Ad Valvas 1994-1995 - pagina 539

AD VALVAS 11 MEI 1995 ^ M ^ H H ^ M H ^ H I H ^ B i l ^ M n ^ H H ^ H I ^ ^

P E R SN O E E L S K A T EN R

^^^^^^M

PAGNI A 11

Kikkers springen samen VSNU richt werkg» ^rsverenigmg op Na enig gedub hebben de universiteiten oniangs besioten een gezameniiji<e werkgeversvereniging op te ricliten. Die moet met de vakbonden een universitaire CAO af gaan siuiten. Alle partijen zien daar de voordelen van. Als de universiteiten tenminste geen ruzie krijgen. "Halleluja, zou ik zeggen. Het werd tijd." A.C. Ros, de landelijk bestuurder van de vakbond AbvaKabo dat met het hoger onderwijs en minister Ritzen over de arbeidsvoorwaarden van werknemers onderhandelt, is zeer te spreken over een recent besluit van de Vereniging van Samenwerkende Nederlandse Universi­ teiten (vsN U). De belangenorganisatie van de universiteiten besloot in april een zogenaamde werkgeversvereniging op te richten, die met de gezamenlijke vak­ bonden over een CAO voor de universi­ teiten gaat onderhandelen. Voor de vakbonden is een dergelijke samenwerking reuze praktisch, legt Ros uit. "De universiteiten worden steeds meer zelf verantwoordelijk voor hun ar­ beidsvoorwaarden. We zullen daarom sowieso met ze moeten praten. Als wij als vakbond dan de keuze hebben tussen praten met veertien apart of met één ge­ zamenlijke vereniging, dan kiezen we voor het laatste", zo zegt ze. In het verleden hadden de universitei­ ten, zoals alle aan de overheid gelieerde instellingen, maar weinig over hun ar­ beidsvoorwaarden te zeggen. Het rijk maakte voor al haar ambtenaren tegelijk ­ en voor de trendvolgers die in de col­ lectieve sector werk;ten ­ afspraken met de bonden. De laatste^ jaren is daar ech­ ter verandering in gekomen. De over­ heid heeft een sectormodel ingevoerd: acht ambtelijke sectoren, waaronder het ondenvijs, maken tegenwoordig afzon­ derlijke deals met de werknemersverte­ genwoordigers. Minister Ritzen wil de onderhandelin­ gen nog verder decentraliseren. De imi­ versiteiten, die op alle fronten zo veel mogelijk zelfstandig willen worden, mogen ook hun eigen arbeidsvoorwaar­ den gaan regelen. Ritzen blijft in de nabije toekomst al­ leen verantwoordelijk voor een paar hoofdonderwerpen, met name de loon­ stijgingen. Het ministerie van binnen­ landse zaken blijft ­ net als nu ­ de pen­ sioenen, de VUT en de WAO doen.

Samen De universiteiten hebben een tijdje ge­ dubd of ze die afspraken samen wilden maken of afzonderlijk. Uiteindelijk heb­ ben ze in principe besloten om het voor­ beeld van het hoger beroepsonderwijs, dat al een paar jaar een aparte CAO heeft, te volgen: ze gaan samenwerken. "Het voordeel is dat we niet ieder afzonderlijk het wiel uit hoeven te vinden", legt F. Prins uit. Prins is vorig jaar door de VSNU aangetrokken als 'delegatieleider arbeidsvoorwaarden'. Hij heeft de be­ sluiten over de werkgeversvereniging voorbereid en zal in de toekomst na­ mens de VSNU met de bonden gaan on­ derhandelen. Op dit moment is hij bezig een 'inzet' voor de onderhandelingen te formuleren: een pakket punten dat de universiteiten aan de orde vsrillen stellen. Ros ziet een strategisch voordeel in deze werkgeversvereniging. "De politiek en het ministerie vinden dat de universi­ teiten de arbeidsvoorwaarden zelf moe­ ten gaan regelen. In onze gesprekken in Zoetermeer merken wij duidelijk dat de belangstelling daar tegenwoordig vooral naar het basis­ en voortgezet onderwijs uitgaat. We praten over hoger onderwijs hever met de direct betrokkenen dan met partijen die andere prioriteiten heb­ ben." Prins ziet ook andere dan praktische voordelen. "In de imiversitaire organi­ satie zijn grote innovaties nodig. We moeten in de toekomst naar universitei­ ten die zijn toegesneden op veranderde maatschappelijke omstandigheden. Dat

'MfJ.WffM­­^'i zal gevolgen hebben voor de arbeids­ voorwaarden van het personeel. Derge­ lijke veranderingen kun je het best in een samenwerkingsverband realiseren. De VSNU als werkgeversvereniging heeft meer tijd om'er goed over na te denken dan een individuele instelling en kan meer deskundigheid ontwikkelen." De universiteiten krijgen minder geld van de overheid, er komen minder stu­ denten, de kwaliteit moet omhoog en ze moeten de studeerbaarheid van oplei­ dingen verbeteren, zo stelt hij vast. Om daarop in te kunnen spelen, is een veel slagvaardiger en flexibeler organisatie nodig. Prins: "De oude ambtelijke rege­ lingen zijn aan herziening toe. Universi­ teiten moeten personeel flexibeler in kurmen zetten; de werktijden van het personeel moeten flexibeler worden ­ als je bijvoorbeeld de bibliotheek zes dagen per week open wilt houden; de verschil­ len in beloning tussen werknemers moe­ ten toenemen."

Consequenties Collegelid J. Dormer van de vu ziet vergelijkbare veranderingen in het ver­ schiet, maar dan vooral aan de openba­ re universiteiten. "De mobiliteit van het personeel en de flexibliteit zal daar fors moeten toenemen. De vu is al een tijdje met dergelijke onderwerpen bezig. Wij hebben al functioneringsgesprekken, ook met hoogleraren, die consequenties kunnen hebben voor de rechtspositie van medewerkers. Lang niet overal zijn ze zover." De drie bijzondere universiteiten zijn al een paar maanden geleden gestart met een eigen samenwerkingsverband. De drie willen vanaf januari 1996 een gezamenlijke CAO hebben. Volgens Donner heeft dit samenwerkingsver­ band een 'signaalfunctie' gehad voor het totstandkomen van de werkgeversver­

eniging. "Toen het ons lukte om een ge­ zamenlijke inzet voor een CAO te vinden, en de vakbonden daar op ingingen, was dat voor de rest van de universiteiten een teken dat ze blijkbaar op deze ma­ nier te werk kunnen gaan." De vu zal ondanks het eigen samen­ werkingsverband meedoen aan de werk­ geversorganisatie, al heeft ze wel een voorbehoud gemaakt. Dormer: "Wij zijn als bijzondere instellingen al bezig met een eigen CAO, en we willen niet aan twee tafels tegelijk onderhandelen. Maar als er eenmaal afspraken liggen waar we mee in kunnen stemmen, zul­ len wij niet vasthouden aan onze eigen CAO."

Donner, die zich in het verleden her­ haaldelijk voorstander van een werkge­ versvereniging heeft getoond, is wel te spreken over de nu gemaakte afspraken. "De universiteiten moeten een nieuwe vorm vinden om over de arbeidsvoor­ waarden te onderhandelen. Ik denk dat ze dat het beste gezamenlijk kunnen doen." Als de universiteiten niet samenwer­ ken, vreest Donner voor onderlinge concurrentie op dit terrein. "Dan is het risico levensgroot dat de instellingen met aantrekkelijke arbeidsvoorwaarden tegen elkaar op gaan bieden."

onderlinge eenheid. "Mijn voorganger sprak over de VSN U altijd als over de 'veertien kikkers in een kruiwagen'. Ze verschillen nogal eens van mening", aldus Ros van de AbvaKabo. "Ik hoop dat ze daar nu geen last van krijgen. Wij zullen het niet zomaar accepteren als bijvoorbeeld een of meer universiteiten tussentijds afhaken." Volgens Dormer valt het wel mee met de onderlinge verdeeldheid. "Iedereen is het er wel over eens dat we arbeids­ voorwaarden­concurrentie moeten voorkomen." Prins van de vSN U deelt die mening: "Er zijn centrifugale krach­ ten in de vereniging, maar niet op dit punt." De Rijks Universiteit Groningen heeft echter al gezegd dat ze vooralsnog niet meedoet. Prins laat weten dat de VSNU pogingen zal doen om de Gronin­ gers alsnog te overtuigen.

Bemoeizucht

Hij denkt dat het mogelijk moet zijn om in januari 1997 een gezamenlijke CAO te hebben, die deels uit centrale af­ spraken bestaat en deels uit zogenaam­ de kaderregelingen: collectieve afspra­ ken waarvan de imiversiteiten zelf de details in mogen vullen. Donner is daar minder optimistisch over. "Ik vermoed dat er voor het jaar 2000 geen integrale CAO. Er bestaan ­ Wat is daar erg aan? De universiteiten grote verschillen tussen vooral de open­ bare en de bijzondere universiteiten. De willen toch meer concurrentie? "Niet op dit punt. Het gevolg zal na­ openbaren lijken nu nog veel meer op de melijk zijn dat de njkste instellingen het oude ambtelijke organisaties dan wij. talent bij de rest gaan wegzuigen. Geld Het zal tijd kosten om die verschillen mag met bepalend zijn voor waar ie­ weg te werken. In de nabije toekomst zal mand binnen de sector van het weten­ er, denk ik, vooral sprake zijn van sa­ menwerking op deelgebieden." schappelijk onderwijs gaat werken." Onzeker is nog of de vSNU er daadwer­ Als de eenheid eenmaal tot stand is ge­ kelijk in zal slagen om over de arbeids­ bracht, hoeven de universiteiten volgens voorwaarden gezamenlijke afspraken te Dormer niet bang te zijn dat Ritzen zich maken. De universiteiten zijn traditio­ alsnog met hun arbeidsvoorwaarden zal neel niet erg sterk in het bereiken van bemoeien. "Als wij als universiteiten

een gezamenlijke CAO hebben, is er geen weg meer terug. De vakbonden ktmnen dan niet meer met andere partijen zaken doen. Ritzen kan niet meer ingrijpen."

'

­ Is dat reëel? Politici mopperen toch vaak genoeg als verzelfstandigde sectoren iets af­ spreken dat hen niet zint? "De universiteiten krijgen een lump­ 5«m­bedrag van de overheid: we zijn vrij om dat geld uit te geven, zolang we maar niet over het budget heen gaan. Als de overheid ingrijpt in het lumpsum­ budget, zullen we ons verzetten. Tege­ lijkertijd hebben wij de plicht om bin­ nen het budget te blijven. Een situatie als die bij de ziekenhuizen, die hun ver­ pleegsters een paar jaar geleden eerst een loonsverhoging gaven en toen in Den Haag het geld moesten gaan rege­ len, mag niet voorkomen." Ros denkt dat Ritzen de universiteiten wel met rust zal laten. Ze denkt zelfs dat de werkgeversvereniging de positie van de instellingen sterker zal maken. "De VSNU heeft tot nu toe te weinig een eigen gezicht van de universitaire branche ­<i kuimen laten zien. De onderlinge ver­ deeldheid maakt de universiteiten zwak tegenover de politiek. Met een werkge­ versvereniging en een eigen CAO zal de VSNU serieuzer genomen worden, zodat de universiteiten minder kwetsbaar zijn voor bezuinigingen. Dat is ook goed voor de werknemers. Die worden ten­ slotte uit de universitaire pot betaald. Wij zij er dan ook voor dat de vSNU zich zo organiseert dat de pot zo groot moge­ lijk blijft."

Deze tekst is geautomatiseerd gemaakt en kan nog fouten bevatten. Digibron werkt voortdurend aan correctie. Klik voor het origineel door naar de pdf. Voor opmerkingen, vragen, informatie: contact.

Op Digibron -en alle daarin opgenomen content- is het databankrecht van toepassing. Gebruiksvoorwaarden. Data protection law applies to Digibron and the content of this database. Terms of use.

Printen