kan niet. Je leert niet diep graven in een studie met van alles wat. Ook mensen zonder erg gerichte studiemotieven zullen een of andere specifieke opleiding moeten volgen. Daarna kunnen ze nog alle kanten op. Want je moet niet te eng denken over de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Het is goed mogelijk dat iemand die bijvoorbeeld opgeleid is tot leraar in het technisch onderwijs, een baan vindt in het bedrijfsleven." Een laatste punt: differentiatie in studieduur. Het idee is nu even op de achtergrond geraakt, maar in het regeerakkoord werd het idee geopperd waarbij binnen één studierichting slechts een deel van de studenten tot de laatste studiefase wordt toegelaten. Zo'n Angelsaksisch systeem, met een selectiestap tussen bachelors en masters, moeten we dat hebben? D e Moor, resoluut: "Nee. Als de propaedeuse goed selecteert, hebben we met onze vierjarige opleidingen een prima stelsel. En als we nu ook een eindpunt na drie jaar instellen, zie ik niet hoe de arbeidsmarkt daarmee gebaat zou zijn. Stel je ook eens voor hoe dat in praktijk gaat. N a het derde cursusjaar mag dan een deel van de studenten niet meer doorgaan. Waarop baseer je dat: op gemiddelde cijfers? Maar die studenten hebben uiteenlopende vakken gedaan, die in gewicht verschillen. Die cijfers zijn dus geen basis voor een billijk oordeel. Alleen daarom al zie ik dit niet gebeuren."

D. Engelsman: halverwege de jaren tachtig bestuurder van de Lsvb. Studeerde economie aan de Universiteit van Amsterdam, maar maakte die opleiding net niet af. Momenteel actief als organisatie-adviseur en ondermeer betrokken bij plannen voor 'hoger onderwijstelevisie' op de Amsterdamse kabel-tv.

Mr O.G. Brouwer: een Leidse jurist. Collegevoorzitter van de Hogeschool Gelderland in Arnhem. Zit sinds zomer ' 9 2 in het dagelijks bestuur van de HBO-Raad. Verder lid van de stuurgroep Ginjaar-Maas die werkt aan de nieuwe bovenbouw voortgezet onderwijs ('doorstroomprofielen'). Zijn er geen andere mogelijkheden om binnen studierichtingen meer differentiatie in individuele studieduur te krijgen? D e Moor: "Het enige wat kan gebeuren, is dat we na een tweejarige basisopleiding een tijdslimiet instellen. Dus: degenen die al drie of vier jaar bezig zijn, moeten dan opstappen. Ze kunnen niet meer lenen, en de instellingen krijgt geen geld meer voor ze. Een pure efficiencymaatregel, maar in Engeland is dit bijvoorbeeld heel normaal." Renique: "Ik zie niet zoveel in het na twee jaar wegsturen van mensen, zonder diploma. We moeten toe naar hardere selectie in het eerste jaar." Brouwer: "Maar ook nu al produceren wij veel afvallers. Ik denk dat je hen iets zinvols moet meegeven. Zeker als het idee van een onderwijscontract na de propaedeuse niet goed van de grond

komt, moet je voor afhakers streven naar een dossioma, een dossierdiploma, waarin staat wat er wèl gelukt is. Dat zou, als het goed valt op de arbeidsmarkt, geleidelijk nog grote betekenis kunnen krijgen." Renique: "Overigens is het VNO wel voorstander van meer variatie in cursusduur tussen verschillende studierichtingen. Voorheen konden diverse HBO-opleidingen in drie jaar worden afgerond. En waarom zou niet ook bij zeer brede faculteiten zoals de juridische een driejange variant mogelijk zijn?" Brouwer: "Voor kortere opleidingen moet je niet te snel naar het HBO kijken. De recente verlenging tot vier jaar was niet zonder reden. Als je het HEAO inkort, gaan er wezenlijke versterkingen verloren. Het idee van kortere cursus-

'Goh, nog steeds op jacht naar de eeuwige student? Die bestaat toch ai lang niet meer'

'Binnen de universiteiten en misschien ool< in het HBO zouden aparte leerwegen voor echte 'toppers' moeten komen'

duren is sowieso naïef Vijftien jaar discussie over de twee-fasenstructuur heeft geleerd dat instellingen het over zoiets op inhoudelijke gronden nooit eens kunnen worden. E n ook de maatschappij zit niet te wachten op kortere programma's. Gelukkig ligt sinds kort het accent weer op de 'verblijfsduur' van studenten. Voor wie studiefinanciering krijgt, mag je die best beperken. Maar er moet straks ook weer ruimte zijn om, in plaats van te lenen, een baantje te nemen en veel langer over de studie te doen, zonder dat dit door de collegegeldverhoging wordt afgestraft." (HOP)

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen